حدیث دربارهباب دعاهاى مختصى از براى همه حاجت هاى دنيا و آخرت

عَلِيٌّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ: أَخَذْتُ هذَا الدُّعَاءَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عليهماالسلام، قَالَ: وَ كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام يُسَمِّيهِ الْجَامِعَ:«بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، آمَنْتُ بِاللّهِ، وَ بِجَمِيعِ رُسُلِهِ، وَ بِجَمِيعِ مَا أَنْزَلَ بِهِ عَلى جَمِيعِ الرُّسُلِ، وَ أَنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ، وَ لِقَاءَهُ حَقٌّ، وَ صَدَقَ اللّهُ، وَ بَلَّغَ الْمُرْسَلُونَ، وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَ سُبْحَانَ اللّهِ كُلَّمَا سَبَّحَ اللّهَ شَيْءٌ، وَ كَمَا يُحِبُّ اللّهُ أَنْ يُسَبَّحَ، وَ الْحَمْدُ لِلّهِ كُلَّمَا حَمِدَ اللّهَ شَيْءٌ، وَ كَمَا يُحِبُّ اللّهُ أَنْ يُحْمَدَ، وَ لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ كُلَّمَا هَلَّلَ اللّهَ شَيْءٌ، وَ كَمَا يُحِبُّ اللّهُ أَنْ يُهَلَّلَ، وَ اللّهُ أَكْبَرُ كُلَّمَا كَبَّرَ اللّهَ شَيْءٌ، وَ كَمَا يُحِبُّ اللّهُ أَنْ يُكَبَّرَ. اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مَفَاتِيحَ الْخَيْرِ، وَ خَوَاتِيمَهُ، وَ سَوَابِغَهُ، وَ فَوَائِدَهُ، وَ بَرَكَاتِهِ، وَ مَا بَلَغَ عِلْمَهُ عِلْمِي، وَ مَا قَصَرَ عَنْ إِحْصَائِهِ حِفْظِي. اللّهُمَّ انْهَجْ لِي أَسْبَابَ مَعْرِفَتِهِ، وَ افْتَحْ لِي أَبْوَابَهُ، وَ غَشِّنِي بَرَكَاتِ رَحْمَتِكَ، وَ مُنَّ عَلَيَّ بِعِصْمَةٍ عَنِ الْاءِزَالَةِ عَنْ دِينِكَ، وَ طَهِّرْ قَلْبِي مِنَ الشَّكِّ، وَ لَا تَشْغَلْ قَلْبِي بِدُنْيَايَ، وَ عَاجِلِ مَعَاشِي عَنْ آجِلِ ثَوَابِ آخِرَتِي، وَ اشْغَلْ قَلْبِي بِحِفْظِ مَا لَا تَقْبَلُ مِنِّي جَهْلَهُ، وَ ذَلِّلْ لِكُلِّ خَيْرٍ لِسَانِي، وَ طَهِّرْ قَلْبِي مِنَ الرِّيَاءِ، وَ لَا تُجْرِهِ فِي مَفَاصِلِي، وَ اجْعَلْ عَمَلِي خَالِصاً لَكَ. اللّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّرِّ وَ أَنْوَاعِ الْفَوَاحِشِ كُلِّهَا ـ ظَاهِرِهَا وَ بَاطِنِهَا وَ غَفَلَاتِهَا ـ وَ جَمِيعِ مَا يُرِيدُنِي بِهِ الشَّيْطَانُ الرَّجِيمُ، وَ مَا يُرِيدُنِي بِهِ السُّلْطَانُ الْعَنِيدُ، مِمَّا أَحَطْتَ بِعِلْمِهِ، وَ أَنْتَ الْقَادِرُ عَلى صَرْفِهِ عَنِّي. اللّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ طَوَارِقِ الْجِنِّ وَ الْاءِنْسِ، وَ زَوَابِعِهِمْ، وَ بَوَائِقِهِمْ، وَ مَكَايِدِهِمْ، وَ مَشَاهِدِ الْفَسَقَةِ مِنَ الْجِنِّ وَ الْاءِنْسِ، وَ أَنْ أُسْتَزَلَّ عَنْ دِينِي، فَتَفْسُدَ عَلَيَّ آخِرَتِي، وَ أَنْ يَكُونَ ذلِكَ مِنْهُمْ ضَرَراً عَلَيَّ فِي مَعَاشِي، أَوْ يَعْرِضَ بَلَاءٌ يُصِيبُنِي مِنْهُمْ لَا قُوَّةَ لِي بِهِ، وَ لَا صَبْرَ لِي عَلَى احْتِمَالِهِ، فَلَا تَبْتَلِيَنِّي يَا إِلهِي، بِمُقَاسَاتِهِ؛ فَيَمْنَعَنِي ذلِكَ عَنْ ذِكْرِكَ، وَ يَشْغَلَنِي عَنْ عِبَادَتِكَ؛ أَنْتَ الْعَاصِمُ الْمَانِعُ الدَّافِعُ، الْوَاقِيمِنْ ذلِكَ كُلِّهِ. أَسْأَلُكَ اللّهُمَّ الرَّفَاهِيَةَ فِي مَعِيشَتِي مَا أَبْقَيْتَنِي، مَعِيشَةً أَقْوى بِهَا عَلى طَاعَتِكَ، وَ أَبْلُغُ بِهَا رِضْوَانَكَ، وَ أَصِيرُ بِهَا إِلى دَارِ الْحَيَوَانِ غَداً، وَ لَا تَرْزُقْنِي رِزْقاً يُطْغِينِي، وَ لَا تَبْتَلِيَنِّي بِفَقْرٍ أَشْقى بِهِ مُضَيَّقاً عَلَيَّ، أَعْطِنِي حَظّاً وَافِراً فِي آخِرَتِي، وَ مَعَاشاً وَاسِعاً هَنِيئاً مَرِيئاً فِي دُنْيَايَ، وَ لَا تَجْعَلِ الدُّنْيَا عَلَيَّ سِجْناً، وَ لَا تَجْعَلْ فِرَاقَهَا عَلَيَّ حُزْناً، أَجِرْنِي مِنْ فِتْنَتِهَا، وَ اجْعَلْ عَمَلِي فِيهَا مَقْبُولًا، وَ سَعْيِي فِيهَا مَشْكُوراً. اللّهُمَّ وَ مَنْ أَرَادَنِي بِسُوءٍ فَأَرِدْهُ بِمِثْلِهِ، وَ مَنْ كَادَنِي فِيهَا فَكِدْهُ، وَ اصْرِفْ عَنِّي هَمَّ مَنْ أَدْخَلَ عَلَيَّ هَمَّهُ، وَ امْكُرْ بِمَنْ مَكَرَ بِي؛ فَإِنَّكَ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ، وَ افْقَأْ عَنِّي عُيُونَ الْكَفَرَةِ الظَّلَمَةِ، وَ الطُّغَاةِ الْحَسَدَةِ. اللّهُمَّ وَ أَنْزِلْ عَلَيَّ مِنْكَ سَكِينَةً، وَ أَلْبِسْنِي دِرْعَكَ الْحَصِينَةَ، وَ احْفَظْنِي بِسِتْرِكَ الْوَاقِي، وَ جَلِّلْنِي عَافِيَتَكَ النَّافِعَةَ، وَ صَدِّقْ قَوْلِي وَ فَعَالِي، وَ بَارِكْ لِي فِي وُلْدِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي. اللّهُمَّ مَا قَدَّمْتُ وَ مَا أَخَّرْتُ وَ مَا أَغْفَلْتُ وَ مَا تَعَمَّدْتُ وَ مَا تَوَانَيْتُ وَ مَا أَعْلَنْتُ وَ مَا أَسْرَرْتُ، فَاغْفِرْهُ لِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ».
