حدیث دربارهفروتنى با وجود بزرگى
الإمام العسكري عليه السلام:مَن تَواضَعَ فِي الدُّنيا لِاءِخوانِهِ، فَهُوَ عِندَ اللّهِ مِنَ الصِّدّيقينَ، ومِن شيعَةِ عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام حَقّا، ولَقَد وَرَدَ عَلى أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام أخَوانِ لَهُ مُؤمِنانِ أبٌ وَابنٌ، فَقامَ إلَيهِما، وأكرَمَهُما، وأجلَسَهُما في صَدرِ مَجلِسِهِ، وجَلَسَ بَينَ أيديهِما، ثُمَّ أمَرَ بِطَعامٍ فاُحضِرَ، فَأَكَلا مِنهُ، ثُمَّ جاءَ قَنبَرٌ بِطَستٍ وإبريقِ خَشَبٍ ومِنديلٍ لِيَيبَسَ، وجاءَ لِيَصُبَّ عَلى يَدِ الرَّجُلِ ماءً، فَوَثَبَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام فَأَخَذَ الإِبريقَ لِيَصُبَّ عَلى يَدِ الرَّجُلِ، فَتَمَرَّغَ الرَّجُلُ فِي التُّرابِ وقالَ:
يا أميرَ المُؤمِنينَ، اللّهُ يَراني وأنتَ تَصُبُّ عَلى يَدي؟!
قالَ: اُقعُد وَاغسِل يَدَكَ؛ فَإِنَّ اللّهَ عَزَّ وجَلَّ يَراكَ وأخوكَ الَّذي لا يَتَمَيَّزُ مِنكَ، ولا يَتَفَضَّلُ عَلَيكَ يَخدُمُكَ، يُريدُ بِذلِكَ خِدمَةً فِي الجَنَّةِ مِثلَ عَشَرَةِ أضعافِ عَدَدِ أهلِ الدُّنيا، وعَلى حَسَبِ ذلِكَ في مَمالِكِهِ فيها. فَقَعَدَ الرَّجُلُ فَقالَ لَهُ عَلِيٌّ عليه السلام: أقسَمتُ عَلَيكَ بِعَظيمِ حَقِّي الَّذي عَرَفتَهُ وبَجَّلتَهُ، وتَواضُعِكَِللّهِ حَتّى جازاكَ عَنهُ بِأَن نَدَبَني لِما شَرَّفَكَ بِهِ مِن خِدمَتي لَكَ، لَمّا غَسَلتَ يَدَكَ مُطمَئِنّا كَما كُنتَ تَغسِلُ لَو كانَ الصّابُّ عَلَيكَ قَنبَرا، فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذلِكَ.
فَلَمّا فَرَغَ ناوَلَ الإِبريقَ مُحَمَّدَ ابنَ الحَنَفِيَّةِ وقالَ: يا بُنَيَّ، لَو كانَ هذَا الاِبنُ حَضَرَني دونَ أبيهِ لَصَبَبتُ عَلى يَدِهِ، ولكِنَّ اللّهَ عَزَّ وجَلَّ يَأبى أن يُسَوِّيَ بَينَ ابنٍ وأبيهِ إذا جَمَعَهُما مَكانٌ، لكِن قَد صَبَّ الأَبُ عَلَى الأَبِ، فَليَصُبَّ الاِبنُ عَلَى الاِبنِ، فَصَبَّ مُحَمَّدُ ابنُ الحَنَفِيَّةِ عَلَى الاِبنِ. ۱
امام عسكرى عليه السلام:هركس براى برادرانش در دنيا فروتنى كند، در نزد خدا از گروه صدّيقان و از جمله پيروان على بن ابى طالب عليه السلام خواهد بود.
بر امير مؤمنان، دو برادر دينى (پدر و پسر) وارد شدند. پيش پايشان برخاست، احترامشان كرد، آنها را در صدر مجلس نشاند و خود، روبه رويشان نشست. آن گاه دستور غذا داد و غذا آوردند و از آن خوردند.
سپس قنبر، طشت و آفتابه اى چوبى و حوله اى براى خشك كردن آورد و خواست كه بر روى دست مرد، آب بريزد. امير مؤمنان برخاست و آفتابه را گرفت تا آبْ روى دست مرد بريزد. آن مرد، خود را به خاك افكند و گفت: اى امير مؤمنان! خداوندْ مرا در حالى كه تو بر دستم آب مى ريزى، بنگرد؟
فرمود: «بنشين و دستت را بشوى. خداوند عز و جل تو را مى بيند، در حالى كه برادر تو ـ كه امتيازى بر تو ندارد و بر تو برترى ندارد ـ دارد به تو خدمت مى كند و با اين كار، ده برابر خدمت اهل دنيا را در بهشت مى جويد و به همين نسبت، در دارايى هايش در بهشت».
مرد، نشست. على عليه السلام به وى فرمود: «تو را به حقّ بزرگ من ـ كه تو آن را مى شناسى و حرمت مى نهى ـ و به تواضع تو براى خداوند ـ كه خداوند بدان، جزايت داد ـ، بگذار من در خدمتى كه به تو شرافت مى دهد، اقدام كنم. تو را به خدا سوگند، دستت را چنان مطمئن بشوى كه اگر قنبر آب بر دستت مى ريخت، مى شستى» و مرد، چنين كرد.
پس از آن كه از شستن دست [مرد ميهمان]فارغ شد، آفتابه را به محمّد بن حنفيّه داد و فرمود: «پسرم! اگر اين پسر، بدون همراهى پدرش مى آمد، من خودم آب بر دستش مى ريختم؛ ولى خداوند عز و جل روا نمى دارد كه هرگاه پدر و پسر در يك جا گِرد آمدند، بينشان تساوى برقرار شود. پدر به دست پدر، آب ريخت و پسر بايد به دست پسر، آب بريزد» و محمّد بن حنفيه، آب بر دست پسر ريخت.
۱.الاحتجاج: ج 2 ص 518 ح 340، تنبيه الخواطر: ج 2 ص 107، التفسير المنسوب إلى الإمام العسكري عليه السلام: ص 325 ح 173 وراجع المناقب لابن شهر آشوب: ج 2 ص 105.