وليد بن عُقْبه
11 حدیث
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس:قالَ الوَليدُ بنُ عُقبَةَ بنِ أبي مُعَيطٍ لَعِليِّ بنِ أبي طالِبٍ: أنَا أحَدُّ مِنكَ سِنانا، وأبسَطُ مِنكَ لِسانا، وأملَأُ لِلكَتيبَةِ مِنكَ! فَقالَ لَهُ عَلِيٌّ: اُسكُت، فَإِنَّما أنتَ فاسِقٌ، فَنَزَلَت: «أَفَمَن كَانَ مُؤْمِنًا كَمَن كَانَ فَاسِقًا لَا يَسْتَوُونَ» ، قالَ: يَعني بِالمُؤمِنِ عَلِيّا، وبِالفاسِقِ الوَليدَ بنَ عُقبَةَ. ۱
تاريخ دمشقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: وليد بن عقبة بن ابى معيط، به على بن ابى طالب عليه السلام گفت: من از تو تيزشمشيرتر، سخنورتر و در جنگ، پُرابّهت ترم.
على عليه السلام به وى فرمود: «ساكت شو! تو جز يك فاسق نيستى».
آن گاه، اين آيه درباره وى نازل شد: «آيا كسى كه مؤمن است، چون كسى است كه فاسق است؟ البته يك سان نيستند» .
منظور از مؤمن، على عليه السلام و منظور از فاسق (نافرمان)، وليد بن عقبه بود.
۱.تاريخ دمشق: ج 63 ص 235، تاريخ بغداد: ج 13 ص 321 الرقم 7291، سير أعلام النبلاء: ج 3 ص 415 الرقم 67، الأغاني: ج 5 ص 153 كلّها نحوه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
شرح نهج البلاغة عن أبي القاسم البلخي:مِنَ المَعلومِ الَّذي لا رَيبَ فيهِ ـ لاشتِهارِ الخَبَرِ بِهِ، وإطباقِ النّاسِ عَلَيهِ ـ أنَّ الوَليدَ بنَ عُقَبَةَ بنِ أبي مُعَيطٍ كانَ يُبغِضُ عَلِيّا ويَشتِمُهُ، وأنَّهُ هُوَ الَّذي لاحاهُ ۱ في حَياةِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ونابَذَهُ، وقالَ لَهُ: أنَا أثبَتُ مِنكَ جِنانا، وأحَدُّ سِنانا!
فَقالَ لَهُ عَلِيٌّ عليه السلام: اُسكُت يا فاسِقُ! فَأَنزَلَ اللّهُ تَعالى فيهِما: «أَفَمَن كَانَ مُؤْمِنًا كَمَن كَانَ فَاسِقًا لَا يَسْتَوُونَ.» الآياتِ المَتلُوَّةِ، وسَمَّى الوَليدَ بِحَسَبِ ذلِكَ في حَياةِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله الفاسِقَ، فَكانَ لا يُعرَفُ إلّا بِالوَليدِ الفاسِقِ. ۲
شرح نهج البلاغةـ به نقل از ابو القاسم بلخى ـ: از جمله نقل هاى معلومى كه (به سبب مشهور بودن خبرِ آنها و نيز اتّفاق نظر مردم درباره آنها) هيچ ترديدى در آنها وجود ندارد، اين است كه وليد بن عقبة بن ابى مُعَيط، على عليه السلام را دشمن مى داشت و به وى بد مى گفت.
او همان كسى است كه در زمان حيات پيامبر خدا به على عليه السلام بد گفت و با لقب ناشايست از او ياد كرد و نيز به وى گفت: من از تو پُردل تر و تيزشمشيرترم.
على عليه السلام به وى فرمود: «اى فاسق! ساكت شو».
آن گاه، خداوند متعال درباره آن دو، اين آيه را فرو فرستاد: «آيا كسى كه مؤمن است، چون كسى است كه فاسق است؟ البته يك سان نيستند» . نيز آيات بعد از آن را فرو فرستاد و بر اين اساس، خداوند وليد را در زمان حيات پيامبر خدا «فاسق» خواند و از آن
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
تاريخ دمشقـ في وَصفِ الوَليدِ بنِ عُقبَةَ ـ: كانَ أبوهُ مِن شَياطينِ قُرَيشٍ، أسَرَهُ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَومَ بَدرٍ، وضَرَبَ عُنُقَهُ.
