باب در بيان مذمّت دنيا و بى رغبتى در آن

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از قاسم بن يحيى، از جدّش حسن بن راشد، از عبداللّه بن سنان، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«پيغمبر صلى الله عليه و آله بيرون آمد و اندوهناك بود؛ پس فرشته اى به خدمت آن حضرت آمد و با او كليدهاى همه خزينه هاى زمين بود. و عرض كرد كه: يا محمد! اينها كليدهاى خزينه هاى دنيا است. پروردگارت با تو مى فرمايد كه: خزينه ها را بگشا و آن چه خواسته باشى از آنها فراگير، بى آنكه چيزى را در نزد من كم كند. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: دنيا خانه كسى است كه خانه ندارد، و آن را جمع مى كند، كسى كه عقل ندارد. فرشته عرض كرد كه: سوگند به آن خدايى كه تو را به راستى و درستى به پيغمبرى مبعوث گردانيده، كه من شنيدم از فرشته اى كه اين سخن را مى

على بن ابراهيم، از على بن محمد قاسانى، از آنكه او را ذكر كرده، از عبداللّه بن قاسم، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«چون خدا خير و خوبى را به بنده اى اراده فرمايد، او را در دنيا بى رغبت گرداند، و در امر دين او را دانشمند سازد، و او را به عيب هاى دنيا بينا كند. و هر كه اينها به او عطا شود، خير دنيا و آخرت به او عطا شده است». و فرمود كه: «كسى حق را طلب نكرده به درى كه از بى رغبتى در دنيا بهتر باشد، و آن ضدّ آن چيزى است كه دشمنان حق طلب كرده اند». عرض كردم كه: فداى تو گردم! اين از چيست؟ فرمود كه: «از رغبت در دنيا». و فرمود: «مگر از كسى كه بسيار صابر و صاحب كرم باشد». و احتمال دارد كه معنى اين باشد كه آيا هيچ صبركننده اى نيست كه به واسطه بى رغبتى در دنيا كريم باشد؟ و

على، از على بن محمد قاسانى، از قاسم بن محمد، از سليمان بن داود منقرى، از عبدالرّزّاق بن همام، از معمر بن راشد، از زهرى ـ يعنى محمد بن مسلم بن شهاب ـ روايت كرده است كه گفت: از حضرت على بن الحسين ـ صلوات اللّه عليهما ـ سؤال شد كه: كدام يك از عمل ها در نزد خداى عز و جل بهتر است؟ فرمود كه:«بعد از معرفت خداى عز و جل و معرفت رسول خدا صلى الله عليه و آله، هيچ عملى از بغض دنيا بهتر نيست. و به درستى كه آن را شعبه هاى بسيار باشد، و معصيت ها را شعبه اى چند است؛ پس اوّل چيزى كه خدا به آن نافرمانى شده، تكبّر است، و آن معصيتى است كه از شيطان سر زد، در هنگامى كه از سجده آدم اباء و امتناع نمود و گردنكشى كرد و از جمله كافران محسوب شد. و ديگر حرص است، و آن معصيت آدم و حوّا است، در هنگامى كه خداى عز و جل به

از او، از على بن حكم، از عمر بن ابان، از ابوحمزه، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«حضرت على بن الحسين ـ صلوات اللّه عليهما ـ فرمود كه: دنيا، بار بسته، پشت به شما نموده، و آخرت، بار بسته، رو به شما مى آيد. و هر يك از دنيا و آخرت را پسرانى چند هستند؛ يعنى كسانى كه به هر يك از اينها منسوبند؛ پس از جمله پسران آخرت و اهل آن باشيد، و از پسران دنيا و اهل آن مباشيد. و از جمله زاهدان در دنيا باشيد كه در آخرت رغبت دارند. و به درستى كه زاهدان در دنيا، زمين را فرش و خاك را فراش ـ يعنى رختخواب ـ خويش گردانيدند، و آب را داروى خوشبو فرا گرفتند، و به مقر امن جدايى از دنيا به غايت بريده شدند. و بدانيد كه هر كه به سوى بهشت مشتاق باشد، از خواهش هاى نفس بگذرد و عشقش به آنها تمام شود. و هر كه

