سلمان فارسى
10 حدیث
تاريخ الطبري عن جبر بن نوفـ بَعدَ أن ذَكَرَ حَثَّ الإِمامِ عَلِيٍّ عليه السلام النّاسَ لِلخُروجِ إلى قِتالِ أهلِ الشّامِ، بَعدَ حَربِ صِفّينَ ـ: فَقامَ سَعيدُ بنُ قَيسٍ الهَمدانِيُّ فَقالَ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، سَمعا وطاعَةً، ووُدّا ونَصيحَةً، أنَا أوَّلُ النّاسِ جاءَ بِما سَأَلتَ وبِما طَلَبت. ۱
تاريخ الطبرىـ به نقل از جبر بن نوف (پس از آن كه تحريك و ترغيب امام على عليه السلام را براى پيكار با شاميان، پس از جنگ صفّين، نقل كرده است) ـ: پس سعيد بن قيس همْدانى برخاست و گفت: اى امير مؤمنان! با دل و جان، گوش به فرمان و مطيع هستيم. من نخستين كسى هستم كه در پىِ آنچه خواستى و طلب كردى، آمده ام.
۱.تاريخ الطبري: ج 5 ص 79، الكامل في التاريخ: ج 2 ص 402 نحوه.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الغارات عن أبي عبد الرحمن السلميـ أيضا ـ: فَقامَ إلَيهِ سَعيدُ بنُ قَيسٍ الهَمدانِيُّ فَقالَ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، وَاللّهِ لَو أمَرتَنا بِالمَسيرِ إلى قَسطَنطينِيَّةَ ورومِيَّةَ مُشاةً حُفاةً عَلى غَيرِ عَطاءٍ ولا قُوَّةٍ، ما خالَفتُكَ أنَا، ولا رَجُلٌ مِن قَومي.
قالَ: فَصَدَقتُم جَزاكُمُ اللّهُ خَيرا. ۱
الغاراتـ به نقل از ابو عبد الرحمان سُلَمى (در همان جريانى كه در نقل پيشين، ياد شد) ـ: پس سعيد بن قيس همْدانى برخاست و گفت: اى امير مؤمنان! به خدا سوگند، اگر به ما فرمان دهى كه پياده و پابرهنه و بدون زاد و توشه تا قُسطنطنيّه و روم برويم، نه من نافرمانى مى كنم و نه هيچ مردى از قومم.
[على عليه السلام] فرمود: «راست مى گوييد. خداوند به شما جزاى خير دهد».
۱.الغارات: ج 2 ص 637.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ الجَنَّةَ لَتَشتاقُ إلى ثَلاثَةٍ: عَليٍّ وعَمّارٍ وسَلمانَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهشت، مشتاق سه نفر است: على و عمّار و سلمان ۲.
۱.سنن الترمذي: ج 5 ص 667 ح 3797، المستدرك على الصحيحين: ج 3 ص 148 ح 4666، المعجم الكبير: ج 6 ص 215 ح 6045 وزاد فيه «والمقداد» وكلّها عن أنس؛ الخصال: ص 303 ح 80 عن عبد اللّه بن محمّد بن عليّ بن العبّاس الرازي عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام عنه صلى الله عليه و آله وزاد فيه «وأبيذرّ والمقداد»، وقعة صفّين: ص 323 عن الحسن.
۲.گفتنى است كه در حديث (الخصال: ص 303 ح 80)، سخن از «پنج نفر» است و ابو ذر و مقداد نيز برشمرده اند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
حلية الأولياء عن أبي الأسود وزاذان الكندي:كُنّا ذاتَ يَومٍ عِندَ عَلِيٍّ عليه السلام، فَوافَقَ النّاسُ مِنهُ طيبَ نَفسٍ ومُزاحٍ، فَقالوا: يا أميرَ المُؤمِنينَ، حَدِّثنا عَن أصحابِكَ.
قالَ: عَن أيِّ أصحابي؟
قالوا: عَن أصحابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله.
قالَ: كُلُّ أصحابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله أصحابي، فَعَن أيِّهِم؟
قالوا: عَنِ الَّذينَ رَأَيناكَ تُلطِفُهُم بِذِكرِكَ وَالصَّلاةِ عَلَيهِم دونَ القَومِ، حَدِّثنا عَن سَلمانَ.