وهُوَ الفاسِقُ الَّذي ذَكَرَهُ اللّهُ عَزَّ وجَلَّ، يَقولُ: «أَفَمَن كَانَ مُؤْمِنًا كَمَن كَانَ فَاسِقًا لَا يَسْتَوُونَ» . ۱
تاريخ دمشقـ در توصيف وليد بن عقبه ـ: پدرش از شيطان هاى قريش بود كه پيامبر خدا در جنگ بدر، او را اسير كرد و گردن زد.
وليد، همان فاسقى است كه خداوند عز و جل درباره اش مى فرمايد: «آيا كسى كه مؤمن است، چون كسى است كه فاسق است؟ البته يك سان نيستند» ».
۱.تاريخ دمشق: ج 63 ص 224.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:إنَّ امرَأَةَ الوَليدِ بنِ عُقبَةَ أتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله، فَقالَت: يا رَسولَ اللّهِ، إنَّ الوَليدَ يَضرِبُها ۱. قالَ: قولي لَهُ: قَد أجارَني.
فَلَم تَلبَث إلّا يَسيرا حَتّى رَجَعتَ، فَقالَت: ما زادَني إلّا ضَربا.
فَأَخَذَ هُدبَةً ۲ مِن ثَوبِهِ فَدَفَعَها إلَيها، وقالَ: قولي لَهُ: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَد أجارَني.
فَلَم تَلبَث إلّا يَسيرا حَتّى رَجَعَتَ، فَقالَت: ما زادَني إلّا ضَربا. فَرَفَعَ يَدَيهِ وقالَ: «اللّهُمَّ عَلَيكَ الوَليدَ، أثِمَ بي» مَرَّتَينِ ۳. ۴
امام على عليه السلام:زنِ وليد بن عقبه پيش پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت: اى پيامبر خدا! وليد، مرا مى زند. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «به وى بگو كه پيامبر خدا مرا در پناه خود گرفته است».
چندى نگذشت كه زن برگشت و گفت: [پس از شنيدن پيغام شما] مرا بيشتر كتك زد.
پيامبر صلى الله عليه و آله قطعه اى از لباسش را جدا كرد و به آن زن داد و فرمود: «به وى بگو كه پيامبر خدا مرا در پناه خود گرفته است».
مدّتى نگذشت كه زن، بار ديگر برگشت و گفت: [پس از شنيدن پيغام شما و ديدن نشانه شما] مرا بيشتر زد.
پيامبر خدا، دستش را بلند كرد و دو بار گفت: «بار خدايا! خودت به حساب وليد برس. او با من مخالفت كرد».
۱.كذا في المصدر، وفي بعض المصادر: «جاءت إلى رسول اللّه صلى الله عليه و آله تشتكي الوليد أنّه يضربها»، وهو الصواب المناسب للسياق.
۲.هُدْبة: أي قطعة (النهاية: ج 5 ص 249 «هدب»).
۳.يحتمل أنّ «مرّتين» من كلام الراوي، ويحتمل أيضاً أنّها من كلام رسول اللّه صلى الله عليه و آله.
۴.مسند ابن حنبل: ج 1 ص 319 ح 1303، تاريخ دمشق: ج 63 ص 233 ح 12971، مسند أبي يعلى: ج 1 ص 181 ح 289، مسند البزّار: ج 3 ص 20 ح 768، شرح نهج البلاغة: ج 17 ص 239 كلّها عن أبي مريم والثلاثة الأخيرة نحوه، كنز العمّال: ج 13 ص 603 ح 37545.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الغاراتـ في وَصفِ الوَليدِ بنِ عُقبَةَ ـ: وهُوَ الَّذي سَمّاهُ اللّهُ في كِتابِهِ فاسِقا، وهُوَ أحَدُ الصِّبيَّةِ الَّذينَ بَشَّرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله بِالنّارِ.
وقالَ شِعرا يَرُدُّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله قَولَهُ ـ حَيثُ قالَ في عَلِيٍّ عليه السلام: إن تُوَلّوهُ تَجِدوهُ هادِيا مَهدِيّا، يَسلُكُ بِكُمُ الطَّريقَ المُستَقيمَ ـ فَقالَ:
فَإِن يَكُ قَد ضَلَّ البَعيرُ بِحِملِهِ
فَلَم يَكُ مَهدِيّا ولا كانَ هادِيا
فَهُو مِن مُبغِضي عَلِيٍّ عليه السلام وأعدَائِهِ، وأعداءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله؛ لِأَنَّ أباهُ قَتَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله بِيَدِ عَلِيٍّ صَبرا يَومَ بَدرٍ بِالصَّفراءِ ۱. ۲
الغاراتـ در توصيف وليد بن عقبه ـ: وى همانى است كه خداوند در كتابش او را «فاسق (نابه كار)» ناميد و يكى از چند جوانى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به آنان وعده آتش داد.
وى در برابر اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه درباره على عليه السلام فرمود: «اگر از وى پيروى كنيد، او را هدايتگرِ هدايت شده خواهيد يافت كه شما را به راه راست خواهد برد»، شعرى سرود و كلام ايشان را رد كرد. او چنين سرود:
اگر شتر با بارش گم شده است
پس نه هدايت شده اى در كار بوده است و نه هدايتگرى!
وى از كينه توزان نسبت به على عليه السلام و از دشمنان على عليه السلام و پيامبر صلى الله عليه و آله بود؛ چرا كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز بدر در وادى صَفراء، ۳ پدر وى را به دست على عليه السلام به اسيرى كشت.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
شرح نهج البلاغة:إنَّ الوَليدَ بنَ عُقبَةَ بنِ أبي مُعَيطٍ ـ وكانَ يُبغِضُ الأَنصارَ؛ لِأَ نَّهُم أسَروا أباهُ يَومَ بَدرٍ، وضَرَبوا عُنُقَهُ بَينَ يَدَي رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ـ قامَ يَشتِمُ الأَنصارَ، وذَكَرَهُم بِالهَجرِ. ۱
شرح نهج البلاغة:وليد بن عقبة بن ابى مُعَيط ـ كه انصار را دشمن مى داشت؛ چون آنان پدر وى را در روز بدر، اسير كردند و در پيش پيامبر خدا گردن زدند ـ، به انصار، دشنام مى داد و از آنان به هذيان گويى ياد مى كرد.
۱.شرح نهج البلاغة: ج 6 ص 36.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن عبد اللّه بن مسعود عن رسول اللّه صلى الله عليه و آله:سَيَلي اُمورَكُم مِن بَعدي رِجالٌ، يُطفِئونَ السُّنَّةَ، ويعَمَلونَ بِالبِدعَةِ، ويُؤَخِّرونَ الصَّلاةَ عَن مَواقيتِها. فَقُلتُ: يا رَسولَ اللّهِ، فَما تَأمُرُني إن أدرَكتُهُم؟ فَقالَ: سَأَلَنِي ابنُ اُمِّ عَبدٍ، ثُمَّ رَفَعَ يَدَيهِ حَتّى إنّي لَأَرى بَياضَ إبطَيهِ، فَقالَ: «لا طاعَةَ لِمَن عَصَى اللّهَ» ثَلاثَ مَرّاتٍ، حَسَبتُ.
فَلَمّا كانَ الوَليدُ بنُ عُقبَةَ بِالكوفَةِ أخَّرَ الصَّلاةَ يَوما، فَقامَ ابنُ مَسعودٍ، فَأَقامَ الصَّلاةَ، وصَلّى بِالنّاسِ. ۱
تاريخ دمشقـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود (ابن اُمّ عبد) ـ: پيامبر خدا فرمود: «پس از من، زمام كارهايتان به دست مردانى خواهد افتاد كه سنّت را خاموش مى سازند و به بدعت، عمل مى كنند و نماز را از زمان هاى خودش تأخير مى اندازند».
پرسيدم: اى پيامبر خدا! چنانچه آنان را ديدم، دستور مى فرمايى چه كار كنم؟
فرمود: «ابن اُمّ عبد، از من مى پرسد».
آن گاه، دست هايش را بلند كرد ـ به طورى كه سفيدى زير بغلش را ديدم ـ و آن طور كه شمردم، سه بار فرمود: «آن را كه عصيان خدا مى كند، نبايد اطاعت كرد».
يك روز، هنگامى كه وليد بن عقبه در كوفه نماز را به تأخير انداخت، ابن مسعود برخاست و نماز را به پا داشت و امامت جماعت را [به جاى وليد] به عهده گرفت.
۱.تاريخ دمشق: ج 63 ص 240.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن علقمة:كُنّا في جَيشٍ بِالرّومِ، ومَعَنا حُذيفَةُ، وعَلَينَا الوَليدُ، فَشَرِبَ الوَليدُ الخَمرَ، فَأَرَدنا أن نَحُدَّهُ، فَقالَ حُذَيفَةُ: أ تَحُدّونَ أميرَكُم وقَد دَنَوتُم مِن عَدُوِّكُم، فَيَطمَعوا فيكُم؟! فَبَلَغَهُ، فَقالَ:
لَأَشرَبَنَّ وإن كانَت مُحَرَّمَةً
ولَأَشرَبَنَّ عَلى رَغمِ أنفِ مَن رَغِم ۱
تاريخ دمشقـ به نقل از عَلقمه ـ: در سپاهى در روم بوديم و حُذَيفه با ما بود و وليد، فرمانده ما بود. وليد، شراب خورد و ما خواستيم بر وى حدْ جارى كنيم كه حذيفه گفت: آيا در حالى كه به دشمنتان نزديك شده ايد بر فرمانده تان حدْ جارى مى كنيد، تا بر شما طمع كنند؟
خبر به وليد رسيد. پس سرود:
من شراب مى نوشم، گر چه حرام باشد
براى به خاك ماليدن دماغ آن كه مخالفت مى كند، شراب مى نوشم!
۱.تاريخ دمشق: ج 63 ص 239، المصنّف لابن أبي شيبة: ج 4 ص 583 ح 147 وفيه «رجل من قريش» بدل «وعلينا الوليد».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
مروج الذهب:أتاهُ [عَلِيّا عليه السلام] جَماعَةٌ مِمَّن تَخَلَّفَ عَن بَيعَتِهِ مِن بني اُمَيَّةَ؛ ـ مِنهُم: سَعيدُ بنُ العاصِ، ومَروانُ بنُ الحَكَمِ، وَالوَليدُ بنُ عُقبَةَ بنِ أبي مُعيَطٍ، فَجَرى بَينَهُ وبَينَهُم خَطبٌ طَويلٌ، وقالَ لَهُ الوَليدُ: إنّا لَم نَتَخَلَّف عَنكَ رَغبَةً عَن بَيعَتِكَ، ولكِنّا قَومٌ وَتَرَنَا النّاسُ، وخِفنا عَلى نُفوسِنا، فَعُذرُنا فيما نَقولُ واضِحٌ؛ أمّا أنَا فَقَتَلتَ أبي صَبرا، وضَرَبتَني حَدّا. ۱
مروج الذهب:گروهى از بنى اميّه كه از بيعت با على عليه السلام سر باز زده بودند، نزد وى آمدند كه از جمله آنان: سعيد بن عاص، مروان بن حكم، وليد بن عقبة بن ابى معيط بودند.
بين وى و آنان، سخن به درازا كشيد. وليد گفت: ما از روى بى ميلى از بيعت با تو سر نزده ايم؛ بلكه ما كسانى هستيم كه همه ما را طرد نموده اند و بر جانمان هراس داريم. پس، عذر ما در آنچه مى گوييم، روشن است. امّا [عذر] من: پدرم را به اسيرى كشتى و بر خودم نيز حدْ جارى كردى.
