حدیث دربارهباب دعاهاى مختصى از براى همه حاجت هاى دنيا و آخرت

عَنْهُ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ يُونُسَ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ عليه السلام، قَالَ: قَالَ لِي:«أَكْثِرْ مِنْ أَنْ تَقُولَ: اللّهُمَّ لَا تَجْعَلْنِي مِنَ الْمُعَارِينَ، وَ لَا تُخْرِجْنِي مِنَ التَّقْصِيرِ». قَالَ: قُلْتُ: أَمَّا الْمُعَارِينَ فَقَدْ عَرَفْتُ، فَمَا مَعْنى «لَا تُخْرِجْنِي مِنَ التَّقْصِيرِ»؟ قَالَ: «كُلُّ عَمَلٍ تَعْمَلُهُ تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللّهِ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ فَكُنْ فِيهِ مُقَصِّراً عِنْدَ نَفْسِكَ؛ فَإِنَّ النَّاسَ كُلَّهُمْ فِي أَعْمَالِهِمْ فِيمَا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ اللّهِ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ مُقَصِّرُونَ».

از او، از ابن محبوب، از فضل بن يونس، از امام موسى كاظم عليه السلام روايت است كه گفت: حضرت به من فرمود كه:«بسيار بگو كه: لَا تَجْعَلْنِي مِنَ الْمُعَارِينَ، وَ لَا تُخْرِجْنِي مِنَ التَّقْصِيرِ». راوى مى گويد كه: عرض كردم: امّا معارين را شناخته ام (و مى دانم كه ايشان آنانند كه ايمان و دين در دل هاى ايشان قرار نگرفته. پس گويا كه آن در نزد ايشان به عاريه سپرده شده، كه چند روزى به جهت مصلحتى به ايشان مى سپارند، و در روزى از ايشان مى گيرند)، پس بفرما كه معنى اينكه مرا از تقصير و كوتاهى بيرون مبر، چيست؟ فرمود: «هر عملى كه آن را به جا مى آورى، در حالتى كه خداى عز و جل را به آن اراده دارى و رضاى او را مى خواهى، در آن، در نزد خود مقصّر باش؛ زيرا كه همه مردمان در اعمال خويش، در ميان خود و خداى عز و جل مقصّرند» ۱.

۱.و همين حديث، در كتاب ايمان و كفر، در باب اعتراف به تقصير و كوتاهى كردن خويش در عبادت خدا مذكور شد، با زيادتى لفظ اَللّهُمَّ در اوّل دعا؛ يعنى: «خداوندا! مرا از جمله عاريت داده شدگان مگردان، و مرا از حدّ تقصير بيرون مبر». (مترجم)

کلیدواژه‌ها 6 کتاب دعا باب دعاهای مختصی از برای همه حاجت های دنیا و آخرت

احادیث دیگر این موضوع

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن عيسى، از اسماعيل بن سهل، از عبد اللّه بن جندب، از پدرش، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«بگو: اللّهُمَّ اجْعَلْنِي أَخْشَاكَ. وَ أَقِرَّ بِذلِكَ عَيْنِي؛ خداوندا! بگردان مرا كه بترسم از تو، گويا كه من مى بينم تو را، و نيك بخت كن مرا به پرهيزگارى تو، و بدبخت مساز مرا به خرمى من، به جهت نافرمانى هاى تو، و بهترگزينى كن از برايم در قضاى خود، و مبارك گردان از برايم در قدر خود، تا دوست ندارم پس افكندن آنچه شتابانيده اى، و نه شتابانيدن آنچه پس افكنده اى، و بگردان بى نيازى مرا در خودم، و بهره مند گردان مرا به گوشم و چشمم، و بگردان اينها را باقى ماندگان از من، و يارى كن مرا بر كسى كه ستم كرده به من، و بنما به من در او قدرت خود را. اى پروردگار من! و روشن ساز به آن چشم مرا».

ابو على اشعرى، از محمد بن عبد الجبّار، از صفوان بن يحيى، از ابو سليمان جَصّاص، از ابراهيم بن ميمون روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«اللّهُمَّ أَعِنِّي عَلى. فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ؛ خداوندا! يارى ده مرا بر ترس روز قيامت، و بيرون بر مرا از دنيا سالم، و جفت گردان مرا به زنان سفيدروىِ نازك بدنِ گشاده چشم، و كفايت كن از من زحمت و خرجى مرا و خرجى عيال من و خرجى مردمان، و داخل گردان مرا به رحمت خود، در بندگانت كه شايستگانند».