على، از پدرش، از ابن محبوب، از هشام بن سالم، از ابو حمزه روايت كرده است كه گفت: اين دعا را از حضرت ابو جعفر، محمد بن على باقر عليهماالسلام، فرا گرفتم. و ابوحمزه گفت كه: حضرت باقر عليه السلام، اين دعا را جامع مى ناميد، و دعا اين است كه:«بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ. فَاغْفِرْهُ لِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ؛ به نام خداى بخشاينده مهربان. گواهى مى دهم كه نيست خدايى، مگر خداى تنها كه نيست شريكى از برايش، و گواهى مى دهم كه محمد، بنده او و فرستاده او است. ايمان آوردم به خدا و به همه فرستادگانش، وبه همه آنچه فرود آورده است آن را بر همه فرستادگان، و آنكه وعده خدا راست است، و ديدار او درست، و راست گفت خدا، و رسانيدند فرستادگان، و ستايش مر خدايى را است كه پروردگار جهانيان است، و تنزيه مى كنم خدا را، در هر زمان كه تنزيه كند خدا را چيزى، و چنان كه دوست مى دارد خدا را كه تنزيه شود، و ستايش مر خدايى را است، در هر زمان كه بستايد خدا را چيزى، و چنان كه دوست مى دارد كه ستوده شود، و نيست خدايى، مگر خدا، در هر زمان كه تهليل كند خدا را چيزى، و چنان كه دوست مى دارد خدا [كه]تهليل شود، و خدا بزرگ تر است، در هر زمان كه تكبير كند خدا را چيزى، و چنان كه دوست مى دارد خدا كه تكبير شود. خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم تو را كليدهاى خوبى، و آخرهاى آن و تمام هاى آن و فائده آن و بركت هاى آن، و آنچه رسيده است به دانش آن دانش من، و آنچه نارسا است از ضبط آن نگاه دارى من. خداوندا! آشكار كن از براى من اسباب شناخت آن، و بگشا از برايم درهاى آن را، و بپوشان مرا به بركت هاى رحمت خود، و منّت گذار بر من به نگاه داشتن از دور كردن از دين خود، و پاك گردان دل مرا از شك، و مشغول مكن مرا به دنياى من و شتابان زندگى من، از آجل و آينده ثواب آخرت من، و مشغول ساز دل مرا به حفظ آنچه نمى پذيرى از من نادانى آن را، و رام گردان از براى من خوبى زبان مرا، و پاك گردان دل مرا از نمايش، و روان مساز آن را در پيوندهاى اندام من، و بگردان كار مرا خالص از براى خدا. خداوندا! به درستى كه من پناه مى برم به تو از بدى و نوع هاى زشتى ها، همه آنها، آشكار آنها و نهان آنها، و غفلت هاى آنها، و همه آنچه اراده مى كند مرا به آن ديو سركش رانده شده، و آنچه اراده مى كند مرا به آن پادشاه ستيزه كار، از آنچه احاطه كرده اى به دانش آن، و تويى توانا برگردانيدن آن از من. خداوندا! به درستى كه من پناه مى برم به تو از شب درآيندگان، پرى و آدميان، و بزرگان باد و گردبادهاى ايشان، و سختى هاى ايشان و كيدهاى ايشان، و حضورگاه هاى فاسقان، از پرى و آدميان، و از آنكه لغزانيده شوم از دين خود، پس تباه شود بر من آخرتم، و از آنكه باشد آن از ايشان زيانى بر من در اسباب زندگانيم، يا پيش آيد زحمتى كه برسد به من از ايشان، كه نيست توانايى از برايم به آن، و نه شكيبايى از برايم بر برداشتن آن. پس البتّه ميازما مرا، اى خداى من! به رنج كشيدن آن. پس باز دارد مرا آن از ياد تو، و رو گردان كند مرا از پرستش تو. تويى نگاه دارنده منع كننده، بازدارنده نگهدارنده از آن، همه آن. سؤال مى كنم تو را آسودگى در زندگانيم، مادام كه باقى گذارى مرا زندگانى كه توانا شوم به آن بر طاعت تو، و برسم به آن به خشنودى تو، و بگردم به آن به سوى خانه زندگى در فردا، و روزى بده مرا روزى اى كه طاغى گرداند مرا، و البته ميازما مرا به درويشى [كه]بدبخت شوم به آن، تنگ گيرنده (يا تنگ گرفته شده) بر من. عطا كن به من بهره اى تمام در آخرتم، و زندگانى سازگار خوشگوار در دنياى من، و مگردان دنيا را بر من زندان، و مگردان جدايى آن را بر من اندوه. پناه ده مرا از آزمايش آن، و بگردان كار مرا در آن پذيرفته و كوشش مرا در آن مزد داده شده ۱. خداوندا! و هر كه اراده كند مرا به بدى، پس اراده كن او را به مانند آن، و هر كه كِيد كند با من در آن، پس كيد كن با او، و بگردان از من، اندوه كسى كه داخل كرده بر من اندوه خود را، و مكر كن با كسى كه مكر كرده با من. پس به درستى كه تو بهترين مكركنندگانى، و بر كَن از من چشم هاى كافران ستمكاران، و طاغيان حسد برندگان. خداوندا! و فرو فرست بر من از جانب خود، آرام را، و در پوشان به من، زره خود را كه استوار است، و حفظ كن مرا به پرده خود كه نگاه دارنده است، و بپوشان بر من عافيت خود را كه سودمند است، و راست گردان گفتار من و كردار مرا، و بركت ده از برايم در فرزندانم و كسانم و مالم. خداوندا! آنچه پيش افكندم، و آنچه پس انداختم، و آنچه ترك كردم، و آنچه به عمد به جا آوردم، و آنچه سستى ورزيدم، و آنچه آشكار ساختم، و آنچه پنهان نمودم، پس بيامرز مرا، اى مهربان تر از همه مهربانان!»