۱.مروج الذهب: ج 2 ص 362.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الغارات عن مغيرة الضبّي:مَرَّ ناسٌ بِالحَسَنِ بنِ عَلِيٍّ عليهماالسلام وهُم يُريدونَ عِيادَةَ الوَليدِ بنِ عُقبَةَ وهُوَ في عِلَّةٍ شَديدَةٍ، فَأَتاهُ الحَسَنُ عليه السلام مَعَهُم عائِدا، فَقالَ لِلحَسَنِ: أتوبُ إلَى اللّهِ مِمّا كانَ بَيني وبَينَ جَميعِ النّاسِ، إلّا ما كانَ بَيني وبَينَ أبيكَ! يَقولُ: أي لا أتوبُ مِنهُ. ۱
الغاراتـ به نقل از مغيره ضَبّى ـ: گروهى از مردم كه مى خواستند در بيمارى شديد وليد بن عقبه به عيادت وى بروند، به حسن بن على عليهماالسلام برخوردند و او هم با آنان به عيادت وليد آمد.
وليد به حسن عليه السلام گفت: «از آنچه بين من و بين همه مردم بوده است، پيش خدا توبه مى كنم، جز از آنچه بين من و پدرت اتّفاق افتاده است!»؛ يعنى مى گفت: از آن، توبه نمى كنم.
۱.الغارات: ج 2 ص 519؛ شرح نهج البلاغة: ج 4 ص 82.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
شرح نهج البلاغةـ في بَيانِ عِلَّةِ شِدَّةِ بُغضِ الوَليدِ عَلِيّا عليه السلام ـ: إنَّ عَلِيّا عليه السلام قَتَلَ أباهُ عُقبَةَ بنَ أبي مُعَيطٍ صَبرا يُومَ بَدرٍ، وسُمِّيَ الفاسِقَ بَعدَ ذلِكَ فِي القُرآنِ؛ لِنزِاعٍ وَقَعَ بَينَهُ وبَينَهُ، ثُمَّ جَلَدَهُ الحَدَّ في خِلافَةِ عُثمانَ، وعَزَلَهُ عَنِ الكوفَةِ وكانَ عامِلَها.
وبِبَعضِ هذَا عِندَ العَرَبِ أربابَ الدّينِ وَالتُّقى تُستَحَلُّ المَحارِمُ، وتُستَباحُ الدِّماءُ، ولا تَبقى مُراقَبَةٌ في شِفاءِ الغَيظِ لِدينٍ ولا لِعِقابٍ ولا لِثَوابٍ، فَكَيفَ الوَليدُ المُشتَمِلُ عَلَى الفُسوقِ وَالفُجورِ، مُجاهِرا بِذلِكَ! وكانَ مِنَ المُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم، مَطعونا في نَسَبِهِ، مَرمِيّا بِالإِلحادِ وَالزَّندَقَةِ! ۱
شرح نهج البلاغةـ در بيان علّت كينه شديد وليد نسبت به على عليه السلام ـ: در روز بدر، على عليه السلام پدرش (عقبة بن ابى مُعَيط) را به [فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله به] اسيرى كشت. پس از آن، به خاطر نزاعى كه بين وى و على عليه السلام در گرفت، در قرآن، «فاسق» نام گرفت و سپس در [زمان]خلافت عثمان، على عليه السلام وى را ـ با آن كه زمامدار كوفه بود ـ حد زد و از آن جا عزل نمود.
نزد عرب هاى اهل دين و تقوا، با [كينه هايى] كم تر از اينها، ناموس ها حلال شمرده مى شوند و خون ها مباح مى گردند، و دين و ثواب و عقاب، در كاهش خشم آنان اثرى ندارد، چه رسد به وليد كه جامع فسق و شر بود و آشكارا مرتكب آنها مى شد و از شمار «المؤلَّفةُ قلوبُهم» ۲ بود و در نسبتش [به پدرش] ترديد وجود داشت و به بى دينى و كفر، متّهم
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر