باب در بيان عفو

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از بكر بن صالح، از حسن بن على، از عبداللّه بن ابراهيم، از على بن ابوعلى لهبى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: چهار چيز است كه هر كه آنها در او باشد، و از فرق سر تا پاهايش گناهان باشد، خدا آن گناهان را به نيكى ها بدل كند، و آنها: راستگويى و حيا و خوش خلقى و شكر است».

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از عبداللّه بن سنان، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله در خطبه خويش فرمود: آيا نمى خواهيد كه شما را خبر دهم به بهترين طبيعت ها و اخلاق در دنيا و آخرت!؟ و آن عفو است از كسى كه بر تو ستم كرده باشد؛ و پيوند كنى با كسى كه از تو بريده باشد؛ و نيكى كردن با كسى كه با تو بد كرده باشد؛ و عطا كردن به كسى كه تو را محروم و بى بهره كرده باشد».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد، از محمد بن عبدالحميد، از يونس بن يعقوب، از غرّة بن دينار رقّى، از ابواسحاق سبيعى كه آن را مرفوع ساخته و گفته است كه: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:«آيا نمى خواهيد كه شما را دلالت كنم بر بهترين اخلاق در دنيا و آخرت!؟ و آن اين است كه: پيوند كنى با كسى كه از تو بريده باشد؛ و عطا كنى به كسى كه تو را محروم و بى نصيب كرده باشد؛ و عفو كنى از كسى كه بر تو ستم كرده باشد».

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى بن عبيد، از يونس بن عبدالرحمان، از ابوعبداللّه نشيب لفائفى، از حمران بن اعين روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود:«سه چيز است كه از مكارم اخلاق است در دنيا و آخرت، و آن اين است كه: عفو كنى از آنكه بر تو ستم كرده؛ و پيوند كنى با آنكه از تو بريده؛ و بردبارى نمايى هرگاه بر تو جهالت شود».

على، از پدرش روايت كرده است و محمد بن اسماعيل، از فضيل بن شاذان، و هر دو، از ابن ابى عمير، از ابراهيم بن عبدالحميد، از ابوحمزه ثمالى، از حضرت على بن الحسين عليهماالسلامكه گفت: شنيدم از آن حضرت كه مى فرمود:«چون روز قيامت شود، خداى ـ تبارك و تعالى ـ اوّلين و آخرين را در روى زمينى جمع كند. بعد از آن، منادى اى ندا كند كه: كجايند اهل فضل و صاحبان افزونى؟» حضرت فرمود: «پس طائفه اى از مردم برخيزند، و فرشتگان ايشان را پيش باز كنند و بگويند كه: فضل شما چه بود؟ در جواب مى گويند كه: پيوند مى كرديم با كسى كه از ما بريده بود؛ و عطا مى كرديم به هر كه ما را محروم ساخته بود؛ و عفو مى كرديم از كسى كه بر ما ستم كرده بود». فرمود: «پس به ايشان مى گويند كه: راست گفتيد، داخل شويد در بهشت».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از جهم بن حكم مدائنى، از اسماعيل بن ابى زياد سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: بر شما باد كه عفو كنيد؛ زيرا كه عفو، غير از عزّت چيزى را از براى بنده نمى افزايد؛ پس يكديگر را عفو كنيد، تا خدا شما را عزيز گرداند».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن سنان، از ابوخالد قمّاط، از حمران، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرموده:«پشيمانى بر عفو، بهتر و آسان تر است از پشيمانى بر عقوبت؛ چه آن چه نكرده اى، مى توان كرد، و آن چه شد، چاره اى ندارد».

از او، از ابن فضّال روايت است كه گفت: شنيدم از حضرت امام موسى كاظم عليه السلام كه مى فرمود:«هرگز دو گروه در جنگ به هم نرسيدند، مگر آنكه هر يك از ايشان كه عفو ايشان بزرگ تر و بيشتر بود، منصور و مظفّر شدند. و خدا ايشان را بر گروه ديگر يارى كرد».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابن فضّال، از ابن بكير، از زراره، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«زن يهوديّه اى كه گوسفند بريان را از براى پيغمبر صلى الله عليه و آله زهرآلود ساخته بود، به خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله آوردند. به آن زن فرمود: چه تو را داشت، بر آن چه كردى؟ عرض كرد: با خود گفتم كه اگر پيغمبر باشد، او را زيانى نرساند، و اگر پادشاه باشد، مردم را از او در راحت و آسايش اندازم». حضرت باقر عليه السلام فرمود: «پس رسول خدا صلى الله عليه و آله از او عفو فرمود».

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس، از عمرو بن شمر، از جابر، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«سه چيز است كه خدا به آنها چيزى را غير از عزّت، از براى مرد مسلمان نمى افزايد: يكى اعراض كردن و گذشتن از انتقام كسى كه بر او ستم كرده، و ديگرى عطا كردن به كسى كه او را محروم ساخته، و سيم پيوند كردن با كسى كه از او بريده باشد».