باب در بيان تفويض و وا گذاشتن امر به سوى خدا و توكّل بر او

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از محمد بن سنان، از مفضّل، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«خداى عز و جل به سوى داود وحى فرمود كه: هرگز هيچ بنده اى از بندگان من به من چنگ در نزده، بى آنكه به يكى از آفريدگان من اعتماد داشته باشد، و اين امر را از نيّت او شناخته باشم، بعد از آن، آسمان ها و زمين و هر كه در آنها مى باشد، با او مكر و حيله كنند، مگر آن كه جاى بيرون شدن از ميان آنها و خلاصى از مكر ايشان، از برايش قرار مى دهم. و هرگز هيچ بنده اى از بندگان من، به يكى از آفريدگان من چنگ در نزده، كه اين امر را از نيّت او شناخته باشم، مگر آنكه راه هايى كه باعث حصول مطلوب او باشد، خواه در آسمان ها باشد و خواه در زمين، از دست هاى او قطع مى كنم، و آن اسباب را مى بُرم، و زمين را از زير

ابوعلى اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از ابن محبوب، از ابوحفص اعشى، از عمرو بن خالد، از ابوحمزه ثمالى، از حضرت على بن الحسين ـ عليهماالسّلام ـ روايت كرده است كه فرمود:«بيرون آمدم، و آمدم تا به اين ديوار رسيدم و بر آن تكيه دادم. ناگاه مردى را ديدم كه دو جامه سفيد پوشيده بود، و در برابر روى من نگاه مى كرد. بعد از آن گفت: يا على بن الحسين! مرا چه مى شود كه تو را افسرده و غمگين و اندوهناك مى بينم؟ آيا اندوه تو بر دنيا و به جهت آن است؟ اگر چنين باشد، اندوه مخور؛ زيرا كه روزى خدا حاضر و آماده است از براى نيكوكار و نابكار. گفتم كه: بر اين اندوه ندارم، و امر چنان است كه تو مى گويى. گفت: پس اندوه تو بر آخرت و به جهت آن است؟ اگر به جهت آن باشد، ضرور نيست؛ زيرا كه وعده اى است راست، كه پادشاه قاهر و

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابن محبوب، از عبداللّه بن سنان، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر بنده اى كه قصد كند جانب آن چه را كه خداى عز و جل مى دارد، و رو به سمت آن برود، خدا جانب آن چه را كه آن بنده دوست دارد، قصد كند، و توجّه به سمت آن فرمايد. و هر كه به خدا چنگ در زند، خدا او را نگاه دارد. و هر كه خدا رو به او آورد و او را نگاه دارد، باك ندارد، اگر آسمان بر زمين افتد يا آنكه سختى و بلايى بر اهل زمين فرود آيد، و مصيبت و بليّه اى همه ايشان را فرا گيرد، به سبب تقوى و پرهيزگارى، از هر بليّه اى در لشكر خدا باشد. (و مراد اين است كه به او زيانى نرسد؛ زيرا كه لشكر خدا غالب اند و مغلوب نمى شوند). آيا خداى عز و جل نمى فرمايد كه: «اِنَّ المُتَقّينَ فى مَقامٍ

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از چندين نفر، از على بن اسباط، از احمد بن عمر حلاّل، از على بن سويد، از امام موسى كاظم عليه السلام كه گفت: آن حضرت را سؤال كردم، از قول خداى عز و جل: «وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُو حَسْبُهُ» ۱؛ يعنى:«و هر كه بر خدا توكّل كند و امور خود را به او وا گذارد، پس آن جناب، او را بس است». و حضرت فرمود كه: «توكّلِ بر خدا چندين پايه دارد. از جمله آنها اين است كه در همه امورِ خويش بر خدا توكّل كنى؛ پس آن كه، آن چه با تو بكند، از او راضى باشى و بدانى كه آن جناب، در خوبى و افزونى يا روزى تو كوتاهى نمى كند، و بدانى كه حكم در آن، از براى اوست به خصوص؛ پس بر خدا توكّل كن، به وا گذاشتن آن به سوى او، و در آنها و در غير آنها، بر او اعتماد

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد و على بن ابراهيم، از پدرش، و هر دو، از يحيى بن مبارك، از عبداللّه بن جبله، از معاوية بن وهب، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«هر كه سه چيز به او عطا شود، از سه چيز ممنوع و محروم نشود. هر كه دعا به او عطا شود و توفيق دعا كردن بيابد، اجابت به او عطا شود، و خدا دعايش را مستجاب گرداند. و هر كه شكر به او عطا شود و توفيق شكرگذارى يابد، زياده به او عطا شود. و هر كه توكّل به او عطا شود، كفايت به او عطا شود و خدا مهمّات او را كفايت فرمايد». بعد از آن فرمود كه: «آيا كتاب خداى عز و جل را تلاوت كرده اى كه مى فرمايد: «وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ» ۱ و فرموده: «لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَزيدَنَّكُمْ» ۲؛ يعنى: «هر آينه اگر شكر كنيد،

حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از ابوعلى، از محمد بن حسن، از حسين بن راشد، از حسين بن علوان روايت كرده است كه گفت: در مجلسى بوديم كه در آن علم را طلب مى نموديم، و در بعضى از سفرها، خرجى من تمام شد. بعضى از رفقاى ما به من گفت كه: به كى اميدوارى دارى، از براى چاره آن چه بر تو فرود آمده است؟ گفتم كه: به فلانى اميدوارى دارم. گفت: به خدا سوگند كه در اين هنگام حاجتت را برنمى آورد و تو را به اميد نمى رساند و مطلوب تو را روا نمى گرداند. گفتم: خدا تو را رحمت كند، تو چه مى دانى؟ و اين را از كجا مى گويى؟ گفت كه: امام جعفر صادق عليه السلام مرا حديث فرمود كه:«در بعضى از كتاب هاى آسمانى خوانده است كه خداى تبارك و تعالى مى فرمايد كه: سوگند ياد مى كنم به عزّت و جلال و بزرگوارى و بلندى كه بر عرش خويش دارم،