حدیث دربارهباب در بيان كسى كه قصد ثواب يا گناه مى كند

عَنْهُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَفْصٍ الْعَوْسِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ السَّائِحِ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ عليه السلام، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَلَكَيْنِ: هَلْ يَعْلَمَانِ بِالذَّنْبِ إِذَا أَرَادَ الْعَبْدُ أَنْ يَفْعَلَهُ، أَوِ الْحَسَنَةِ؟ فَقَالَ:«رِيحُ الْكَنِيفِ وَ رِيحُ الطِّيبِ سَوَاءٌ؟» قُلْتُ: لَا، قَالَ: «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا هَمَّ بِالْحَسَنَةِ، خَرَجَ نَفَسُهُ طَيِّبَ الرِّيحِ، فَقَالَ صَاحِبُ الْيَمِينِ لِصَاحِبِ الشِّمَالِ: قِفْ، فَإِنَّهُ قَدْ هَمَّ بِالْحَسَنَةِ؛ فَإِذَا فَعَلَهَا كَانَ لِسَانُهُ قَلَمَهُ، وَ رِيقُهُ مِدَادَهُ، فَأَثْبَتَهَا لَهُ؛ وَ إِذَا هَمَّ بِالسَّيِّئَةِ، خَرَجَ نَفَسُهُ مُنْتِنَ الرِّيحِ، فَيَقُولُ صَاحِبُ الشِّمَالِ لِصَاحِبِ الْيَمِينِ: قِفْ، فَإِنَّهُ قَدْ هَمَّ بِالسَّيِّئَةِ؛ فَإِذَا هُوَ فَعَلَهَا، كَانَ لِسَانُهُ قَلَمَهُ، وَ رِيقُهُ مِدَادَهُ، وَ أَثْبَتَهَا عَلَيْهِ».
از او، از على بن حفص عوسى، از على بن سايح، از (امام زاده) عبد اللّه بن موسى جعفر عليهماالسلام، از پدرش روايت است كه گفت: آن حضرت را سؤال كردم از دو فرشته نويسندگان اعمال، كه آيا علم به هم مى رسانند به گناه يا ثواب، چون بنده اراده كند كه آن را به فعل آورد؟ حضرت فرمود كه:«بوى مزبله و آبريز و بوى خوش، برابر است؟» عرض كردم: نه. فرمود: «به درستى كه بنده چون قصد حسنه مى كند، نفسش خوشبو بيرون آيد؛ پس فرشته دست راست به فرشته دست چپ مى گويد: بايست؛ زيرا كه او قصد حسنه كرد. پس چون آن را به فعل آورد، زبانش قلم آن فرشته، و آب دهانش مركّب او باشد، و آن را از برايش ثابت گرداند و بنويسد. و چون قصد گناهى كند، نفسش گنديده و بدبو بيرون آيد؛ پس فرشته دست چپ به فرشته دست راست مى گويد كه: بايست و دست نگاه دار؛ زيرا كه او قصد گناه كرد؛ پس اگر آن بنده، آن گناه را كرد، زبانش قلم آن فرشته، و آب دهانش مركّب او باشد، و آن را ثابت گرداند و بنويسد».

احادیث دیگر این موضوع

۳
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از على بن حكم، از فضيل بن عثمان مرادى روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: چهار خصلت است كه هر كه آنها در او باشد، بعد از آنها، بر خدا هلاك نشود، و مستحقّ عذاب آن جناب نگردد، و مگر كسى كه هالك و بسى شقى و بدبخت باشد. و آنها، اين است كه: بنده قصد مى كند كه حسنه را به عمل آورد، پس اگر آن بنده آن را به عمل نياورد، خدا به قصد نيكش، يك حسنه از برايش بنويسد، و اگر آن بنده آن را به عمل آورد، خداى عز و جل ده حسنه از برايش بنويسد، و قصد مى كند كه سيّئه را به عمل آورد، پس اگر آن را به عمل نياورد، چيزى بر او نوشته نشود، و اگر آن بنده آن را به عمل آورد، هفت ساعت مهلت داده شود، و فرشته اى كه نويسنده حسنات است، مى گويد ـ به فرشته اى كه نويسنده گناهان است، و آن فرشته اى است كه در جانب چپ او است ـ كه: شتاب مكن، شايد كه حسنه اى را در پى اين گناه در آورد، كه اين را محو و نابود كند؛ زيرا كه خداى عز و جل مى فرمايد كه: «اِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» هود، 114.؛ يعنى: «به درستى كه نيكويى ها مى برد بدى ها را، و آنها را نيست و نابود مى گرداند». يا شايد كه طلب آمرزش كند. پس اگر بگويد كه: «أَسْتَغْفِرُ اللّهَ الذَّى لا اِلهَ اِلّا هُوَ عالِمُ الغَيْبِ وَالشَّهادَةِ العَزيزُ الْحَكيمُ الْغَفُورُ الرَّحيمَ ذُوالْجَلالِ وَالْاِكْرامِ وَ أَتُوبُ اِلَيْهِ» بر او چيزى نوشته نشود. و اگر هفت ساعت بگذرد و حسنه و استغفارى را در پى آن در نياورد، صاحب حسنات به صاحب سيّئات گويد كه: بنويس بر اين بدبختى كه از هر خوبى بى بهره و بى نصيب شده است». و ترجمه دعا اين است كه: «طلب آمرزش مى كنم از خدايى كه هيچ خدايى نيست، مگر او، كه داناى نهان و آشكار است، و صاحب غلبه و عزّت و راست كردارى، و حكمت و آمرزش و مغفرت و مهربانى و رحمت، و خداوند بزرگوارى و ملاطفت است، و باز مى گردم به سوى او و توبه مى كنم».