باب در بيان فرو خوردن خشم

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از هشام بن حكم، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود: حضرت على بن الحسين عليهماالسلام مى فرمود:«دوست نمى دارم كه شتران سرخ مو از براى من باشد، در مقابلِ خوارى نفس من. و هيچ جرعه اى را ننوشيدم كه دوست تر باشد به سوى من، از جرعه اى خشمى كه صاحب آن را به سبب آن سزا ندهم». (و جرعه ـ به ضمّ جيم و سكون راء ـ: مقدار يكبار آشاميدن از آب است و امثال آن).

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن سنان و على بن نعمان، از عمّار بن مروان، از زيد شحّام، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«خوب جرعه اى است خشم از براى كسى كه بر آن صبر كند؛ زيرا كه مزد بزرگ از بلاى بزرگ حاصل مى شود. و خدا هيچ گروهى را دوست نداشته، مگر آنكه ايشان را آزمايش نموده، و به بلايى مبتلى فرموده است».

از او، از على بن نعمان و محمد بن سنان، از عمّار بن مروان، از امام موسى كاظم عليه السلام روايت است كه فرمود:«صبر كن بر اذيّت دشمنانِ نعمت ها؛ زيرا كه تو هرگز نمى توانى كه سزا دهى كسى را كه در حقِّ تو خدا را نافرمانى كرده است، به چيزى كه بهتر باشد، از آنكه خدا را در حقّ او فرمانبردارى كنى».

از او، از محمد بن سنان، از ثابت مولاى آل حريز، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«فرو خوردن خشم از دشمن در زمان دولت هاى ايشان، تقيّه و هوشيارى است، از براى كسى كه آن را فرا گيرد و به آن عمل كند. و كناره جويى است، از متعرّض شدن بلاء و زحمت در دنيا، و عناد دشمنان در زمان دولت هاى ايشان. و منازعه و مخاصمه با ايشان در غير تقيّه، ترك كردن امر خدا است؛ پس با مردمان نيكو معامله كنيد، كه همان از براى شما در نزد ايشان پرورش مى يابد و نشو و نما مى نمايد، و با ايشان دشمنى مكنيد، كه ايشان را بر گردن هاى خويش بار و سوار مى كنيد، و به اين سبب ذليل و خوار مى شويد».

على بن ابراهيم، از پدرش، از بعضى از اصحاب خويش، از مالك بن حصين سكونى روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«هيچ بنده اى نيست كه خشمى را فرو خورد، مگر آنكه خداى عز و جل عزّت او را در دنيا و آخرت زياد كند. و خداى عز و جلفرمود كه: «وَالْكاظِمينَ الغَيْظَ وَالْعافينَ عَنِ النّاسِ وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ» ۱؛ يعنى: «و ديگر پرهيزگاران آنانند كه فرو مى خورند خشم را، و آنان كه عفو مى كنند از مردمان، و ترك مى كنند عقوبت كسى را كه مستحقّ عقوبت باشد. و خدا دوست مى دارد نيكوكاران را». و حضرت فرمود كه: «خدا او را به جاى اين خشمى كه داشته ثواب مى دهد».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن مهران، از سيف بن عميره كه گفت: حديث كردم آنكه از امام جعفر صادق عليه السلام شنيده بود كه مى فرمود:«هر كه خشمى را فرو خورد، و چنان باشد كه اگر خواهد آن را روان گرداند، و به مقتضاى آن عمل نمايد، تواند كه آن را جارى سازد، خدا در روز قيامت دل او را پر كند از خوشنودى خويش».

ابوعلى اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از ابن فضّال، از غالب بن عثمان، از عبداللّه بن منذر، از وصّافى، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر كه خشمى را فرو خورد، و حال آنكه او قادر باشد بر امضاى آن، خدا در روز قيامت دل او را پر گرداند از ايمنى و ايمان».

حسين بن محمد، از معلىّ بن محمد، از حسن بن على وشّاء، از عبدالكريم بن عمرو، از ابواسامه ـ يعنى زيد شحّام ـ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت: حضرت به من فرمود كه:«اى زيد! صبر كن بر اذيّت دشمنان نعمت ها؛ زيرا كه تو هرگز نمى توانى كه سزا دهى كسى را كه در باب تو خدا را نافرمانى كرده است، به چيزى كه بهتر باشد از آنكه خدا را در باب او فرمانبردارى كنى. اى زيد! به درستى كه خدا دين اسلام را برگزيده و آن را اختيار كرده؛ پس صحبت آن را نيكو گردانيد به سخاوت و خوش خلقى».

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس، از حفص جامه سابرى فروش، از ابوحمزه، از حضرت على بن الحسين ـ عليهماالسّلام ـ روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: از جمله دوست ترين راه ها به سوى خداى عز و جلدو جرعه است: يكى جرعه خشمى كه آن را به بردبارى رد كنى؛ و يكى جرعه مصيبتى كه آن را به صبر برگردانى».

على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از ربعىّ، از آنكه او را حديث كرده از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود:«پدرم به من فرمود كه: اى فرزند عزيز من! چيزى نيست كه چشم پدرت را بيشتر روشن كند، از جرعه خشمى كه عاقبت آن صبر باشد. و مرا شاد نمى كند كه شتران سرخ مو از براى من باشد، در مقابل خوارى نفس من».

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از معاوية بن وهب، از معاذ بن مسلم، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«صبر كنيد بر اذيّت دشمنانِ نعمت ها؛ زيرا كه تو هرگز نمى توانى كه سزا دهى كسى را كه در باب تو خدا را نافرمانى كرده است، به چيزى كه بهتر باشد از آنكه خدا را در باب او اطاعت كنى».

از او، از پدرش، از ابن ابى عمير، از خلّاد، از ثمالى، از حضرت على بن الحسين عليهماالسلامروايت است كه گفت: آن حضرت فرمود:«دوست نمى دارم كه شتران سرخ مو از براى من باشد، در مقابل خوارى نفس من. و هيچ جرعه اى را ننوشيدم كه دوست تر باشد به سوى من، از جرعه اى خشمى كه صاحب آن را به آن سزا ندهم».