على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد بن عيسى، از حريز، از زراره، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«بگو كه: اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ كُلِّ خَيْرٍ. وَ عَذَابِ الْاخِرَةِ؛ خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم تو را از هر خوبى كه احاطه كرده است به آن علم تو، و پناه مى برم به تو از هر بدى كه احاطه كرده است به آن علم تو. خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم از تو عافيت تو را در كارهايم، همه آنها، و پناه مى برم به تو از رسوايى دنيا و عذاب آخرت».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى و چند نفر از اصحاب ما، از سهل بن زياد، هر دو روايت كرده اند، از على بن زياد كه گفت: على بن بصير عريضه اى نوشت و از آن حضرت سؤال [درخواست]مى كرد كه در پايين نامه اش دعايى از برايش بنويسد كه آن را به او تعليم فرمايد، تا آن را بخواند و به واسطه آن، از گناهان، نگاه داشته شود، و جامع مطالب دنيا و آخرت باشد. پس آن حضرت عليه السلام به خطّ مبارك خود نوشت:«بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. وَ أَسْأَلُكَ أَنْ لَا تَجْعَلَنِي فِي النَّارِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. اى كسى كه آشكار كرده نيكو و زيبايى را، و پوشيده زشت را، و ندريده پرده راز من! عفو، اى گرانمايه! عفو، اى خوش تجاوز و گذشت! و اى فراخ آمرزش! و اى گشاده دست ها به رحمت! و اى صاحب هر راز! و اى پايان هر شكايت و گله! اى گران مايه فروگذارنده! اى بزرگ عطا! اى آغازكننده هر نعمتى پيش از سزاوارى آن! اى پروردگار من! اى بزرگ من! اى آقاى من! اى پايان من! اى فريادرس من! صلوات فرست بر محمد و آل محمد، و سؤال [درخواست]مى كنم از تو كه قرار ندهى مرا در آتش»، بعد از آن، سؤال مى كنى آنچه از برايت ظاهر شد».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابو عبداللّه برقى و ابو طالب، از بكر بن محمد، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«اللّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي. وَ لَكَ الْمَنُّ فَاضِلاً؛ خداوندا! تو معتمد منى در هر اندوهى، و تو اميد منى در هر سختى، و تو از براى من در هر كارى كه فرود آمده بر من، معتمد و آماده شده، چه بسيار از گرفتارى ها كه ناتوان است از آن دل و كم باشد در آن چاره، و جدا مى شود از آن خويش، و شادى مى كند به آن دشمن، و مانده مى كند مرا در آن كارها، فرود آورده ام آن را بر تو، و گله كرده ام آن را به سوى تو، در حالتى كه روى گردان بوده ام از هر كه غير تو. پس پرده آن را برداشته اى و كفايت كرده اى از من، آن را. پس تويى صاحب اختيار نعمت، و صاحب هر حاجت، و پايان هر رغبت. پس تو را است ستايش بسيار، و تو را است منّت عطا افزون آمده».

از او، از احمد بن محمد، از على بن حكم، از ابان بن عيسى، از عبد اللّه قمى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«بگو كه: اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِجَلَالِكَ وَ جَمَالِكَ وَ كَرَمِكَ أَنْ تَفْعَلَ بِي كَذَا وَ كَذَا؛ خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم تو را به بزرگوارى تو، و زيب و بخشش تو، كه بكنى با من چنين و چنين».

از او، از ابن محبوب، از ابان، از عبد الرحمان بن اعين روايت است كه گفت: امام محمد باقر عليه السلام فرمود كه:«خداى عز و جلمردى از اهل باديه را آمرزيد، به واسطه دو كلمه اى كه به آنها دعا كرد. گفت كه: اللّهُمَّ إِنْ تُعَذِّبْنِي فَأَهْلٌ لِذلِكَ أَنَا وَإِنْ تَغْفِرْ لِي فَأَهْلٌ لِذلِكَ أَنْتَ؛ «خداوندا! اگر عذاب كنى مرا، پس سزاوار از براى آنم من، و اگر بيامرزى مرا، پس سزاوار از براى آنى تو»، و به اين سبب خدا او را آمرزيد» در بعضى از نسخ كافى موافق نسخ امالى، به جاى «فأهلٌ لِذلكَ»، در هر دو موضع، «فأهلُ ذلكَ» بدون لام است. (مترجم).

از او، از يحيى بن مبارك، از ابراهيم بن ابى البلاد، از عمويش، از حضرت امام رضا عليه السلام روايت است كه فرمود:«يَا مَنْ دَلَّنِي عَلى نَفْسِهِ، وَ ذَلَّلَ قَلْبِي بِتَصْدِيقِهِ، أَسْأَلُكَ الْأَمْنَ وَ الْاءِيمَانَ فِي الدُّنْيَا وَ الْاخِرَةِ؛ اى كسى كه ره نموده مرا بر خودش، و رام كرده دلم را به ياد راستينش! سؤال مى كنم تو را ايمنى و ايمان، در دنيا و آخرت است».