از او، از على بن حكم، از ابوعبداللّه مؤمن، از جابر روايت است كه گفت: بر امام محمد باقر عليه السلام داخل شدم: فرمود كه:«اى جابر! به خدا سوگند كه من محزون و اندوهناكم و دلم مشغول است». عرض كردم: فداى تو گردم! چه چيز تو را مشغول ساخته؟ و چه دلت را اندوهناك گردانيده است؟ فرمود كه: «اى جابر! به درستى كه كسى كه خالصِ دين خدا، كه صاف و بى غش باشد، در دلش داخل شود، دل او را رو گردان كند، از آن چه غير خدا باشد. اى جابر! دنيا چيست؟ و چه اميدوارى به دنيا مى باشد؟ آيا دنيا چيزى هست غير از طعامى كه آن را خورده اى، يا جامه اى كه آن را پوشيده، يا زنى كه به آن رسيده اى و با او جماع كرده اى؟ اى جابر! به درستى كه مؤمنان به سوى دنيا مطمئن نشدند به بقاى خويش در آن، و از ورود و آمدن خويش در آخرت ايمنى ندارند.

و از او، از على بن حكم، از مثنّى، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«ابوذر در خطبه خويش مى گفت كه: اى جوينده علم! گويا چيزى از دنيا هيچ نبوده، مگر آن چه خوبِ آن نفع بخشد، و بدِ آن ضرر رساند، مگر كسى كه خدا او را رحم كند. اى جوينده علم! هيچ يك از اهل و مال، تو را از نفس تو مشغول نسازند كه به كار خويش نپردازى. تو در روزى كه از ايشان جدا مى شوى، مانند ميهمانى هستى كه در ميان ايشان شب را به روز آورده باشى، و بعد از آن صبح كردى، و از ايشان درگذشتى و به سوى غير ايشان رفتى. و دنيا و آخرت چون منزلى است كه از آن به غير آن منتقل كردى، مابين مردن و زنده شدن و برانگيخته شدن از قبرها. نيست مرگ مانند خوابكى كه آن را به عمل آورى و در آن بخوابى؛ پس از آن خواب، بيدار شوى. اى

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يحيى بن عقبه ازدى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«حضرت ابوجعفر عليه السلام فرمود كه: داستان حريص بر دنيا، چون داستان كرم ابريشم است كه هر چه بيشتر بر خود مى پيچيد، دوريش از بيرون آمدن بيشتر باشد، تا آنكه از روى غم و اندوه بميرد». يحيى مى گويد: و نيز حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «در آن چه لقمان پسر خويش را به آن پند داد اين بود كه: اى فرزند عزيز من! به درستى كه مردمانِ پيش از تو، از براى فرزندان خود جمع كردند؛ پس آن چه جمع كردند، و آنكه آن را برايش جمع كردند، هيچ يك نماندند. و نيستى تو، مگر بنده اجير شده، كه خدا تو را اجير و مزدور خود گردانيده، تا از براى او كار كنى. و به كارى مأمور شده اى، و بر آن به مزدى وعده داده شده اى؛ پس

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن محبوب، از بعضى از اصحاب خويش، از ابن ابى يعفور روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«در آن چه خداى عز و جل با موسى عليه السلام به آن راز فرمود اين بود كه: اى موسى! ميل مكن به سوى دنيا، مانند ميل كردن ستمكاران، و مثل ميل كردن كسى كه آن را پدر و مادر خويش گردانيده باشد. اى موسى! اگر تو را به خودت وا گذارم كه خود متوجّه باشى، در آن هنگام، دوستى دنيا و آرايش و به جهت آن از مال و منال، بر تو غالب شود. اى موسى! با اهل خير و خوبى در خوبى رغبت كن به طور مغالبه، كه نگذارى كه بر تو پيشى گيرد، و تو ايشان را به سوى آن پيشى گير؛ زيرا كه خير و خوبى مانند نام آن است. و ترك كن از دنيا آن چه را كه با تو از آن بى نيازى حاصل است. و بايد كه چشمت

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس، از ابوجميله روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«اميرالمؤمنين صلوات اللّه عليه به سوى بعضى از اصحاب خويش نوشت و او را پند مى داد كه: تو را و خويش را وصيّت مى كنم به پرهيز كردن و ترسيدن از خدا، آن كه نافرمانى او روا نباشد، و از غير او اميدوارى نيست، و بى نيازى به هم نرسد، مگر به واسطه او؛ زيرا كه هر كه از خدا بپرهيزد، عزّت يابد و قوّت به هم رساند، و سير و سيراب گردد، و عقلش از اهل دنيا بلند شود؛ پس تنش با اهل دنيا باشد، و دل و عقلش آخرت را ببيند، و به روشنى دل خويش، فرو نشاند آن چه را كه چشمهايش ديده از دوستى دنيا. و حرام آن را پليد داند و به آن ميل نكند، و از آن چه شبهه ناك باشد دورى نمايد. و به خدا سوگند كه به حلال صاف كه