باب در بيان كسى كه قصد ثواب يا گناه مى كند

4 حدیث
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ، عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ أَحَدِهِمَا عليهماالسلام، قَالَ:«إِنَّ اللّهَ ـ تَبَارَكَ وَ تَعَالى ـ جَعَلَ لآِدَمَ فِي ذُرِّيَّتِهِ: مَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ وَ لَمْ يَعْمَلْهَا، كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةٌ؛ وَ مَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ وَ عَمِلَهَا، كُتِبَتْ لَهُ عَشْراً؛ وَ مَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ وَ لَمْ يَعْمَلْهَا، لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْهِ؛ وَ مَنْ هَمَّ بِهَا وَ عَمِلَهَا، كُتِبَتْ عَلَيْهِ سَيِّئَةٌ».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از على بن حديد، از جميل بن درّاج، از زراره، از امام محمد باقر يا امام جعفر صادق عليهماالسلامروايت كرده است كه فرمود:«به درستى كه خداى عز و جل از براى آدم در فرزندانش اين را قرار داد كه، هر كه قصد كند كه ثوابى را به عمل آورد، و آن را به عمل نياورد، يك ثواب از براى او نوشته شود. و هر كه حسنه اى را قصد كند و آن را به عمل آورد، ده حسنه از برايش نوشته شود. و هر كه گناهى را قصد كند، بر او نوشته نشود. و هر كه قصد گناه كند و آن را به عمل آورد، يك گناه بر او نوشته شود».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللّهِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيَهُمُّ بِالْحَسَنَةِ وَ لَا يَعْمَلُ بِهَا، فَتُكْتَبُ لَهُ حَسَنَةٌ، وَ إِنْ هُوَ عَمِلَهَا، كُتِبَتْ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ؛ وَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيَهُمُّ بِالسَّيِّئَةِ أَنْ يَعْمَلَهَا، فَلَا يَعْمَلُهَا، فَلَا تُكْتَبُ عَلَيْهِ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن ابى عبداللّه، از عثمان بن عيسى، از سماعة بن مهران، از ابو بصير، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«به درستى كه مؤمن قصد حسنه مى كند، و به آن عمل نمى كند؛ پس يك حسنه از برايش نوشته مى شود. و اگر آن مؤمن، آن را به عمل آورد، ده حسنه از برايش نوشته مى شود. و به درستى كه مؤمن قصد مى كند كه گناهى را به عمل آورد، پس آن را به عمل نمى آورد، و بر او نوشته نمى شود».
عَنْهُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَفْصٍ الْعَوْسِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ السَّائِحِ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ عليه السلام، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَلَكَيْنِ: هَلْ يَعْلَمَانِ بِالذَّنْبِ إِذَا أَرَادَ الْعَبْدُ أَنْ يَفْعَلَهُ، أَوِ الْحَسَنَةِ؟ فَقَالَ:«رِيحُ الْكَنِيفِ وَ رِيحُ الطِّيبِ سَوَاءٌ؟» قُلْتُ: لَا، قَالَ: «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا هَمَّ بِالْحَسَنَةِ، خَرَجَ نَفَسُهُ طَيِّبَ الرِّيحِ، فَقَالَ صَاحِبُ الْيَمِينِ لِصَاحِبِ الشِّمَالِ: قِفْ، فَإِنَّهُ قَدْ هَمَّ بِالْحَسَنَةِ؛ فَإِذَا فَعَلَهَا كَانَ لِسَانُهُ قَلَمَهُ، وَ رِيقُهُ مِدَادَهُ، فَأَثْبَتَهَا لَهُ؛ وَ إِذَا هَمَّ بِالسَّيِّئَةِ، خَرَجَ نَفَسُهُ مُنْتِنَ الرِّيحِ، فَيَقُولُ صَاحِبُ

از او، از على بن حفص عوسى، از على بن سايح، از (امام زاده) عبد اللّه بن موسى جعفر عليهماالسلام، از پدرش روايت است كه گفت: آن حضرت را سؤال كردم از دو فرشته نويسندگان اعمال، كه آيا علم به هم مى رسانند به گناه يا ثواب، چون بنده اراده كند كه آن را به فعل آورد؟ حضرت فرمود كه:«بوى مزبله و آبريز و بوى خوش، برابر است؟» عرض كردم: نه. فرمود: «به درستى كه بنده چون قصد حسنه مى كند، نفسش خوشبو بيرون آيد؛ پس فرشته دست راست به فرشته دست چپ مى گويد: بايست؛ زيرا كه او قصد حسنه كرد. پس چون آن را به فعل آورد، زبانش قلم آن فرشته، و آب دهانش مركّب او باشد، و آن را از برايش ثابت گرداند و بنويسد. و چون قصد گناهى كند، نفسش گنديده و بدبو بيرون آيد؛ پس فرشته دست چپ به فرشته دست راست مى گويد كه: بايست و دست نگاه دار؛

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عُثْمَانَ الْمُرَادِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ لَمْ يَهْلِكْ عَلَى اللّهِ بَعْدَهُنَّ إِلَا هَالِكٌ: يَهُمُّ الْعَبْدُ بِالْحَسَنَةِ أَنْ يَعْمَلَهَا، فَإِنْ هُوَ لَمْ يَعْمَلْهَا، كَتَبَ اللّهُ لَهُ حَسَنَةً بِحُسْنِ نِيَّتِهِ؛ وَ إِنْ هُوَ عَمِلَهَا، كَتَبَ اللّهُ لَهُ عَشْراً. وَ يَهُمُّ بِالسَّيِّئَةِ أَنْ يَعْمَلَهَا، فَإِنْ لَمْ يَعْمَلْهَا، لَمْ يُكْتَبْ عَلَيْهِ شَيْءٌ؛ وَ إِنْ هُوَ عَمِلَهَا، أُجِّلَ سَبْعَ سَاعَاتٍ، وَ قَالَ صَاحِبُ الْحَسَنَاتِ لِصَاحِبِ

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از على بن حكم، از فضيل بن عثمان مرادى روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: چهار خصلت است كه هر كه آنها در او باشد، بعد از آنها، بر خدا هلاك نشود، و مستحقّ عذاب آن جناب نگردد، و مگر كسى كه هالك و بسى شقى و بدبخت باشد. و آنها، اين است كه: بنده قصد مى كند كه حسنه را به عمل آورد، پس اگر آن بنده آن را به عمل نياورد، خدا به قصد نيكش، يك حسنه از برايش بنويسد، و اگر آن بنده آن را به عمل آورد، خداى عز و جل ده حسنه از برايش بنويسد، و قصد مى كند كه سيّئه را به عمل آورد، پس اگر آن را به عمل نياورد، چيزى بر او نوشته نشود، و اگر آن بنده آن را به عمل آورد، هفت ساعت مهلت داده شود، و فرشته اى

۱.هود، 114.