حدیث دربارهباب در بيان دعا در عقبه هاى نماز

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِيهِ رَفَعَهُ، قَالَ:«يَقُولُ بَعْدَ الْعِشَاءَيْنِ: اللّهُمَّ بِيَدِكَ مَقَادِيرُ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ، وَ مَقَادِيرُ الدُّنْيَا وَ الْاخِرَةِ، وَ مَقَادِيرُ الْمَوْتِ وَ الْحَيَاةِ، وَ مَقَادِيرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ، وَ مَقَادِيرُ النَّصْرِ وَ الْخِذْلَانِ، وَ مَقَادِيرُ الْغِنى وَ الْفَقْرِ؛ اللّهُمَّ بَارِكْ لِي فِي دِينِي وَ دُنْيَايَ، وَ فِي جَسَدِي وَ أَهْلِي وَ وُلْدِي؛ اللّهُمَّ ادْرَأْ عَنِّي شَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ، وَ الْجِنِّ وَ الْاءِنْسِ، وَ اجْعَلْ مُنْقَلَبِي إِلى خَيْرٍ دَائِمٍ، وَ نَعِيمٍ لَا يَزُولُ».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش كه آن را مرفوع ساخته، گفت كه:«بعد از نماز شام و خفتن مى گويد: اللّهُمَّ بِيَدِكَ مَقَادِيرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ. وَنَعِيمٍ لَا يَزُولُ؛ خداوندا! به دست تو است اندازه هاى شب و روز، و اندازه هاى دنيا و آخرت، و اندازه هاى مرگ و زندگى، و اندازه هاى آفتاب و ماه، و اندازه هاى يارى و فرو گذارى، و اندازه هاى بى نيازى و درويشى. خداوندا! بركت ده از براى من در دين من و دنياى من، و در تن من و كسان من و فرزندان من. خداوندا! باز دار از من فاسقان عرب و عجم، و پرى و آدمى را، و بگردان بازگشت مرا به سوى خوبى، هميشه، و نعمتى كه برطرف نمى شود».

کلیدواژه‌ها 6 کتاب دعا باب در بیان دعا در عقبه های نماز

احادیث دیگر این موضوع

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابوعبداللّه برقى، از عيسى بن عبداللّه قمّى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«اميرالمؤمنين عليه السلام چون از نماز ظهر فارغ مى شد، مى فرمود: اللّهُمَّ إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ. بَلْ عَفْوُكَ وَجُودُكَ يَسَعُنِي؛ خداوندا! به درستى كه من تقرب مى جويم به سوى تو، و به بخشش تو و كرم تو، و تقرب مى جويم به سوى تو، به محمد بنده تو و فرستاده تو، و تقرّب مى جويم به سوى تو، به فرشتگانت كه مقرّب اند و پيغمبرانت كه مرسل اند و به تو. خداوندا! تويى بى نياز از من، و نياز من، به سوى تو. تويى بى نياز و منم محتاج به سوى تو. اقاله كردى لغزش مرا و از آن گذشتى، و پوشيدى بر من گناهان مرا. پس روا كن در اين روز حاجت مرا، و عذاب مكن مرا به زشتى آن چه ميدانى از من. پس به درستى كه عفو تو و بخشش تو، فرا مى گيرد مرا»، و فرمود كه: «بعد از آن بر رو در مى افتاد و سجده مى كرد و مى فرمود: يَا أَهْلَ التَّقْوى. قَدْ كَشَفْتَ أَنْوَاعَ الْبَلَايَا عَنِّي؛ اى اهل پرهيزگارى و اى اهل لغزش! اى نيكوكار و اى مهربان! تو مهربان ترى به من از پدرم و مادرم و از همه آفريدگان، مرا برگردان با رواشدن حاجتم، در حالتى كه دعايم اجابت شده باشد، رحم شده باشد بر آواز من، به حقيقت برطرف كرده نوع هاى زحمت را از من نسخه خوشخوان نيست.».

على بن ابراهيم روايت كرده، از پدرش و محمد بن اسماعيل، از فضل بن شاذان و هر دو، از ابن ابى عمير، از ابراهيم بن عبدالحميد، از صبّاح بن سيابه، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت: حضرت فرمود:«هر كه چون نماز مغرب را به جا آورد، سه مرتبه بگويد: الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، وَلْا يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ غَيْرُهُ؛ «ستايش مر خدايى را است كه مى كند آنچه را كه خواهد، و نمى كند آنچه را كه مى خواهد غير او»، خير و خوبى بسيار به او عطا شود».

