باب در بيان اشاره و نصّ بر ابوالحسن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام
16 حدیث
أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ الْقَلَاءِ، عَنِ الْفَيْضِ بْنِ الْمُخْتَارِ، قَالَ:قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: خُذْ بِيَدِي مِنَ النَّارِ، مَنْ لَنَا بَعْدَكَ؟ فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَبُو إِبْرَاهِيمَ عليه السلام ـ وَ هُوَ يَوْمَئِذٍ غُـلَامٌ ـ فَقَالَ: «هذَا صَاحِبُكُمْ، فَتَمَسَّكْ بِهِ».
احمد بن مهران، از محمد بن على، از عبداللّه قلاء، از فيض بن مختار روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: مرا دستگيرى كن از آتش دوزخ و بفرما كه كى امام است از براى ما بعد از تو؟ پس حضرت امام موسى عليه السلام بر آن حضرت داخل شد و آن حضرت در آن روز كودك، يا پسر امردى ۱ بود. حضرت فرمود كه:«همين، صاحب و امام شما است، پس چنگ در زن به او».
۱.بى ريش و جوان.
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَرَّازِ، عَنْ ثُبَيْتٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:قُلْتُ لَهُ: أَسْأَلُ اللّهَ ـ الَّذِي رَزَقَ أَبَاكَ مِنْكَ هذِهِ الْمَنْزِلَةَ ـ أَنْ يَرْزُقَكَ مِنْ عَقِبِكَ قَبْلَ الْمَمَاتِ مِثْلَهَا، فَقَالَ: «قَدْ فَعَلَ اللّهُ ذلِكَ».
قَالَ: قُلْتُ: مَنْ هُوَ جُعِلْتُ فِدَاكَ؟ فَأَشَارَ إِلَى الْعَبْدِ الصَّالِحِ وَ هُوَ رَاقِدٌ، فَقَالَ: «هذَا الرَّاقِدُ» وَ هُوَ غُـلَامٌ.
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از على بن حكم از ابو ايّوب خرّاز، از ثُبَيت، از معاذ بن كثير، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: سؤال مى كنم از خدايى - كه پدرت را به جهت تو اين مرتبه را روزى كرده - آن كه تو را به جهت فرزندت مثل آن را پيش از مردن روزى كند. حضرت فرمود كه:«خدا اين را به فعل آورده».
معاذ مى گويد كه: عرض كردم كه: آن كه مى فرمايى كيست؟ فداى تو گردم، پس اشاره فرمود به سوى امام موسى عليه السلام و آن حضرت خفته بود، پس فرمود كه: «همين كه خفته است». و آن حضرت كودكى بود.
وَ بِهذَا الْاءِسْنَادِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ:حَدَّثَنِي أَبُو عَلِيٍّ الْأَرَّجَانِيُّ الْفَارِسِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ الْحَجَّاجِ، قَالَ: سَأَلْتُ عَبْدَ الرَّحْمنِ فِي السَّنَةِ الَّتِي أُخِذَ فِيهَا أَبُو الْحَسَنِ الْمَاضِي عليه السلام، فَقُلْتُ لَهُ: إِنَّ هذَا الرَّجُلَ قَدْ صَارَ فِي يَدِ هذَا، وَ مَا نَدْرِي إِلى مَا يَصِيرُ؟ فَهَلْ بَلَغَكَ عَنْهُ فِي أَحَدٍ مِنْ وُلْدِهِ شَيْءٌ؟
فَقَالَ لِي: مَا ظَنَنْتُ أَنَّ أَحَداً يَسْأَلُنِي عَنْ هذِهِ الْمَسْأَلَةِ؛ دَخَلْتُ عَلى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليه السلام فِي مَنْزِلِهِ، فَإِذَا هُوَ فِي بَيْتٍ كَذَا فِي دَارِهِ فِي مَسْجِدٍ لَهُ، وَ هُوَ يَدْعُو، وَ عَلى يَمِينِهِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ عليه السلام
به همين اسناد، از احمد بن محمد روايت است كه گفت: حديث كرد مرا ابوعلى اَرَّجانى فارسى، از عبدالرّحمان بن حجّاج كه گفت: در سالى كه حضرت امام موسى كاظم عليه السلام را گرفتند و محبوس ساختند، از عبدالرّحمان سؤال كردم و به او گفتم كه: حضرت امام موسى عليه السلام در دست هارون ملعون گرفتار شده و ما نمى دانيم كه بازگشت او به سوى چه خواهد بود؟ آيا از آن حضرت چيزى به تو رسيده در باب يكى از فرزندانش؟ عبدالرّحمان مرا جواب داد كه: من گمان نداشتم كه كسى مرا از اين مسأله سؤال كند، داخل شدم بر جعفر بن محمد عليه السلام در منزل آن حضرت و ديدم كه آن حضرت در فلان اطاق، در خانه خويش كه آن را مسجد خويش ساخته بود، تشريف داشت، و آن حضرت دعا مى كرد و بر طرف راست آن حضرت موسى بن جعفر عليه السلام بود، و بر دعاى آن
أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ مُوسى الصَّيْقَلِ، عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ:كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، فَدَخَلَ أَبُو إِبْرَاهِيمَ عليه السلام ـ وَهُوَ غُـلَامٌ ـ فَقَالَ: «اسْتَوْصِ بِهِ، وَ ضَعْ أَمْرَهُ عِنْدَ مَنْ تَثِقُ بِهِ مِنْ أَصْحَابِكَ».
احمد بن مهران، از محمد بن على، از موسى صيقل، از مُفضّل بن عمر روايت كرده كه گفت: در نزد امام جعفر صادق عليه السلام بودم كه امام موسى عليه السلام داخل شد و آن حضرت كودكى بود. ۱ صادق عليه السلام فرمود:«او را گرامى دار و بگذار امر او را در نزد كسى كه بر او اعتماد داشته باشى از اصحاب خود».
۱.در روايت غلام آمده، كه به معناى نوجوان است.
أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ جَعْفَرٍ الْجَعْفَرِيِّ، قَالَ:حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي يَوْماً، فَسَأَلَهُ عَلِيُّ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ، فَقَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، إِلى مَنْ نَفْزَعُ وَ يَفْزَعُ النَّاسُ بَعْدَكَ؟
فَقَالَ: «إِلى صَاحِبِ الثَّوْبَيْنِ الْأَصْفَرَيْنِ وَ الْغَدِيرَتَيْنِ ـ يَعْنِي الذُّؤَابَتَيْنِ ـ وَ هُوَ الطَّالِعُ عَلَيْكَ مِنْ هذَا الْبَابِ، يَفْتَحُ الْبَابَيْنِ بِيَدِهِ جَمِيعاً»، فَمَا لَبِثْنَا أَنْ طَلَعَتْ عَلَيْنَا كَفَّانِ آخِذَةً بِالْبَابَيْنِ، فَفَتَحَهُمَا، ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا أَبُو إِبْرَاهِيمَ عليه السلام.
احمد بن مهران، از محمد بن على، از يعقوب بن جعفر جعفرى روايت كرده است كه گفت: حديث كرد مرا اسحاق بن جعفر و گفت كه: روزى در نزد پدرم بودم كه على بن عمر بن على از آن حضرت سؤال نمود، و عرض كرد كه: فداى تو گردم، به سوى كه پناه بريم و مردم به كه پناه برند بعد از تو؟ پدرم فرمود:«به سوى صاحب دو جامه زرد و صاحب دو گيسو، يا كاكل و او در اين ساعت بر تو طالع مى شود، و بر مى آيد از اين در و در را به هر دو دست مى گشايد». پس درنگ نكرديم كه كف هاى دستى از براى ما پيدا شد و درها را گرفت و آنها را گشود. بعد از آن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام بر ما داخل شد.
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ، عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:قَالَ لَهُ مَنْصُورُ بْنُ حَازِمٍ: بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي، إِنَّ الْأَنْفُسَ يُغْدى عَلَيْهَا وَ يُرَاحُ، فَإِذَا كَانَ ذلِكَ، فَمَنْ؟
فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «إِذَا كَانَ ذلِكَ، فَهُوَ صَاحِبُكُمْ» وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلى مَنْكِبِ أَبِي الْحَسَنِ عليه السلام الْأَيْمَنِ ـ فِيمَا أَعْلَمُ ـ وَ هُوَ يَوْمَئِذٍ خُمَاسِيٌّ، وَ عَبْدُ اللّهِ بْنُ جَعْفَرٍ جَالِسٌ مَعَنَا.
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى نجران، از صفوان جمّال، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت: منصور بن حازم به آن حضرت عرض كرد كه: پدر و مادرم فداى تو باد، نفوس در معرض زوال است و اجل آنها در صبح و شام مى رسد و به مرگ بسيار نزديك است. پس هرگاه اين امر (كه عبارت است از رحلت) واقع شود، كى امام خواهد بود؟ حضرت صادق عليه السلام فرمود كه:«چون اين امر واقع شود، همين امام شما است» و حضرت، دست خويش را بر دوش راست امام موسى كاظم زد. در آنچه من مى دانم، آن حضرت در آن روز، كودك پنج ساله (يا قامت مباركش، پنج شبر بود) و عبداللّه پسر امام جعفر با ما نشسته بود.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ أَبِي نَجْرَانَ، عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:قُلْتُ لَهُ: إِنْ كَانَ كَوْنٌ ـ وَ لَا أَرَانِي اللّهُ ذلِكَ ـ فَبِمَنْ أَئْتَمُّ؟ قَالَ: فَأَوْمَأَ إِلَى ابْنِهِ مُوسى.
قُلْتُ: فَإِنْ حَدَثَ بِمُوسى حَدَثٌ، فَبِمَنْ أَئْتَمُّ؟ قَالَ: «بِوَلَدِهِ».
قُلْتُ: فَإِنْ حَدَثَ بِوَلَدِهِ حَدَثٌ، وَ تَرَكَ أَخاً كَبِيراً وَ ابْناً صَغِيراً، فَبِمَنْ أَئْتَمُّ؟ قَالَ: «بِوَلَدِهِ»، ثُمَّ قَالَ: «هكَذَا أَبَداً».
قُلْتُ: فَإِنْ لَمْ أَعْرِفْهُ وَ لَا أَعْرِفْ مَوْضِعَهُ؟ قَالَ: «تَقُولُ: اللّهُمَّ، إِنِّي
محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از عبدالرّحمان بن ابى نجران، از عيسى بن عبداللّه بن محمد بن عمر بن على بن ابى طالب عليه السلام از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: هرگاه حادثه اى واقع شود ـ و خدا آن را به من ننمايد ـ به كه اقتدا كنم؟ راوى مى گويد كه: حضرت اشاره فرمود به سوى پسرش حضرت موسى. عرض كردم كه: اگر حادثه به امام موسى رخ نمايد به كه اقتدا كنم؟ فرمود:«به فرزند او».
عرض كردم كه: اگر به فرزند آن حضرت، امرى روى دهد و برادرى بزرگ و پسر كوچكى را وا گذارد، به كه اقتدا كنم؟ فرمود: «به فرزند او». پس فرمود كه: «هميشه چنين است». عرض كردم كه: اگر امام را نشناسم و مكان او را ندانم؟ فرمود كه: «مى گويى: خداوندا، به درستى كه من دوست مى دارم آن كه را كه باقى
أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ الْقَلَاءِ، عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ:ذَكَرَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ أَبَا الْحَسَنِ عليهماالسلام وَ هُوَ يَوْمَئِذٍ غُـلَامٌ، فَقَالَ: «هذَا الْمَوْلُودُ الَّذِي لَمْ يُولَدْ فِينَا مَوْلُودٌ أَعْظَمُ بَرَكَةً عَلى شِيعَتِنَا مِنْهُ» ثُمَّ قَالَ لِي:«لَا تَجْفُوا إِسْمَاعِيلَ».
احمد بن مهران، از محمد بن على، از عبداللّه قَلّاء، از مفضّل بن عمر روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام، امام موسى كاظم عليه السلام را ياد فرمود و آن حضرت در آن روز كودكى بود. پس فرمود كه:«اين، مولودى است كه در ميان ما فرزندى زاده نشد كه بركتش بر شيعيان ما از او عظيم تر باشد».
بعد از آن به من فرمود كه: «با اسماعيل جفا مكنيد و رعايت جانب او منظور داريد» (و بعضى گفته اند كه لا تجفوّا به تشديد فا است و مراد، اين است كه خبر مردن را به او مدهيد، يعنى: او را به آنچه گفتم خبر مدهيد؛ زيرا كه مى داند كه امامت با پسر بزرگ تر است، و اگر او زنده باشد، نبايد كه امامت به غير او برسد و از اين مى داند كه زنده نمى باشد).
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى وَ أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيِّ، عَنْ فَيْضِ بْنِ الْمُخْتَارِ، فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ فِي أَمْرِ أَبِي الْحَسَنِ عليه السلام حَتّى قَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«هُوَ صَاحِبُكَ الَّذِي سَأَلْتَ عَنْهُ، فَقُمْ إِلَيْهِ، فَأَقِرَّ لَهُ بِحَقِّهِ». فَقُمْتُ حَتّى قَبَّلْتُ رَأْسَهُ وَ يَدَهُ، وَ دَعَوْتُ اللّهَ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ لَهُ، فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «أَمَا إِنَّهُ لَمْ يُؤْذَنْ لَنَا فِي أَوَّلَ مِنْكَ».
قَالَ: قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، فَأُخْبِرُ بِهِ أَحَداً؟ فَقَالَ: «نَعَمْ، أَهْلَكَ وَ وُلْدَكَ». وَ كَانَ مَعِي
محمد بن يحيى و احمد بن ادريس روايت كرده اند از محمد بن عبدالجبّار، از حسن بن حسين، از احمد بن حسن ميثمى، از فيض بن مختار در حديث طولانى در امر امام موسى كاظم عليه السلام تا آن كه امام جعفر صادق عليه السلام به فيض فرمود كه:«او امام تو است كه مرا از او سؤال نمودى. پس برخيز و به سوى او برو و براى او به حقّى كه دارد، اقرار كن».
فيض مى گويد كه: برخواستم تا آن كه به خدمتش رفتم و سر و دست او را بوسيدم و او را دعا كردم. پس حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «ما را رخصت نبود كه اين امر را اعلام كنيم به كسى كه از تو نزديك تر بود».
راوى مى گويد كه: عرض كردم فداى تو گردم، هرگاه امر چنين است، كسى را به اين امر خبر دهم، يا نه، فرمود: «آرى، اهل و عيال و فرزندان خود را خبر ده». و عيال و فرزندانم با من
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنْ فُضَيْلٍ، عَنْ طَاهِرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:كَانَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَلُومُ عَبْدَ اللّهِ، وَ يُعَاتِبُهُ، وَ يَعِظُهُ، وَ يَقُولُ: «مَا مَنَعَكَ أَنْ تَكُونَ مِثْلَ أَخِيكَ، فَوَ اللّهِ، إِنِّي لَأَعْرِفُ النُّورَ فِي وَجْهِهِ؟» فَقَالَ عَبْدُ اللّهِ: لِمَ؟ أَ لَيْسَ أَبِي وَ أَبُوهُ وَاحِداً، وَ أُمِّي وَ أُمُّهُ وَاحِدَةً؟ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «إِنَّهُ مِنْ نَفْسِي وَ أَنْتَ ابْنِي».
محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از جعفر بن بشير، از فُضيل، از طاهر، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت، پسرش عبداللّه را سرزنش و عتاب مى نمود و او را موعظه و نصيحت مى كرد و مى فرمود كه:«چه تو را منع كرده مثل برادرت موسى باشى؟ به خدا سوگند كه من، نور را به صورت او مى بينم».
عبداللّه عرض كرد كه: چرا من مثل او نيستم؟ آيا پدر من و پدر او و مادر من و مادر او يكى نيست؟ حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «او از جان و روح من است و تو پسر منى».
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْوَشَّاءِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ يَعْقُوبَ السَّرَّاجِ، قَالَ:دَخَلْتُ عَلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام وَ هُوَ وَاقِفٌ عَلى رَأْسِ أَبِي الْحَسَنِ مُوسى عليه السلام وَهُوَ فِي الْمَهْدِ، فَجَعَلَ يُسَارُّهُ طَوِيلًا، فَجَلَسْتُ حَتّى فَرَغَ، فَقُمْتُ إِلَيْهِ، فَقَالَ لِي: «ادْنُ مِنْ مَوْلَاكَ، فَسَلِّمْ»، فَدَنَوْتُ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَرَدَّ عَلَيَّ السَّـلَامَ بِلِسَانٍ فَصِيحٍ، ثُمَّ قَالَ لِيَ: «اذْهَبْ، فَغَيِّرِ اسْمَ ابْنَتِكَ الَّتِي سَمَّيْتَهَا أَمْسِ؛ فَإِنَّهُ اسْمٌ يُبْغِضُهُ اللّهُ»، وَ كَانَ وُلِدَتْ لِيَ ابْنَةٌ سَمَّيْتُهَا بِالْحُمَيْرَاءِ، فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از وشّاء، از محمد بن سِنان، از يعقوب سرّاج روايت كرده است كه گفت: بر امام جعفر صادق عليه السلام داخل شدم و آن حضرت بر بالاى سر ابوالحسن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام ايستاده بود، و آن حضرت در گهواره بود، پس صادق عليه السلام شروع كرد كه با او راز و سرگوشى مى گفت در زمانى طولانى، من نشستم تا آن كه فارغ شد. پس برخاستم و به خدمتش رفتم. به من فرمود كه:«به آقاى خود نزديك شو و بر او سلام كن». پيش رفتم و بر آن حضرت سلام كردم. جواب سلام مرا به زبانى فصيح داد. بعد از آن، به من فرمود كه: «برو و تغيير ده اسم دختر خود را كه ديروز او را اسم گذاشتى؛ زيرا كه آن اسمى است كه خدا آن را دشمن مى دارد».
يعقوب مى گويد كه: مرا دخترى متولّد شده بود كه او را حميرا نام كرده بودم (و
أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ صَفْوَانَ، عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ:دَعَا أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام أَبَا الْحَسَنِ عليه السلام يَوْماً وَ نَحْنُ عِنْدَهُ، فَقَالَ لَنَا: «عَلَيْكُمْ بِهذَا؛ فَهُوَ وَ اللّهِ صَاحِبُكُمْ بَعْدِي».
احمد بن ادريس، از محمد بن عبدالجبّار، از صفوان، از ابن مُسْكان، از سليمان بن خالد روايت كرده است كه گفت: روزى امام جعفر صادق عليه السلام حضرت امام موسى عليه السلام را طلبيد و ما در خدمت آن حضرت بوديم، پس به ما فرمود كه:«ملازم اين باشيد و از او دست بر مداريد. به خدا سوگند كه او امام شما است بعد از من».
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَهْلٍ أَوْ غَيْرِهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ زَرْبِيٍّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ النَّحْوِيِّ، قَالَ:بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو جَعْفَرٍ الْمَنْصُورُ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، فَأَتَيْتُهُ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ وَ هُوَ جَالِسٌ عَلى كُرْسِيٍّ، وَ بَيْنَ يَدَيْهِ شَمْعَةٌ، وَ فِي يَدِهِ كِتَابٌ، قَالَ: فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ، رَمى بِالْكِتَابِ إِلَيَّ وَ هُوَ يَبْكِي، فَقَالَ لِي: هذَا كِتَابُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ يُخْبِرُنَا أَنَّ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ قَدْ مَاتَ، فَإِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ـ ثَـلَاثاً ـ وَ أَيْنَ مِثْلُ جَعْفَرٍ؟
ثُمَّ قَالَ لِيَ: اكْتُبْ، قَالَ: فَكَتَبْتُ صَدْرَ الْكِتَابِ، ثُمَّ قَالَ:
على بن محمد، از سهل يا غير او، از محمد بن وليد، از يونس، از داود بن زُرْبى، از ابو ايّوب نحوى روايت كرده است كه گفت: ابوجعفر منصور (يعنى: دوانيقى) در دل شب به طلب من فرستاد، بعد از آن كه رفتم و بر او داخل شدم، ديدم او را كه بر كرسى نشسته و در پيش روى او شمعى گذاشته و نامه اى در دست گرفته است. ابو ايّوب مى گويد كه: چون بر او سلام كردم، نامه را به جانب من انداخت و مى گريست، پس به من گفت كه: اين نامه محمد بن سليمان است كه ما را خبر مى دهد كه جعفر بن محمد عليه السلام مرده است. پس سه مرتبه گفت كه: «إنّا لِلّهِ وَ إنّا إلَيْهِ راجِعُونَ» ۱، يعنى:«به درستى كه ما از آن خداوند (و به كمند بندگى او در بنديم. پس هر چه از مولى به بنده رسد، جز رضا و تسليم چه چاره توان نمود)، و به درستى كه ما به سوى او و
۱.بقره، 157.
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ: عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ بِنَحْوٍ مِنْ هذَا، إِلَا أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ أَوْصى إِلى أَبِي جَعْفَرٍ الْمَنْصُورِ، وَ عَبْدِ اللّهِ، وَ مُوسى، وَ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، وَمَوْلًى لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ: لَيْسَ إِلى قَتْلِ هؤُلَاءِ سَبِيلٌ.
على بن ابراهيم، از پدرش، از نضر بن سُويد به اين نحو روايت كرده است، مگر آن كه ذكر كرده كه آن حضرت، ابو جعفر منصور و عبداللّه و موسى و محمد بن جعفر و يكى از آزاد كرده هاى خويش را وصىّ گردانيده بود. راوى مى گويد كه: ابو جعفر گفت كه:راهى به سوى كشتن اين گروه نيست.
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْوَشَّاءِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ، قَالَ:سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام عَنْ صَاحِبِ هذَا الْأَمْرِ، فَقَالَ: «إِنَّ صَاحِبَ هذَا الْأَمْرِ لَا يَلْهُو وَ لَا يَلْعَبُ» وَ أَقْبَلَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسى وَ هُوَ صَغِيرٌ، وَ مَعَهُ عَنَاقٌ مَكِّيَّةٌ وَ هُوَ يَقُولُ لَهَا: «اسْجُدِي لِرَبِّكَ» فَأَخَذَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، وَ ضَمَّهُ إِلَيْهِ، وَ قَالَ: «بِأَبِي وَ أُمِّي مَنْ لَا يَلْهُو وَ لَا يَلْعَبُ».
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از وشّاء، از على بن حسن، از صفوان جمّال روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از صاحب امر امامت، فرمود كه:«صاحب اين امر، مرتكب لهو و لعب نمى شود». و ابوالحسن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام مى آمد و آن حضرت طفل كوچكى بود و با آن حضرت بزغاله مكّى بود و به آن بزغاله مى فرمود كه: «سجده كن از براى پروردگار خويش و او را تعظيم نما». پس حضرت صادق عليه السلام آن حضرت را گرفت و به سينه خود چسبانيد و فرمود: «پدر و مادرم فداى آن كسى كه مرتكب لهو و لعب نمى شود».
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا، عَنْ عُبَيْسِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ:حَدَّثَنِي عُمَرُ الرُّمَّانِيُّ، عَنْ فَيْضِ بْنِ الْمُخْتَارِ، قَالَ: إِنِّي لَعِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام إِذْ أَقْبَلَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسى عليه السلام ـ وَ هُوَ غُـلَامٌ ـ فَالْتَزَمْتُهُ وَ قَبَّلْتُهُ، فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «أَنْتُمُ السَّفِينَةُ، وَهذَا مَلَاحُهَا» قَالَ: فَحَجَجْتُ مِنْ قَابِلٍ، وَ مَعِي أَلْفَا دِينَارٍ، فَبَعَثْتُ بِأَلْفٍ إِلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، وَ أَلْفٍ إِلَيْهِ، فَلَمَّا دَخَلْتُ عَلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ: «يَا فَيْضُ، عَدَلْتَهُ بِي؟» قُلْتُ: إِنَّمَا فَعَلْتُ ذلِكَ لِقَوْلِكَ، فَقَالَ: «أَمَا وَاللّهِ مَا أَنَا
على بن محمد، از بعضى از اصحاب ما، از عُبَيس بن هشام روايت كرده است كه گفت: حديث كرد مرا عمر رُمّانى، از فيض بن مختار كه گفت: در خدمت حضرت امام جعفر صادق عليه السلام بودم، در هنگامى كه ابوالحسن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام تشريف آورد ـ و آن حضرت كودكى بود ـ پس او را در بغل گرفتم و بوسيدم. حضرت صادق عليه السلام فرمود كه:«شما چون كشتى هستيد و اين، كشتى بان آن است».
فيض مى گويد كه: در سال آينده، به حج رفتم و با من دو هزار دينار شرعى بود. هزار دينار را به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام فرستادم و هزار دينار ديگر به خدمت امام موسى عليه السلام. پس چون به خدمت حضرت صادق رسيدم فرمود كه: «اى فيض، او را با من برابر كردى؟» عرض كردم كه: جز اين نيست كه من اين كار را به جهت فرموده تو كردم. حضرت