قالَ: مَن لَكُم بِمِثلِ لُقمانَ الحَكيمِ؟! ذاكَ امرُؤٌ مِنّا وإلَينا أهلَ البَيتِ، أدرَكَ العِلمَ الأَوَّلَ وَالعِلمَ الآخِرَ، وقَرَأَ الكِتابَ الأَوَّلَ وَالكِتابَ الآخِرَ، بَحرٌ لا يَنزِفُ. ۱
حلية الأولياءـ به نقل از ابو الأسود و زاذان كندى ـ: روزى نزد على عليه السلام بوديم. مردم ديدند كه او خوش حال و شادان است. گفتند: اى امير مؤمنان! از يارانت براى ما بگو. فرمود: «از كدام يارانم؟». گفتند: آنان كه همراه پيامبر صلى الله عليه و آله نيز بودند. فرمود: «همه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله، ياران من اند. از كدام يك بگويم؟». گفتند: از كسانى كه مى بينيم به آنها اظهار لطف مى كنى و فقط بر آنها درود مى فرستى. از سلمان برايمان بگو. فرمود: «چه كسى برايتان مانند لقمان حكيم مى شود؟ او مردى از ما و براى ما اهل بيت است. دانش نخستين و آخرين را دريافت و كتاب اوّل و آخر را خواند؛ دريايى است پايان ناپذير».
۱.حلية الأولياء: ج 1 ص 187، المعجم الكبير: ج 6 ص 213 ح 6042 وفيه «بمثاله» بدل «بمثل» وليس فيه «وإلينا»، تاريخ دمشق: ج 21 ص 421، الطبقات الكبرى: ج 4 ص 85 عن زاذان وفيه ذيله من «مَن لكم بمثل.» وفي صدره «سئل عليّ عن سلمان الفارسي، فقال: ذاك امرؤ منّا وإلينا»؛ الغارات: ج 1 ص 177 عن أبي عمرو الكندي.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الأمالي للطوسي عن منصور بن بزرج:قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ الصّادقِ عليه السلام: ما أكثَرَ ما أسمَعُ مِنكَ يا سَيِّدي ذِكرَ سَلمانَ الفارِسِيِّ!
فَقالَ: لا تَقُلِ الفارِسِيَّ، ولكِنَ قُل: سَلمانَ المُحَمَّدِيَّ، أ تَدري ما كَثرَةُ ذِكري لَهُ؟
قُلتُ: لا.
قالَ: لِثَلاثِ خِلالٍ، أحَدُها: إيثارُهُ هَوى أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام عَلى هَوى نَفسِهِ، وَالثانِيَةُ: حُبُّهُ لِلفُقَراءِ وَاختِيارُهُ إيّاهُم عَلى أهلِ الثَّروَةِ وَالعَدَدِ، وَالثّالِثَةُ: حُبُّهُ لِلعِلمِ وَالعُلماءِ. إنَّ سَلمانَ كانَ عَبدا صالِحا حَنيفا مُسلِما وما كانَ مِنَ المُشرِكينَ. ۱
الأمالى، طوسىـ به نقل از منصور بن بُزُرج ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم: سرور من! چرا اين همه ياد سلمان فارسى را از شما مى شنوم؟
فرمود: «مگو فارسى؛ بلكه بگو: سلمان محمّدى. آيا مى دانى چرا اين همه از او ياد مى كنم؟»
گفتم: نه.
فرمود: «به خاطر سه چيز. نخست، اين كه خواسته امير مؤمنان را بر خواسته خود، مقدم مى داشت. دوم، اين كه بينوايان را دوست مى داشت و آنان را بر ثروتمندان و شوكتمندان، ترجيح مى داد. سوم، اين كه دانش و دانشمندان را دوست مى داشت.
بى گمان، سلمان، بنده اى شايسته، پاك دين (مستقيم و معتدل) و مسلمان بود و از مشركان نبود».
۱.الأمالي للطوسي: ص 133 ح 214.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
المستدرك على الصحيحين عن عوف بن أبي عثمان النّهدي:قالَ رَجُلٌ لِسَلمانَ: ما أشَدَّ حُبَّك لِعَلِيٍّ عليه السلام! قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ: مَن أحَبَّ عَلِيّا فَقَد أحَبَّني، ومَن أبغَضَ عَلِيّا فَقَد أبغَضَني. ۱
المستدرك على الصحيحينـ به نقل از عوف بن ابى عثمان نَهدى ـ: مردى به سلمان گفت: چه محبّت شديدى به على دارى! گفت: شنيدم كه پيامبر خدا مى فرمايد: «هركس على را دوست بدارد، مرا دوست داشته است، و هركس على را دشمن بدارد، مرا دشمن داشته است».
