حدیث دربارهباب در بيان رغبت و رهبت و تضرّع و تبتّل و ابتهال و استعاذه و مسئلت

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ حَرِيزٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ زُرَارَةَ، قَالَا: قُلْنَا لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: كَيْفَ الْمَسْأَلَةُ إِلَى اللّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالى؟ قَالَ:«تَبْسُطُ كَفَّيْكَ». قُلْنَا: كَيْفَ الِاسْتِعَاذَةُ؟ قَالَ: «تُفْضِي بِكَفَّيْكَ؛ وَ التَّبَتُّلُ الْاءِيمَاءُ بِالْاءِصْبَعِ؛ وَ التَّضَرُّعُ تَحْرِيكُ الْاءِصْبَعِ؛ وَ الِابْتِهَالُ أَنْ تَمُدَّ يَدَيْكَ جَمِيعاً».
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از حريز، از محمد بن مسلم و زراره روايت كرده است كه گفتند: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كرديم كه: مسئلت و درخواست به سوى خداى ـ تعالى ـ چگونه است؟ فرمود كه:«كف هاى خود را مى گشايى». عرض كرديم كه: استعاذه و پناه جويى به او به چه كيفيّت است؟ فرمود كه: «كف هاى خود را ظاهر مى گردانى. و تبتّل، اشاره است به انگشت، و تضرّع، جنبانيدن انگشت است، و ابتهال، آن است كه هر دو دست هاى خود را بكشى».

احادیث دیگر این موضوع

۶
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن مهران، از سيف بن عميره، از ابواسحاق، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«رغبت آن است كه باطن كف هاى دست خويش را رو به سوى آسمان كنى. و رهبت كه عبارت است از ترس و بيم، آن است كه پشت كف هاى خود را به سوى آسمان گردانى چه اوّل چنان است كه دست پيش كسى مى دارى كه چيزى به دستت دهد. و دويم اشاره است به سوى اينكه من از اعمال خود نااميد شده ام و پشت دست گذاشته ام و از بسيارى بدكردارى، روى طلب از تو ندارم. (مترجم)». و قول آن جناب كه مى فرمايد: «وَتَبَتَّلْ اِلَيْهِ تَبْتيلاً» مزمل، 8 يعنى: «و بريده شو از همه خلايق و توجّه كن به سوى او به عبادت و طاعت، و به در او گريزبردن و گريختنى كامل؛ يعنى نفس خود را از انديشه غير او مجرّد سازد، و روى دل خود را بالكلّيّه به او آورد. و عبداللّه عبّاس گفته كه: مراد آن است كه عمل را از براى خدا خالص كن. و حسن بصرى گفته كه: سعى و كوشش كن. و ابن زيد گفته كه: خويشتن را با عبادت او بردار. و شقيق گفته كه: بر او توكّل كن. و زيد بن اسلم گفته كه: تبتّل آن باشد كه دنيا را رها كند و طلب رضاى خدا كند. (مترجم)، حضرت عليه السلام فرمود كه: «تبتّل، دعا كردن است به يك انگشت كه به آن اشاره نمايى و در شرح آن گفته اند كه: تبتّل آن است كه انگشت سبّابه دست چپ را بلند مى كنى و پَست مى كنى، مانند كسى كه به ابرام، چيزى از كسى طلبد، يا اشاره به آن است كه نمى دانم كه مرا بلند خواهى كرد يا پَست خواهى گذاشت. (مترجم). و تضرّع آن است كه به دو انگشت اشاره كنى و آنها را حركت دهى. و ابتهال، برداشتن دست ها و كشيدن و بلند كردن آنها است، و آن در نزد قطره اى است از اشك كه از چشم بريزد، بعد از آن دعا بكن».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن خالد و حسين بن سعيد هر دو، از نضر بن سويد، از يحيى حلبى، از ابوخالد، از مروك مرواريدفروش، از آنكه او را ذكر كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود: حضرت رغبت را ذكر فرمود و در بيان آن، باطن گودى هاى كف دست خويش را به سوى آسمان ظاهر نمود. و همچنين رهبت، و پشت كف هاى خويش را به سوى آسمان قرار داد. و همچنين تضرّع، و انگشتان خويش را به جانب راست و چپ حركت داد و مراد اين است كه نمى دانم از اصحاب يمينم يا از اصحاب شمال، و در نزد تو از نيكوكارانم يا از بدكاران. و حركت يك انگشت به طرف راست و چپ، چنان كه در دعاى ماه رجب است، اشارت به همين است. (مترجم). تتمّه حديث، و همچنين تبتّل، و يك مرتبه انگشتان خويش را برمى داشت و بلند مى نمود، و يك نوبت آنها را پست مى كرد و فرو مى گذاشت. و همچنين ابتهال، و دست خويش را در برابر روى خود به سوى قبله كشيد. و ابتهال به عمل نمى آيد تا آنكه يك قطره از آب ديده ات روان شود.