از او، از بعضى از اصحابش روايت است كه آن را مرفوع ساخته، گفت كه:«هر كه بعد از هر نماز، سه مرتبه بگويد كه: يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْاءِكْرَامِ، ارْحَمْنِي مِنَ النَّارِ؛ «اى خداوند بزرگوارى و نوازش! رحم كن مرا از آتش»، و حال آنكه ريش خود را به دست راستش گرفته باشد، و دست چپش را بلند كرده، باطن آن به سوى آسمان باشد، بعد از آن بگويد كه: أَجِرْنِي مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِيمِ؛ «پناه ده مرا از عذاب دردناك درآورنده»، بعد از آن دستش را از ريشش مؤخّر دارد، و دستش را بلند گرداند، و باطن آن را به سوى آسمان قرار دهد، و بگويد كه: يَا عَزِيزُ يَا كَرِيمُ، يَا رَحْمَانُ يَا رَحِيمُ؛ «اى ارجمند! اى گرانمايه اى بخشاينده! اى مهربان!»، و هر دو دستش را بگرداند و باطن آنها را به سوى آسمان قرار دهد، بعد از آن سه مرتبه بگويد كه: أَجِرْنِي مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِيمِ؛ «پناه ده مرا از عذاب دردناك دردآورنده»، و بگويد كه: صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَالْمَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ؛ «صلوات فرست بر محمد و آل محمد و فرشتگان و روح»، خدا او را بيامرزد و از او راضى شود، و مغفرتش را پيوند كند به طلب آمرزش همه آفريدگان از براى او، مگر ثقلين ـ يعنى جن و انس ـ، تا بميرد. و چون از تشهّد فارغ شوى، دستهايت را بردار و بگو: اللّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً عَزْماً جَزْماً. وَصَلَّى اللّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ آمِينَ؛ خداوندا! بيامرز مرا آمرزشى، دل بدان نهاده و وانگذارد گناهى را، و مرتكب نشوم بعد از آن حرامى را هرگز، و عافيت ده مرا، عافيتى كه زحمتى نباشد بعد از آن هرگز، و راه نما مرا، راهنمايى كه گمراه نشوم بعد از آن هرگز، و نفع ده مرا، اى پروردگار من! به آن چه تعليم داده اى مرا، و بگردان آن را از براى من، و مگردان آن را بر من، و روزى كن مرا آن قدر كه بس باشد، و خشنود گردان مرا به آن، اى پروردگار من! و بازگشت كن بر من، اى خدا! اى خدا! اى خدا! اى بخشاينده! اى بخشاينده! اى بخشاينده! اى مهربان! اى مهربان! اى مهربان! رحم كن مرا از آتش صاحب زبانه، و بگشا بر من از گشادى روزى خود، و راه نما مرا به سوى آن چه اختلاف شده است در آن از حق، به دستور خويش، و نگاه دار مرا از ديو سركش رانده شده، و برسان به محمد، صلوات فرستد خدا بر او و آل او، از من درود فراوانى و سلام، و راه نما مرا به رهنمايى خود، و بى نياز گردان مرا به بى نيازى خود، و بگردان مرا از دوستان خود كه صاحب اخلاص اند، و صلوات فرست خداوندا! بر محمد و آل محمد. خداوندا اجابت كن»، و فرمود كه: «هر كه بعد از هر نماز اين را بگويد، خداى ـ تعالى ـ در قبرش روحش را بر او برگرداند، و زنده باشد وروزى داده شده، وبه ناز و نعمت پرورده و شادان، تا روز قيامت».