۱.المستدرك على الصحيحين: ج 3 ص 141 ح 4648.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الطبقات الكبرى عن النّعمان بن حميد:دَخَلتُ مَعَ خالي عَلى سَلمانَ بِالمَدائِنِ وهُوَ يَعمَلُ الخوصَ، فَسَمِعتُهُ يَقولُ: أشتَري خوصا بِدِرهَمٍ فَأعمَلُهُ فَأَبيعُهُ بِثَلاثَةِ دَراهِمَ، فَاُعيدُ دِرهَما فيه، واُنفِقُ دِرَهَما عَلى عِيالي، وأتَصَدَّقُ بِدِرهَمٍ، ولَو أنَّ عُمَرَ بنَ الخَطّابِ نَهاني عَنهُ ما انتَهَيتُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از نُعْمان بن حُمَيد ـ: در مدائن با دايى ام بر سلمانْ وارد شديم، در حالى كه با برگ خرما، سبد مى ساخت. شنيدم كه مى گويد: يك درهم برگ خرما مى خرم و آن را بدين گونه در مى آورم و سپس به سه درهم مى فروشم. با يك درهم، دوباره برگ مى خرم و يك درهم را خرج خانواده ام مى كنم و درهم باقى مانده را صدقه مى دهم، و اگر عمر بن خطّاب هم مرا بازدارد، از اين كار، دست نمى كشم.
۱.الطبقات الكبرى: ج 4 ص 89، تاريخ دمشق: ج 21 ص 434 عن سمّاك بن حرب عن عمّه نحوه، تاريخ الإسلام للذهبي: ج 3 ص 518، سير أعلام النّبلاء: ج 1 ص 547.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
مروج الذهبـ في ذِكرِ سَلمانَ الفارِسِيِّ ـ: كانَ يَلبَسُ الصّوفَ، ويَركَبُ الحِمارَ بِبَرذَعَتِهِ ۱ بِغَيرِ إكافٍ ۲، ويَأكُلُ خُبزَ الشَّعيرِ، وكانَ ناسِكا زاهِدا، فَلَمَّا احتَضَرَ بِالمَدائِنِ قالَ لَهُ سَعدُ بنُ أبي وَقّاصٍ: أوصِني يا أبا عَبدِ اللّهِ.
قالَ: نَعَم، قالَ: اُذكُرِ اللّهَ عِندَ هَمِّكَ إذا هَمَمتَ، وعِندَ لِسانِكَ إذا حَكَمت، وعِندَ يَدِكَ إذا قَسَمتَ.
فَجَعَلَ سَلمانُ يَبكي، فَقالَ لَهُ: يا أبا عَبدِ اللّهِ، ما يُبكيكَ؟
قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ: إنَّ فِي الآخِرَةِ عَقَبَةً لا يَقطَعُها إلَا المُخِفّون، وأرى هذِهِ الأَساوِدَةَ حَولي. فَنَظَروا فَلَم يَجِدوا فِي البَيتِ إلّا إداوَةً ورَكوَةً ۳ ومَطهَرَةً! ۴
مروج الذهبـ در يادكردِ سلمان فارسى ـ: پشمينه پوش بود و بر درازگوش بى پالان و تنها با يك جُل (پارچه) سوار مى شد و نان جو مى خورد و عابد و زاهد بود.
چون در مدائن به حالت احتضار افتاد، سعد بن وقّاص به او گفت: اى ابو عبد اللّه! سفارشى به من بكن. گفت: «باشد! در تصميمت به گاهِ تصميم گيرى، و در زبانت به گاهِ داورى، و در دستت هنگام [تقسيمِ اموال]، خدا را به ياد داشته باش» و سپس شروع به گريستن كرد.
سعد گفت: اى ابو عبد اللّه! چه چيزى تو را به گريه مى اندازد؟
گفت: شنيدم كه پيامبر خدا مى فرمايد: «در آخرت، گردنه اى است كه جز سبك باران از آن نمى گذرند» و اين همه اثاث را در پيرامونم مى بينم.
پس نگاه كردند و در خانه، جز مَشكى و كاسه آب و آفتابه اى نيافتند.
۱.البَرْذَعةُ والبردعة: ما يوضع على الحمار أو البغل ليركب عليه، كالسرج للفرس (المعجم الوسيط: ج 1 ص 48 «برذع»).
۲.الإكاف والأكاف من المراكب: شبه الرِّحال والأقتاب (لسان العرب: ج 9 ص 8 «أكف»).
۳.الرَّكْوة: إناء صغير من جِلد يُشرَب فيه الماء، والجمع رِكاء (النهاية: ج 2 ص 261 «ركا»).
۴.مروج الذهب: ج 2 ص 314.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الطبقات الكبرى عن أبي سفيان عن أشياخه:دَخَلَ سَعدُ بنُ أبي وَقّاصٍ عَلى سَلمانَ يَعودُهُ، فَبَكى سَلمانُ، فَقالَ لَهُ سَعدٌ: ما يُبكيكَ يا أبا عَبدِ اللّهِ؟ تُوُفِّيَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله وهُوَ عَنكَ راضٍ، وتَلقى أصحابَكَ، وتَرِدُ عَلَيهِ الحَوضَ!
قالَ سَلمانُ: وَاللّهِ ما أبكي جَزَعا مِنَ المَوتِ ولا حِرصا عَلَى الدُّنيا، ولكِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَهِدَ إلَينا عَهدا فَقالَ: لِتَكُن بُلغَةُ أحَدِكُم مِنَ الدُّنيا مِثلَ زادِ الرّاكِبِ. وحَولي هذِهِ الأَساوِدُ.
قالَ: وإنَّما حَولَهُ جَفنَةٌ أو مَطهَرَةٌ أو إجّانَةٌ ۱، فَقالَ لَهُ سَعدٌ: يا أبا عَبدِ اللّهِ، اِعهَد إلَينا بِعَهدٍ نَأخُذهُ بَعدَكَ.
فَقالَ: يا سَعدُ، اُذكُرِ اللّهَ عِندَ هَمِّكَ إذا هَمَمتَ،
الطبقات الكبرىـ به نقل از ابوسفيانِ راوى، از استادانش در حديث ـ: سعد بن ابى وقّاص به قصد عيادت سلمان بر او وارد شد. سلمان گريست.
سعد به او گفت: اى ابو عبد اللّه! چرا مى گريى؟ پيامبر خدا وفات كرد، در حالى كه از تو خشنود بود. به علاوه، به ديدار يارانت مى روى و در حوض [كوثر]بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد مى شوى.
سلمان گفت: به خدا سوگند، از سرِ ناشكيبايى بر مرگ و يا حرص به دنيا نمى گريم؛ بلكه پيامبر خدا به ما سفارش كرد كه توشه هر كدامتان از دنيا چون توشه مسافر باشد و اكنون پيرامون من اين همه اثاث است!
سعد مى گويد: پيرامونش كاسه اى يا آفتابه اى يا تَشتى بود.
پس سعد به او گفت: اى ابو عبد اللّه! سفارشى به ما بكن تا پس از تو به آن عمل كنيم.
سلمان گفت: اى سعد! در تصميمت هنگام تصميم
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
المعجم الكبير عن بقيرةـ امرَأَةِ سَلمانَ ـ: لَمّا حَضَرَ سَلمانَ المَوتُ دَعاني، وهُوَ في عِلِّيَّةٍ ۱ لَها أربَعَةُ أبوابٍ، فَقالَ: اِفتَحي هذِهِ الأَبوابَ يا بقيرةُ، فَإِنَّ لِيَ اليَومَ زُوّارا لا أدري مِن أيِّ هذِهِ الأَبوابِ يَدخُلونَ عَلَيَّ. ثُمَّ دَعا بِمِسكٍ لَهُ، ثُمَّ قالَ: أديفيهِ في تَورٍ ۲، فَفَعَلتُ، ثُمَّ قالَ: اِنضَحيهِ حَولَ فِراشي ثُمَّ انزِلي فَامكُثي، فَسَوفَ تَطَّلِعينَ قربتي ۳ عَلى فِراشي، فَاطَّلَعتُ فَإِذا هُوَ قَد اُخِذَ روحُهُ، فَكَأَ نَّهُ نائِمٌ عَلى فِراشِهِ، أو نَحوا مِن ذلِكَ. ۴
المعجم الكبيرـ به نقل از بقيره، همسر سلمان ـ: چون سلمان به حالت احتضار افتاد، مرا فراخواند. او در بالاخانه اى بود كه چهار در داشت. پس گفت: اى بقيره! اين درها را باز كن كه امروز، ديداركنندگانى دارم كه نمى دانم از كدامين در بر من وارد مى شوند.
سپس مُشك مخصوصش را خواست و گفت: آن را در ظرفى كوچك [با آب] بياميز و بر پيرامون بسترم بيفشان. سپس پايين برو و منتظر باش كه به زودى نزديكانم را در كنار بسترم خواهى يافت.
پس [از مدّتى] به او سر زدم. ديدم كه قبض روح شده و چنان آرام بود كه گويى بر بسترش خفته است، يا شبيه آن.
۱.علِّيَّة ـ بضمّ العين وكسرها ـ: الغُرفة، والجمع العَلاليّ (النهاية: ج 3 ص 295 «علا»).
۲.في المصدر: «ادبغيه»، والصحيح ما أثبتناه كما في بقيّة المصادر. قال في تاج العروس: دافَ الشيء يديفُه: أي خَلَطَه، وفي حديث سلمان رضى الله عنه: «. فقال لامرأته: أدِيفيه في تَورٍ». والتَّوْر: إناء صغير (تاج العروس: ج 12 ص 216 «دفف» و ج 6 ص 135 «تور»).
۳.كذا في المصدر، وفي حلية الأولياء: «فتَرَيْني».
۴.المعجم الكبير: ج 6 ص 215 ح 6043، الطبقات الكبرى: ج 4 ص 92، حلية الأولياء: ج 1 ص 208، سير أعلام النّبلاء: ج 1 ص 553 الرقم 91.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر