تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مِخنَف، در يادكردِ حوادث عصر تاسوعا ـ: حارث بن حَصيره از عبد اللّه بن شريك عامرى برايم نقل كرد كه: عمر بن سعد ندا داد: اى لشكر خدا! سوار شويد و بشارتتان باد! آن گاه، خود با مردم، سوار شد و پس از نماز عصر، به سوى آنان (سپاه حسين عليه السلام)، حركت كرد. حسين عليه السلام، جلوى خيمه نشسته بود و شمشيرش را بر گِرد پاهايش حلقه كرده بود و خوابش برده، سرش بر روى زانوانش افتاده بود كه خواهرش زينب عليهاالسلام، صدا [ى حركت لشكر ابن سعد] را شنيد و به برادرش نزديك شد و گفت: اى برادر من! آيا صداها را نمى شنوى كه نزديك شده اند؟ حسين عليه السلام، سرش را بلند كرد و فرمود: «پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را در خواب ديدم. به من فرمود: تو به سوى ما مى آيى». خواهرش به صورت خود

الفتوح:ناگهان، جارچىِ لشكر عمر بن سعد، فرياد زد: اى سپاه خدا! سوار شويد. مردم، سوار شدند و به سوى لشكرگاه حسين عليه السلام، حركت كردند. در آن هنگام، حسين عليه السلام نشسته بود و سرش [از خواب، سنگين شده و] روى زانوانش افتاده بود. خواهرش زينب ـ كه خدا از او خشنود باشد ـ، سر و صدا [ى دشمن] را شنيد. به برادرش نزديك شد و او را تكان داد و گفت: اى برادر من! آيا نمى شنوى كه صداها از نزديكى به گوش مى رسد؟! حسين عليه السلام، سرش را بلند كرد و گفت: خواهرم! جدّم و نيز پدرم على، مادرم فاطمه و برادرم حسن عليهم السلام را در خواب ديدم. آنان گفتند: اى حسين! تو به زودى به سوى ما مى آيى. اى خواهر! به خدا سوگند و بدون ترديد، آن حادثه (شهادت)، نزديك شده است». زينب عليهاالسلام، به صورت خود زد و فرياد كشيد:

الملهوف:هنگامى كه حسين عليه السلام، حرص ورزى دشمن را در شتاب براى نبرد و اندك بودن بهره مندى شان از اندرز و سخن را ديد، به برادرش عبّاس عليه السلام فرمود: «اگر مى توانى، آنان را امروز از [نبرد با] ما منصرف كنى، بكن، تا امشب را براى پروردگارمان، نماز بگزاريم كه او مى داند من، نماز گزاردن براى او و تلاوت كتابش را دوست دارم». عبّاس عليه السلام، اين را از ايشان خواست و عمر بن سعد، درنگ كرد. عمرو بن حَجّاج زَبيدى، به او گفت: به خدا سوگند، اگر آنان ترك و ديلم نيز بودند و اين را خواسته بودند، موافقت مى كرديم، حال كه خاندان محمّد صلى الله عليه و آله هستند، چگونه نپذيريم؟! از اين رو، لشكر عمر بن سعد، موافقت كرد. حسين عليه السلام، نشسته، خوابش بُرد. سپس بيدار شد و گفت: «اى خواهر! اين ساعت، جدّم

تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مِخنَف، از حارث بن حَصيره، از عبد اللّه بن شريك عامرى، از امام زين العابدين عليه السلام ـ: حسين عليه السلام، يارانش را پس از باز گشت عمر بن سعد، گِرد آورد، و اين، هنگام غروب بود. من، بيمار بودم. خودم را به او نزديك كردم تا سخنش را بشنوم. شنيدم كه پدرم به يارانش مى گويد: «خداوند ـ تبارك و تعالى ـ را با بهترين ثناها، مى ستايم و او را بر شادى و سختى، ستايش مى كنم. خدايا! تو را بر اين مى ستايم كه به نبوّت، گرامى مان داشتى و قرآن را به ما آموختى و در دين، بينايمان گرداندى و برايمان، گوش و چشم و دل، قرار دادى و ما را از مشركان، قرار ندادى. امّا بعد، من، يارانى شايسته تر و بهتر از ياران خود نمى شناسم و خانواده اى بهتر از خانواده ام، در نيكى كردن و صِله اَرحام، سراغ

تاريخ الطبرىـ به نقل از ضحّاك بن عبد اللّه مِشرَقى ـ: من و مالك بن نضْر اَرحَبى، بر حسين عليه السلام وارد شديم. بر او سلام داديم و نزدش نشستيم. پاسخ ما را داد و خوشامد گفت و از علّت آمدنمان، جويا شد. گفتيم: آمده ايم تا بر تو سلامى دهيم و از خداوند، برايت سلامت بخواهيم و ديدارى با تو تازه كنيم و خبر مردم را به تو بگوييم كه آنان، براى جنگ با تو، گِرد هم آمده اند. نظر تو چيست؟ حسين عليه السلام فرمود: «خداوند، مرا بس است و بهترين نگاهبان است». حرمتش را پاس داشتيم و بر او درود فرستاديم و برايش، دعا كرديم. فرمود: «چه چيز، شما را از يارى من، باز مى دارد؟». مالك بن نضر گفت: من، بدهى و نانخور دارم. من (ضحّاك) نيز گفتم: من هم بدهى و نانخور دارم؛ امّا اگر به من اجازه دهى، هنگامى كه هيچ

الأمالى، صدوقـ به نقل از عبد اللّه بن منصور، از امام صادق، از پدرش امام باقر، از امام زين العابدين عليهم السلام ـ: هنگامى كه نامه عبيد اللّه بن زياد، به عمر بن سعد رسيد، عمر به جارچى اش فرمان داد كه ندا در دهد: ما امروز و امشب را به حسين و يارانش، مهلت داديم. اين بر حسين عليه السلام و يارانش، گران آمد. حسين عليه السلام در ميان يارانش به سخن ايستاد و فرمود: «خدايا! من، نه خاندانى را مى شناسم كه از خاندانم، نيكوكارتر و پاك تر و پاكيزه تر باشند، و نه يارانى را كه بهتر از ياران من باشند. مى بينيد كه چه شده است؟ شما از بيعت من آزاديد و چيزى به گردنتان نيست و تعهّدى به من نداريد. اين، شب است كه تاريكى آن، شما را فرا گرفته است. آن را مَُركب خود گيريد و در شهرها پراكنده شويد، كه اين جماعت، مرا مى

مثير الأحزان:امام حسين عليه السلام، يارانش را گِرد آورد و پس از حمد و ثناى الهى فرمود: «امّا بعد، من، نه يارانى وفادارتر و بهتر از ياران خود مى شناسم، و نه خاندانى بهتر از خاندانم در نيكوكارى و برقرارى پيوندِ خويشى. خداوند، به همه شما از جانب من، جزاى خير دهد! بدانيد كه من، به شما اجازه دادم. برويد كه مجازيد و حقّى بر گردن شما ندارم. اين، [سياهى] شب است كه شما را پوشانده است. پس آن را مَركب خود كنيد». برادران و پسران امام عليه السلام و پسران عبد اللّه بن جعفر، به او گفتند: چرا چنين كنيم؟ براى اين كه پس از تو باقى بمانيم؟! خدا، آن روز را نياورَد. عبّاس عليه السلام، برادرش، آغازگر [اين گونه سخنان] بود و بقيّه هم پيروى كردند. امام عليه السلام به پسران مسلم بن عقيل فرمود: «كشته شدن مُسلم،

مَقاتل الطالبيّينـ به نقل از عُتْبة بن سمعان كَلْبى ـ: حسين عليه السلام ميان يارانش به سخن ايستاد و گفت: «خدايا! تو مى دانى كه من، نه يارانى بهتر از ياران خود مى شناسم، و نه خاندانى بهتر از خاندان خود. خداوند، به شما جزاى خير دهد كه يارى و همكارى كرديد! اين قوم، جز مرا نمى خواهند؛ و اگر مرا بكُشند، كسى جز مرا نمى جويند. چون شب، شما را فرا گرفت، در سياهى آن، پراكنده شويد و خود را نجات دهيد». عبّاس بن على عليه السلام، برادر حسين، و على [اكبر]، فرزندش و فرزندان عقيل، به پا خاستند و به ايشان گفتند: پناه بر خدا و سوگند به اين ماه حرام! چون باز گشتيم، به مردم چه بگوييم؟ بگوييم: سَرور و فرزند سَرور و تكيه گاهمان را رها كرديم و او را هدف تيرها، حلقه اى براى پرتاب نيزه ها و قربانى اى براى درندگان

الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة):حسين عليه السلام، يارانش را در شب عاشورا ـ كه شبِ جمعه بود ـ، گِرد آورد و پس از ستايش و ثناى الهى و يادكردِ پيامبر صلى الله عليه و آله و نبوّتش ـ كه خدايش به آن گرامى داشته و بِدان بر امّتش نعمت داده است ـ، فرمود: «من، جز اين گمان نمى برم كه اين جماعت، فردا با شما مى جنگند. من به همه شما اجازه رفتن دادم. پس اجازه داريد در اين تاريكى شب كه شما را فرا گرفته، برويد. هر يك از شما كه نيرويى دارد، كسى از خانواده مرا با خود همراه ببرد. در شهرهايتان، پراكنده شويد تا خداوند، فتحى و يا امرى از جانب خود بياورد تا [اين دشمنان،] از آنچه در دلْ نهان كرده اند، پشيمان شوند. اين جماعت، فقط مرا مى جويند و چون مرا ببينند، ديگر در پىِ شما نمى آيند». خاندان او گفتند:

الخرائج و الجرائحـ به نقل از ابو حمزه ثُمالى ـ: از امام العابدين عليه السلام روايت شده كه فرمود: «من در شبى كه صبحِ فردايش، پدرم كشته شد، با او بودم. به يارانش فرمود: اين، شب است. [سياهىِ] آن را مركَب خود بگيريد كه اين جماعت، در پىِ من هستند؛ و اگر مرا بكُشند، ديگر به شما، كارى ندارند. شما [از ناحيه بيعت با من]، آزاد و صاحب اختيار هستيد. يارانش گفتند: نه. به خدا سوگند، هرگز چنين نمى شود! فرمود: فردا، شما كشته مى شويد و هيچ يك از شما [از مرگ] نمى رَهَد. گفتند: ستايش، خدايى كه ما را به شَرَف كشته شدن همراه تو رساند! سپس امام عليه السلام دعا كرد و به آنان فرمود: سرهايتان را بالا بگيريد و بنگريد. پس به جايگاه و منزلگاه خود در بهشت نگريستند، و امام عليه السلام به آنان مى فرمود: فلانى!