۱.در متن عربى «مشكورا» به معناى «سپاس نهاده شده» آمده است، و گويى مترجم شكر خدا را از بنده به معناى اجر و مزد دادن به او مى داند.

احادیث دیگر این موضوع

۸
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى و چند نفر از اصحاب ما، از سهل بن زياد، هر دو روايت كرده اند، از على بن زياد كه گفت: على بن بصير عريضه اى نوشت و از آن حضرت سؤال [درخواست]مى كرد كه در پايين نامه اش دعايى از برايش بنويسد كه آن را به او تعليم فرمايد، تا آن را بخواند و به واسطه آن، از گناهان، نگاه داشته شود، و جامع مطالب دنيا و آخرت باشد. پس آن حضرت عليه السلام به خطّ مبارك خود نوشت:«بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. وَ أَسْأَلُكَ أَنْ لَا تَجْعَلَنِي فِي النَّارِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. اى كسى كه آشكار كرده نيكو و زيبايى را، و پوشيده زشت را، و ندريده پرده راز من! عفو، اى گرانمايه! عفو، اى خوش تجاوز و گذشت! و اى فراخ آمرزش! و اى گشاده دست ها به رحمت! و اى صاحب هر راز! و اى پايان هر شكايت و گله! اى گران مايه فروگذارنده! اى بزرگ عطا! اى آغازكننده هر نعمتى پيش از سزاوارى آن! اى پروردگار من! اى بزرگ من! اى آقاى من! اى پايان من! اى فريادرس من! صلوات فرست بر محمد و آل محمد، و سؤال [درخواست]مى كنم از تو كه قرار ندهى مرا در آتش»، بعد از آن، سؤال مى كنى آنچه از برايت ظاهر شد».
از او، از ابن محبوب، از فضل بن يونس، از امام موسى كاظم عليه السلام روايت است كه گفت: حضرت به من فرمود كه:«بسيار بگو كه: لَا تَجْعَلْنِي مِنَ الْمُعَارِينَ، وَ لَا تُخْرِجْنِي مِنَ التَّقْصِيرِ». راوى مى گويد كه: عرض كردم: امّا معارين را شناخته ام (و مى دانم كه ايشان آنانند كه ايمان و دين در دل هاى ايشان قرار نگرفته. پس گويا كه آن در نزد ايشان به عاريه سپرده شده، كه چند روزى به جهت مصلحتى به ايشان مى سپارند، و در روزى از ايشان مى گيرند)، پس بفرما كه معنى اينكه مرا از تقصير و كوتاهى بيرون مبر، چيست؟ فرمود: «هر عملى كه آن را به جا مى آورى، در حالتى كه خداى عز و جل را به آن اراده دارى و رضاى او را مى خواهى، در آن، در نزد خود مقصّر باش؛ زيرا كه همه مردمان در اعمال خويش، در ميان خود و خداى عز و جل مقصّرند» و همين حديث، در كتاب ايمان و كفر، در باب اعتراف به تقصير و كوتاهى كردن خويش در عبادت خدا مذكور شد، با زيادتى لفظ اَللّهُمَّ در اوّل دعا؛ يعنى: «خداوندا! مرا از جمله عاريت داده شدگان مگردان، و مرا از حدّ تقصير بيرون مبر». (مترجم).