سكوت
7 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:رُبَّ كَلامٍ جَوابُهُ السُّكوتُ ۱.
امام على عليه السلام:بسى سخن كه پاسخش خاموشى است.
۱.غرر الحكم: 5303.
عنه عليه السلام:إنَّ مِنَ السُّكوتِ ما هُوَ أبلَغُ مِنَ الجَوابِ ۱.
امام على عليه السلام:برخى سكوتها از پاسخ دادن رساترند.
۱.سجع الحمام: 118 / 391 نقلاً عن التمثيل والمحاضرة.
عنه عليه السلامـ في وَصِيَّتِهِ لاِبنِهِ الحُسَينِ عليه السلامـ: بَخٍّ بَخٍّ لِعالِمٍ عَمِلَ فَجَدَّ، وخافَ البَياتَ فَأَعَدَّ واستَعَدَّ، إن سُئِلَ نَصَحَ وإن تُرِكَ صَمَتَ، كَلامُهُ صَوابٌ وسُكوتُهُ مِن غَيرِ عِيٍّ جَوابٌ ۱.
امام على عليه السلام:در سفارش به پسرش حسين عليه السلام ـ: آفرين، آفرين بر دانشمندى كه در كارش جدّيت كند و از شبيخون مرگ بترسد، پس آماده كند و فراهم آورد. اگر پرسيده شود، خيرخواهى كند و اگر رهايش كنند، خاموش ماند. سخنش درست و خاموشى اش بى آنكه از ناتوانى باشد، خود گونه اى پاسخ است.
۱.تحف العقول: 91.
امام على عليه السلام:پاسخ ندادن به نادان، رساترين پاسخ به اوست.
عنه عليه السلام:إذا حَلُمتَ عَنِ الجاهِلِ فَقَد أوسَعتَهُ جَوابًا ۱.
امام على عليه السلام:چون در برابر نادان بردبارى نمودى، او را پاسخى گشاده داده اى.
۱.(1567 و) غرر الحكم: 4498، 4104.
في مِصباحِ الشَّريعَةِ قالَ الصّادِقُ عليه السلام:قابِلِ السَّفيهَ بِالإِعراضِ عَنهُ وتَركِ الجَوابِ يَكُنِ النّاسُ أنصارَكَ، لِأَنَّهُ مَن جاوَبَ السَّفيهَ فَكَأَنَّهُ قَد وَضَعَ الحَطَبَ عَلَى النّارِ ۱.
در مصباح الشريعه از امام صادق عليه السلام:با روى گرداندن و پاسخ ندادن با نادان روبرو شو، تا مردم ياورت شوند؛ زيرا هركس به نادان پاسخ دهد، گويى هيزم بر آتش مى نهد.
۱.مصباح الشريعة: 317.
موسَى بنُ مُحَمَّدٍ المُحارِبِيّعَن رَجُلٍ ذَكَرَ اسمَهُ عَنِ الإِمامِ الرِّضا عليه السلام: إنَّ المَأمونَ قالَ لَهُ: أنشِدني أحسَنَ ما رُويتَهُ فِيالسُّكوتِ عَنِ الجاهِلِ وتَركِ عِتابِ الصَّديقِ، فَقالَ عليه السلام:
إنّي لَيَهجُرُنِي الصِّديقُ تَجَنُّبًافَاُريهِ أنَّ لِهَجرِهِ أسبابا
وأراهُ إن عاتَبتُهُ أغرَيتُهُفَأَرى لَهُ تَركَ العِتابِ عِتابا
وإذا بُليتُ بِجاهِلٍ مُتَحَكِّمٍيَجِدُ المُحالَ مِنَ الاُمورِ صَوابا
أولَيتُهُ مِنِّي السُّكوتَ، ورُبَّماكانَ السُّكوتُ عَنِ الجَوابِ جَوابا
فَقالَ المَأمونُ: ما أحسَنَ هذا! هذا مَن قالَهُ؟ فَقالَ: لِبَعضِ فِتيانِنا ۱.
موسى بن محمّد محاربى از مردى كه نامش را گفت و او از امام رضا عليه السلام نقل مى كند كه مأمون به ايشان گفت:بهترين شعرى را كه درباره سكوت در برابر نادان و نكوهش نكردن دوست مى دانى برايم بخوان، پس امام عليه السلام فرمود:
دوستم مرا تنها مى گذارد و دور مى شودولى من براى آن علّتهايى را در نظر مى آورم
و چنين مى بينم كه اگر سرزنشش كنم، وى را برانگيخته باشمپس سرزنش نكردنش را خود سرزنشى مى بينم
و هرگاه گرفتار نادانى زورگو مى گردمكه كارى ناشدنى را درست مى پندارد
در برابر او سكوت اختيار مى كنم كه چه بساخاموش ماندن از پاسخ، خود پاسخ است.
پس مأمون گفت: اين (شعر) چه زيبا بود چه كسى آن را سروده است؟ حضرت فرمود: آن از برخى جوانان ماست.
۱.عيون أخبار الرضا عليه السلام: 2 / 174 / 1، العدد القويّة: 293 / 21 نحوه.