حدیث دربارهباب در بيان رغبت و رهبت و تضرّع و تبتّل و ابتهال و استعاذه و مسئلت
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«الرَّغْبَةُ أَنْ تَسْتَقْبِلَ بِبَطْنِ كَفَّيْكَ إِلَى السَّمَاءِ؛ وَ الرَّهْبَةُ أَنْ تَجْعَلَ ظَهْرَ كَفَّيْكَ إِلَى السَّمَاءِ؛ وَ قَوْلُهُ: «وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً» ـ قَالَ ـ: الدُّعَاءُ بِإِصْبَعٍ وَاحِدَةٍ تُشِيرُ بِهَا؛ وَ التَّضَرُّعُ تُشِيرُ بِإِصْبَعَيْكَ وَ تُحَرِّكُهُمَا؛ وَ الِابْتِهَالُ رَفْعُ الْيَدَيْنِ وَ تَمُدُّهُمَا، وَ ذلِكَ عِنْدَ الدَّمْعَةِ، ثُمَّ ادْعُ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن مهران، از سيف بن عميره، از ابواسحاق، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«رغبت آن است كه باطن كف هاى دست خويش را رو به سوى آسمان كنى. و رهبت كه عبارت است از ترس و بيم، آن است كه پشت كف هاى خود را به سوى آسمان گردانى ۱». و قول آن جناب كه مى فرمايد: «وَتَبَتَّلْ اِلَيْهِ تَبْتيلاً» ۲، حضرت عليه السلام فرمود كه: «تبتّل، دعا كردن است به يك انگشت كه به آن اشاره نمايى ۳. و تضرّع آن است كه به دو انگشت اشاره كنى و آنها را حركت دهى. و ابتهال، برداشتن دست ها و كشيدن و بلند كردن آنها است، و آن در نزد قطره اى است از اشك كه از چشم بريزد، بعد از آن دعا بكن».
۱.
چه اوّل چنان است كه دست پيش كسى مى دارى كه چيزى به دستت دهد. و دويم اشاره است به سوى اينكه من از اعمال خود نااميد شده ام و پشت دست گذاشته ام و از بسيارى بدكردارى، روى طلب از تو ندارم. (مترجم)
۲.
مزمل، 8 يعنى: «و بريده شو از همه خلايق و توجّه كن به سوى او به عبادت و طاعت، و به در او گريزبردن و گريختنى كامل
۳.
و در شرح آن گفته اند كه: تبتّل آن است كه انگشت سبّابه دست چپ را بلند مى كنى و پَست مى كنى، مانند كسى كه به ابرام، چيزى از كسى طلبد، يا اشاره به آن است كه نمى دانم كه مرا بلند خواهى كرد يا پَست خواهى گذاشت. (مترجم)