باب در بيان شكر

حميد بن زياد، از حسن بن محمد بن سماعه، از وهيب بن حفص، از ابوبصير، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله در نزد عايشه بود در شبِ نوبتش؛ پس عايشه عرض كرد كه: يا رسول اللّه! چرا نفس خود را به تعب مى اندازى و حال آنكه از برايت آمرزيده شده، آن چه پيش گذشت از گناهان تو و آن چه بعد از اين باشد. فرمود كه: اى عايشه! آيا بنده اى شاكر نباشم». و حضرت فرمود كه: «رسول خدا صلى الله عليه و آله بر اطراف انگشتان پاهاى خويش مى ايستاد و به عبادت قيام مى فرمود؛ پس خداى ـ سبحانه و تعالى ـ اين آيه را فرو فرستاد كه: «طه * ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرانَ لِتَشْقى» ۱؛ يعنى: «اى طه! ـ يا اى ماه شب چهارده!، يا سوگند به چهارده معصوم!، يا به طهارت ايشان!، يا اى محمد! ـ كف

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن مهران، از سيف بن عميره، از ابوبصير كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: آيا شكر را اندازه اى هست كه هرگاه بنده آن را به فعل آورد، شاكر باشد؟ فرمود:«آرى». عرض كردم كه: آن چيست؟ فرمود كه: «خدا را حمد مى كند بر هر نعمتى در باب اهل و مال. و اگر در آن چه خدا بر او انعام فرموده در باب مالش حقّى باشد، آن را ادا كند. و از اين است قول خداى عز و جل «سُبْحانَ الَّذى سَخَّرَ لَنا هَذا وَما كُنّا لَهُ مُقْرِنينَ» ۱؛ يعنى: «پاك و منزّه مى شمارم آن خدايى را كه مسخّر و رام گردانيده از براى ما اين مركوب را، كه كشتى است يا حيوان، تا به مدد سوارى آن قطع دريا و بيابان كنيم، و نيستيم ما اين مركوب را به قوّت خود طاقت

ابن ابى عمير، از ابن رئاب، از اسماعيل بن فضل روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«چون صبح و شام كنى ده مرتبه بگو كه: اَللَّهُمَّ ما أَصْبَحْتُ لى مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عافِيَةٍ فى دينٍ أَوْ دُنْيا فَمِنْكَ وَحْدَكَ، لا شَريكَ لَكَ، لَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ بِها عَلَىَّ يا رَبِّ حَتّى تَرْضى وَبَعْدَ الرِّضا؛ يعنى: «بار خدايا! آن چه صبح كرده ام كه با من است، هر ناز و نعمت يا سلامت و عافيت در امر دين يا دنيا، پس همه آنها از تو است، در حالتى كه تنهايى و تو را شريكى نيست. و تو را است ستايش و تو را است سپاس، به سبب آنها بر من. اى پروردگار من! تا آنكه تو خوشنود شوى و بعد از خوشنودى». و حضرت فرمود: «به درستى كه تو هرگاه اين را بگويى، به جا آورده اى شكر آن چه را كه خدا به