از او، از اصحابش روايت است كه آن را مرفوع ساخته، گفت كه:«بعد از صبح مى گويد: اللّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً. مَا يُحِبُّ رَبِّي وَيَرْضى؛ «خداوندا! تو را است ستايش، ستايشى هميشه با هميشگى تو، و تو را است ستايش، ستايشى كه پايانى نيست آن را غير از خشنودى تو، و تو را است ستايش، ستايشى كه زمانى نيست آن را غير از خواست تو، و تو را است ستايش، ستايشى كه پاداشى نيست گوينده آن را، مگر خشنودى تو. خداوندا! تو را است ستايش، و به سوى تو است شكايت، و تويى يارى جسته شده. خداوندا! تو را است ستايش، چنان كه تو سزاوار آنى. ستايش مر خدايى را است به همه ستايش هاى او، همه آنها، بر نعمت هاى او، همه آنها، تا آنكه منتهى شود ستايش، تا آن جا كه دوست مى دارد پروردگارم و خشنود شود»، و بعد از صبح، پيش از آنكه سخن گويى، مى گويى: الْحَمْدُ لِلّهِ مِلْ ءَ الْمِيزَانِ. وَمُنْتَهَى الرِّضَا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ؛ «ستايش مر خدا را است، پرى ترازو و پايان خشنودى و وزن عرش، و منزه است خدا، پرى ترازو و پايان خشنودى و وزن عرش، و نيست خدايى، مگر خدا، پرى ترازو و پايان خشنودى و وزن عرش، و خدا بزرگ تر است، پرى ترازو و پايان خشنودى و وزن عرش»، و چهار مرتبه اين را اعاده مى كنى، بعد از آن مى گويى كه: أَسْأَلُكَ مَسْأَلَةَ الْعَبْدِ. فِي يُسْرٍ مِنْكَ وَعَافِيَةٍ؛ سؤال مى كنم تو را چون سؤال بنده خوار، كه صلوات فرستى بر محمد و آل محمد، و آنكه بيامرزى براى من گناهان ما را، و برآورى از براى ما حاجت هاى ما را در دنيا و آخرت، در آسانى از تو و عافيت».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد، از بعضى از اصحابش، از محمد بن فرج كه گفت: حضرت امام محمد تقى عليه السلام به سوى من اين دعا [را]نوشت و اين را به من تعليم فرمود، و فرمود كه:«هر كه در عقب نماز صبح اين دعا را بخواند، هيچ حاجتى را طلب نكند، مگر آنكه از برايش ميسّر شود، و خدا مهمّات او را كفايت فرمايد: بِسْمِ اللّهِ، وَصَلَّى اللّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ. وَهُوَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ؛ به نام خدا و به خدا، و صلوات فرستد خدا بر محمد و آل او، و باز مى گذارم كار خود را به سوى خدا، و به درستى كه خدا بينا است به بندگان، پس نگاه داشته او را خدا، از بدى هاى آن چه مكر كردند. نيست خدايى، مگر تو. منزه مى شمارم تو را. به درستى كه من بودم از ستمكاران. پس مستجاب كرديم از برايش و رهانيديم او را از اندوه، و همچنين مى رهانيم مؤمنان را. بس است ما را خدا و نيكو وكيلى است. پس برگشتند با نعمتى از خدا و زيادتى بدون بدى، و آنچه خواست خدا، بود. نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خدا. آن چه خواست، خدا بود، نه آن چه خواستند مردمان. آن چه خواست خدا، بود، واگرچه مردمان دوست نداشتند. و بس است مرا پروردگار از پروريدگان. بس است مرا آفريننده از آفريده شدگان. بس است مرا روزى دهنده از روزى داده شدگان. بس است مرا آنكه پيوسته بس بوده مرا از آن زمان، هميشه. بس است مرا خدايى كه نيست خدايى، مگر او. بر او توكل كردم و او است پروردگار عرش بزرگ»، و فرمود كه: «چون از نماز واجبى فارغ شوى، بگو: رَضِيتُ بِاللّهِ رَبّاً. وَاشْفِ صُدُورَنَا وَصُدُورَقَوْمٍ مُؤْمِنِينَ؛ خشنود شدم به خداى پروردگار، و به محمد پيغمبر، و به اسلام كيش، و به قرآن كه كتابم باشد، و به (على و حسن و حسين، و على پسر حسين، و محمد پسر على، و جعفر پسر محمد، و موسى پسر جعفر، و على پسر موسى، و محمد پسر على، و على پسر محمد، و حسن پسر على، و محمد پسر حسن، كه پيشوايان من باشند) مترجم «فلان و فلان» را در متن تفسير و به تفصيل بيان كرده است. خداوندا! دوست تو محمد، پس نگاه دار او را از پيش رويش و از پشت سرش و از طرف راست و از طرف چپش و از زِبَرش و از زيرش، و بِكِش از برايش در عمرش [و آن را طولانى بفرما]، و بگردان او را ايستاده به فرمان خويش، و چشم داشته شده از براى دين خود، و بنما به او آن چه دوست مى دارد، و آن چه روشن شود به آن چشمش، در خودش و فرزندانش، و در كسانش و مالش، و در شيعيانش، و در دشمنانش، و بنما به ايشان از او آن چه مى ترسند، و بنما به او در ايشان، آن چه دوست مى دارى و روشن مى شود با آن، روشن كن چشمش، و شفا ده سينه هاى ما و سينه هاى گروه مؤمنان را». و فرمود كه: «پيغمبر صلى الله عليه و آله چون از نماز فارغ مى شد، مى فرمود: اللّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ. فَإِنَّكَ تَعْلَمُ وَلَا نَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَامُ الْغُيُوبِ؛ خداوندا! بيامرز مرا به آن چه پيش داشتم، و آن چه متأخر داشتم، و آن چه نهان كردم، و آن چه آشكار كردم، و اسراف مرا بر خودم، و آن چه تو داناترى بِه آن از من. خداوندا! تويى پيش دارنده و تويى به تأخيراندازنده. نيست خدايى، مگر تو. بدانستى تو نهانى را، و به توانايى تو بر آفريدگان، همه، مادام دانى زندگى را بهتر از برايم، پس زنده دار مرا؛ و بميران مرا چون دانستى مرگِ مرا بهتر از برايم. به درستى كه من سؤال مى كنم تو را ترسيدن از تو در نهان و آشكار، و سخن حق در خشم و خشنودى، و ميانه روى در درويشى و بى نيازى، و سؤال مى كنم از تو نعمتى كه نابود نشود، و روشنى چشمى كه بريده نشود، و سؤال مى كنم از تو خشنودى به قضا، و بركت مردن بعد از زندگى، و خنكى و خوشى زندگى بعد از مردن، و خوشى نگريستن به سوى روى تو، و اشتياق به سوى ديدن تو، و ديدن تو از غير ناخوشى زيان رساننده، و نه آزمايش گمراه كننده. خداوندا! بيارا ما را به آرايش ايمان، و بگردان ما را راه نمايانِ راه يافته شدگان. خداوندا! راه نما ما را در كسانى كه راه نموده اى. خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم از تو دل بستن بر راه راست، و ثابت بودن در كار و راه [درست]، و سؤال مى كنم تو را شكر نعمت تو، و خوبى عافيت تو، و ادا كردن حقّ تو، و سؤال مى كنم از تو، اى پروردگار من! دلى سالم، و زبانى راستگو، و طلب آمرزش از تو، از براى آن چه مى دانى، و سؤال مى كنم از تو، آن چه مى دانى، و پناه مى برم به تو از بدى آن چه مى دانى. پس به درستى كه تو مى دانى و دانسته نمى شوى، و تويى به غايت، داناى نهانى ها».

ابى عمير، از حمّاد بن عثمان، از سيف بن عميره روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«جبرئيل عليه السلام به نزد يوسف آمد و آن حضرت در زندان بود؛ پس به او گفت كه: اى يوسف! در عقب هر نمازى بگو: اللّهُمَّ اجْعَلْ لِي فَرَجاً وَمَخْرَجاً، وَارْزُقْنِي مِنْ حَيْثُ أَحْتَسِبُ، وَمِنْ حَيْثُ لَا أَحْتَسِبُ؛ خداوندا! قرار ده از برايم فرجى و بيرون رفتن گاهى، و روزى كن مرا از آنجا كه مى پندارم و از آنجا كه نمى پندارم».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن عبدالعزيز، از بكر بن محمد، از آنكه او را روايت كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر كه نزد هر نماز واجبى اين كلمات را بگويد، در بابِ خود و خانه و مال و فرزندانش محفوظ باشد: أُجِيرُ نَفْسِي وَمَالِي وَوُلْدِي. وَآيَةِ الْكُرْسِيِّ، إِلى آخِرِهَا؛ پناه مى دهم خود را، و مالم و فرزندانم و كسانم و خانه ام، و هر چيزى در آن از من است، به خداى يكتاى يگانه، پناه نيازمندان، كه نزاد و زاده نشد، و نبود او را همتا هيچ كس، و پناه مى دهم خودم را، و مالم و فرزندانم، و هر چيزى كه آن از من است، به پروردگار سفيده صبح، از بدى آن چه آفريده، و از بدى در شبِ درآينده، چون درآيد، و از بدى دمندگان در گره ها، و از بدى حسدبرنده، چون حسد برد، و به پروردگار مردم، پادشاه مردم، خداى مردم، از بدى وسوسه كننده باز پس رونده اى كه وسوسه مى كند در سينه هاى مردم، از پَرى و مردم، و به خدايى كه نيست خدايى، مگر او، كه زنده اى است پاينده، فرا نمى گيرد او را پينكى [= چرت] و نه خوابى، او را است آن چه در آسمان ها و آن چه در زمين است. كيست آنكه درخواست كند در نزد او، مگر به اذن او. مى داند آن چه را كه در پيش روى هاى ايشان و آن چه كه در پشت سرشان است، و احاطه نمى كند به چيزى از دانش او مگر به آن چه خواست. فرا گرفته كرسى او آسمان ها و زمين را، و گران نباشد بر او حفظ آنها، و او است بلندمرتبه بزرگ». مترجم سوره ها و آيه هاى اشاره شده در حديث را به تفصيل بيان و ترجمه كرده است.

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از معاويه بن عمّار روايت كرده است كه گفت: هر كه در عقب نماز فريضه، سه مرتبه بگويد كه:«يَا مَنْ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، وَلَا يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ أَحَدٌ غَيْرُهُ؛ اى آنكه مى كند آن چه مى خواهد، و نمى كند آن چه بخواهد كسى غير او»، بعد از آن سؤال كند، آن چه سؤال كند، به او عطا شود.