باب در بيان مواليد ائمه عليهم السلام
10 حدیث
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ، قَالَ:حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا عليه السلام عَنِ الْاءِمَامِ يَغْسِلُهُ الْاءِمَامُ؟ قَالَ: «سُنَّةُ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عليه السلام».
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از محمد بن جمهور روايت كرده است كه گفت: حديث كرد ما را ابو مَعمَر و گفت كه: امام رضا عليه السلام را سؤال كردم از امام، كه [آيا امام ديگر] بايد او را غسل دهد؟ فرمود:«سنت موسى بن عمران عليه السلام است» (چه، آن حضرت، هارون را در تيه غسل داد).
وَ عَنْهُ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ طَلْحَةَ، قَالَ:قُلْتُ لِلرِّضَا عليه السلام: إِنَّ الْاءِمَامَ لَا يَغْسِلُهُ إِلَا الْاءِمَامُ؟ فَقَالَ: «أَ مَا تَدْرُونَ مَنْ حَضَرَ؟ لَعَلَّهُ قَدْ حَضَرَهُ خَيْرٌ مِمَّنْ غَابَ عَنْهُ، الَّذِينَ حَضَرُوا يُوسُفَ فِي الْجُبِّ حِينَ غَابَ عَنْهُ أَبَوَاهُ وَ أَهْلُ بَيْتِهِ».
و از او، از مُعلّى بن محمد، از محمد بن جمهور، از يونس، از طلحه روايت است كه گفت: به خدمت امام رضا عليه السلام عرض كردم كه: امام را غسل نمى دهد، مگر امام؟ فرمود كه:«آيا نمى دانيد كه كى حاضر شد؟ (يعنى: در نزد غسل دادن امام موسى عليه السلام) شايد كه در نزد او حاضر شده باشد بهترين كسانى كه از او غائب بودند (يعنى: امام عليه السلام) مانند آنان كه در نزد يوسف حاضر شدند در چاه، در هنگامى كه پدر و اهل بيتش از او غائب شدند».
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ إِسْحَاقَ الْعَلَوِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ الرِّزَامِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، قَالَ:حَجَجْنَا مَعَ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام فِي السَّنَةِ الَّتِي وُلِدَ فِيهَا ابْنُهُ مُوسى عليه السلام، فَلَمَّا نَزَلْنَا الْأَبْوَاءَ، وَضَعَ لَنَا الْغَدَاءَ، وَ كَانَ إِذَا وَضَعَ الطَّعَامَ لِأَصْحَابِهِ أَكْثَرَ وَ أَطَابَ، قَالَ: فَبَيْنَا نَحْنُ نَأْكُلُ إِذْ أَتَاهُ رَسُولُ حَمِيدَةَ، فَقَالَ لَهُ: إِنَّ حَمِيدَةَ تَقُولُ: قَدْ أَنْكَرْتُ نَفْسِي، وَ قَدْ وَجَدْتُ مَا كُنْتُ أَجِدُ إِذَا حَضَرَتْ وِلَادَتِي، وَ قَدْ أَمَرْتَنِي أَنْ لَا أَسْتَبِقَكَ
على بن محمد، از عبداللّه بن اسحاق علوى، از محمد بن زيد رزامى، از محمد بن سليمان ديلمى، از على بن ابى حمزه، از ابو بصير روايت كرده است كه گفت:با امام جعفر صادق عليه السلام حج كرديم در سالى كه پسرش امام موسى عليه السلام متولد شد، و چون به منزل اَبْواء فرود آمديم، چاشت را براى ما ترتيب داد ۱ و عادت آن حضرت اين بود كه چون طعام از براى اصحاب خود مى ساخت، پر و پاكيزه مى ساخت. ابو بصير مى گويد: در بين آن كه ما چيزى مى خورديم، ناگاه فرستاده حميده ـ مادر امام موسى عليه السلام ـ به خدمت حضرت صادق عليه السلام آمد و به آن حضرت عرض كرد كه: حميده مى گويد كه: در خود حال غير متعارفى را مشاهده مى كنم (كه هرگز چنين حالى را در خود مشاهده نكرده ام؛ نه در وقت زاييدن و نه در وقت ديگر) و مى يابم آنچه را كه پيش از
۱.و اَبْواء به فتح همزه و سكون باى ابجد و همزه ممدوده در آخر، كوهى است در ميانه مكّه و مدينه. مترجم
۲.انعام، 115.
۳.آل عمران، 18. يعنى: گواهى داد خدا به نصب دلايل واضحه به اين كه هيچ معبودى سزاوار پرستش نيست، مگر آن جناب و همه فرشتگان و صاحب علم نيز شهادت دادند در حالتى كه او سبحانه، بر پا است به عدل در همه گفتار و كردار. نيست خدايى مگر او كه خدايى است غالب بر جميع ممكنات و محكم كار در هر چه كند و فرمايدمترجم
۴.قدر، 4.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ، قَالَ:سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ: «إِنَّ اللّهَ ـ تَبَارَكَ وَ تَعَالى ـ إِذَا أَحَبَّ أَنْ يَخْلُقَ الْاءِمَامَ، أَمَرَ مَلَكاً، فَأَخَذَ شَرْبَةً مِنْ مَاءٍ تَحْتَ الْعَرْشِ، فَيَسْقِيهَا أَبَاهُ، فَمِنْ ذلِكَ يَخْلُقُ الْاءِمَامَ، فَيَمْكُثُ أَرْبَعِينَ يَوْماً وَ لَيْلَةً فِي بَطْنِ أُمِّهِ لَا يَسْمَعُ الصَّوْتَ، ثُمَّ يَسْمَعُ بَعْدَ ذلِكَ الْكَـلَامَ، فَإِذَا وُلِدَ، بَعَثَ ذلِكَ الْمَلَكَ، فَيَكْتُبُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ: «وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ
محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از موسى بن سعدان، از عبداللّه بن قاسم، از حسن بن راشد روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«به درستى كه چون خداى تبارك و تعالى خواهد كه امام را خلق كند، فرشته اى را امر كند كه شربتى از آب زير عرش را فرا گيرد و آن را به پدر امام بنوشاند، پس امام از اين آب خلق شود، و چهل شبانه روز در شكم مادرش بماند كه آواز را نشنود. بعد از آن، سخن را بشنود و بفهمد، و چون متولّد شود، خدا آن فرشته را بفرستد كه در ميان دو چشم او را بنويسد كه: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» ۱. و چون امامى كه پيش از او بوده از دنيا در گذرد، منادى از نور براى اين امام بلند شود كه به واسطه آن
۱.انعام، 115.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ يُونُسَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ، قَالَ:سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ: «إِنَ اللّهَ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْلُقَ الْاءِمَامَ مِنَ الْاءِمَامِ، بَعَثَ مَلَكاً، فَأَخَذَ شَرْبَةً مِنْ مَاءٍ تَحْتَ الْعَرْشِ، ثُمَّ أَوْقَعَهَا أَوْ دَفَعَهَا إِلَى الْاءِمَامِ فَشَرِبَهَا، فَيَمْكُثُ فِي الرَّحِمِ أَرْبَعِينَ يَوْماً لَا يَسْمَعُ الْكَـلَامَ، ثُمَّ يَسْمَعُ الْكَـلَامَ بَعْدَ ذلِكَ، فَإِذَا وَضَعَتْهُ أُمُّهُ، بَعَثَ اللّهُ إِلَيْهِ ذلِكَ الْمَلَكَ الَّذِي أَخَذَ الشَّرْبَةَ، فَكَتَبَ عَلى عَضُدِهِ الْأَيْمَنِ: «وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از على بن حديد، از منصور از يونس بن يونس، بن ظَبيان روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«به درستى كه خداى عزّوجلّ چون اراده فرمايد كه امام را از امام خلق كند، فرشته اى را بفرستد كه شربتى از آب زير عرش را فرا گيرد، پس آن را نگاه دارد تا امام آن را بنوشد (يا فرمود كه: آن را به امام تسليم نمايد و امام آن را بياشامد). و بعد از انعقاد نطفه، چهل روز در رحم بماند كه سخن را نشنود، و بعد از آن، سخن را بشنود و بفهمد، و چون مادرش او را بر زمين گذارد، خدا همان فرشته را كه شربت آب زير عرش را فرا گرفته بود، به سوى او فرستد و بر بازوى راستش بنويسد كه: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـتِهِ وَهُوَ
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسْلِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ، قَالَ:سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ: «إِنَّ الْاءِمَامَ لَيَسْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ، فَإِذَا وُلِدَ خُطَّ بَيْنَ كَتِفَيْهِ: «وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» فَإِذَا صَارَ الْأَمْرُ إِلَيْهِ، جَعَلَ اللّهُ لَهُ عَمُوداً مِنْ نُورٍ يُبْصِرُ بِهِ مَا يَعْمَلُ أَهْلُ كُلِّ بَلْدَةٍ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از ابن محبوب، از ربيع بن محمد مُسْلى، از محمد بن مروان كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«به درستى كه امام، در شكم مادرش مى شنود و چون متولد شود، در ميانه شانه هاى او نوشته مى شود كه: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» ، و چون امر امامت به او منتقل شود، خدا از براى او عمودى از نور قرار دهد كه به آن ببيند، هر چه را كه اهل هر شهرى مى كنند».
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيِّ، قَالَ:سَمِعْتُ إِسْحَاقَ بْنَ جَعْفَرٍ يَقُولُ: سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ: «الْأَوْصِيَاءُ إِذَا حَمَلَتْ بِهِمْ أُمَّهَاتُهُمْ، أَصَابَهَا فَتْرَةٌ شِبْهُ الْغَشْيَةِ، فَأَقَامَتْ فِي ذلِكَ يَوْمَهَا ذلِكَ إِنْ كَانَ نَهَاراً، أَوْ لَيْلَتَهَا إِنْ كَانَ لَيْلًا، ثُمَّ تَرى فِي مَنَامِهَا رَجُلًا يُبَشِّرُهَا بِغُـلَامٍ عَلِيمٍ حَلِيمٍ، فَتَفْرَحُ لِذلِكَ، ثُمَّ تَنْتَبِهُ مِنْ نَوْمِهَا، فَتَسْمَعُ مِنْ جَانِبِهَا الْأَيْمَنِ فِي جَانِبِ الْبَيْتِ صَوْتاً يَقُولُ: حَمَلْتِ بِخَيْرٍ، وَ تَصِيرِينَ إِلى خَيْرٍ، وَ
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از احمد بن محمد بن عبداللّه، از ابن مسعود، از عبداللّه بن ابراهيم جعفرى روايت كرده است كه گفت: شنيدم از اسحاق بن جعفر كه مى گفت: شنيدم از پدرم، حضرت امام جعفر صادق عليه السلام، كه مى فرمود:«اوصيا چون مادران ايشان به ايشان حامله شوند، سستى مانند غَش به ايشان رسد، و در تمام آن روز اگر روز باشد، و در همه آن شب اگر شب باشد، بر اين حال بماند (كه گويا در غَش است). پس مردى را در خواب ببيند كه او را مژده دهد به پسرى بردبار دانا، و به اين بشارت شاد شود.
بعد از آن، از خواب بيدار شود و از جانب راست خود، از كنار خانه آوازى بشنود كه كسى بگويد كه: حامله شدى به خوبى، و بازگشت تو به خوبى خواهد بود، و چيز خوبى را آوردى. بشارت باد تو را به پسرى بردبار دانا. و در بدن خود سبكى
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ، عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ، قَالَ:رَوى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ قَالَ عليه السلام: «لَا تَتَكَلَّمُوا فِي الْاءِمَامِ؛ فَإِنَّ الْاءِمَامَ يَسْمَعُ الْكَـلَامَ وَ هُوَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ، فَإِذَا وَضَعَتْهُ، كَتَبَ الْمَلَكُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ: «وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» فَإِذَا قَامَ بِالْأَمْرِ، رُفِعَ لَهُ فِي كُلِّ بَلْدَةٍ مَنَارٌ يَنْظُرُ مِنْهُ إِلى أَعْمَالِ الْعِبَادِ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از على بن حديد، از جميل بن درّاج كه گفت: جماعتى از اصحاب ما روايت كرده اند، از آن حضرت كه فرمود:«در باب امام سخن مگوييد؛ زيرا كه امام سخن را مى شنود و حال آن كه او در شكم مادر است، و چون مادر او را بر زمين گذارد، فرشته در ميان دو چشمش بنويسد كه: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» ، و چون به امر امامت قيام نمايد، از براى او در هر شهرى منارى بلند شود كه از آن به اعمال بندگان نظر كند».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ، قَالَ:كُنْتُ أَنَا وَ ابْنُ فَضَّالٍ جُلُوساً إِذْ أَقْبَلَ يُونُسُ، فَقَالَ: دَخَلْتُ عَلى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا عليه السلام، فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، قَدْ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي الْعَمُودِ، قَالَ: فَقَالَ لِي: «يَا يُونُسُ، مَا تَرَاهُ؟ أَ تَرَاهُ عَمُوداً مِنْ حَدِيدٍ يُرْفَعُ لِصَاحِبِكَ؟».
قَالَ: قُلْتُ: مَا أَدْرِي، قَالَ: «لكِنَّهُ مَلَكٌ مُوَكَّلٌ بِكُلِّ بَلْدَةٍ، يَرْفَعُ اللّهُ بِهِ أَعْمَالَ تِلْكَ الْبَلْدَةِ».
قَالَ: فَقَامَ ابْنُ فَضَّالٍ، فَقَبَّلَ رَأْسَهُ، وَ قَالَ: رَحِمَكَ اللّهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ، لَا تَزَالُ تَجِيءُ بِالْحَدِيثِ الْحَقِّ الَّذِي يُفَرِّجُ اللّهُ بِهِ عَنَّا.
على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى بن عبيد روايت كرده است كه گفت: من و ابن فَضّال نشسته بوديم در وقتى كه يونس آمد و گفت: بر ابوالحسن حضرت امام رضا عليه السلام داخل شدم و بر آن حضرت عرض كردم كه: فداى تو گردم، مردم در باب عمود نورى كه از براى امام نصب مى شود، بسيار حرف ها مى زنند و هر كسى سخنى مى گويد. حضرت فرمود كه:«اى يونس، تو آن را چه چيز مى پندارى و در باب آن اعتقاد دارى؟ آيا آن را چنان مى دانى كه عمودى باشد از آهن كه براى امام تو برپا شود؟» عرض كردم كه: نمى دانم. فرمود: «ليكن آن عمود فرشته اى است كه بر هر شهرى گماشته و خدا به واسطه او اعمال اهل آن شهر را بلند مى گرداند، و به امام مى نمايد».
راوى مى گويد كه: ابن فضّال برخاست و سر يونس را بوسيد و گفت: اى ابا محمد، خدا تو را رحمت كند، هميشه
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ حَرِيزٍ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«لِلْاءِمَامِ عَشْرُ عَـلَامَاتٍ: يُولَدُ مُطَهَّراً مَخْتُوناً؛ وَ إِذَا وَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ، وَقَعَ عَلى رَاحَتَيْهِ، رَافِعاً صَوْتَهُ بِالشَّهَادَتَيْنِ؛ وَ لَا يُجْنِبُ؛ وَ تَنَامُ عَيْنُهُ وَ لَا يَنَامُ قَلْبُهُ؛ وَ لَا يَتَثَاءَبُ وَ لَا يَتَمَطّى؛ وَ يَرى مِنْ خَلْفِهِ كَمَا يَرى مِنْ أَمَامِهِ؛ وَ نَجْوُهُ كَرَائِحَةِ الْمِسْكِ؛ وَ الْأَرْضُ مُوَكَّلَةٌ بِسَتْرِهِ وَ ابْتِـلَاعِهِ؛ وَ إِذَا لَبِسَ دِرْعَ رَسُولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، كَانَتْ عَلَيْهِ وَفْقاً، وَ إِذَا لَبِسَهَا غَيْرُهُ مِنَ النَّاسِ ـ طَوِيلِهِمْ وَ قَصِيرِهِمْ
على بن محمد، از بعضى از اصحاب ما، از ابن ابى عمير، از حريز، از زُراره از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«امام را ده نشانه است: متولّد مى شود پاكيزه از آلايش خون و غير آن؛ و ختنه كرده؛ و چون از شكم مادر بر زمين فرود آيد، كف هاى دست خويش را بر زمين گذارد؛ و آواز خود را به شهادتين بلند كند (و بگويد: اشهد ان لا اله الا اللّه اشهد ان محمدا رسول اللّه)؛ و محتلم نمى شود؛ و چشمش به خواب مى رود و دلش به خواب نمى رود (يعنى: غفلت از برايش دست به هم نمى دهد و آنچه در آن حال واقع مى شود، مى داند)؛ و خميازه نمى كند؛ و كمانه نمى كشد (كه دست ها را كشد و سينه را پيش كند يا در رفتار ناز نمى كند و نمى خرامد)؛ و از پشت خويش مى بيند، چنانچه از پيش رو مى بيند؛ و بوى آنچه از شكمش بيرون آيد،