آداب قرائت قرآن
24 حدیث
الإمامُ الجوادُ عليه السلام:و كُلُّ اُمّةٍ قد رَفَعَ اللّهُ عَنهُم عِلمَ الكتابِ حِينَ نَبَذُوهُ و وَلاّهُم عَدُوَّهُم حينَ تَوَلَّوهُ، و كانَ مِن نَبذِهِمُ الكتابَ أن أقاموا حُروفَهُ و حَرَّفُوا حُدودَهُ، فهُم يَروُونَهُ و لا يَرعُونَهُ، و الجُهّالُ يُعجِبُهُم حِفظُهُم للرِّوايَةِ، و العُلَماءُ يَحزُنُهُم تَركُهُم للرِّعايَةِ. ۱
امام جواد عليه السلام:هر امّتى، آن گاه كه كتاب آسمانى خود را رها كرد و كنار افكند، خداوند علم آن را از آنان گرفت و آن گاه كه دشمنان خود را به دوستى و سرپرستى گرفتند، خداوند آن دشمنان را بر ايشان ولايت و حكومت داد. از جمله به كنار افكندن كتاب، اين بود كه حروف و كلمات آن را بر پا داشتند و معانى اش را تحريف كردند؛ كتاب را مى خوانند و روايت مى كنند اما آن را رعايت نمى كنند و به كار نمى بندند. نادانان از اين كه آن را خوب مى خوانند و حفظ مى كنند، خوشحالند و دانايان از اين كه آن را رعايت نمى كنند و به كار نمى بندند، اندوهناكند.
۱.الكافي: 8/53/16.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنّ أفواهَكُم طُرُقُ القرآنِ، فَطَيِّبُوها بالسِّواكِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دهان هاى شما گذرگاه هاى قرآن است. پس آنها را با مسواك زدن، خوشبو كنيد.
۱.كنز العمّال: 2751.
عنه صلى الله عليه و آله:طَيِّبُوا أفواهَكُم؛ فإنَّ أفواهَكُم طَريقُ القرآنِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دهانهايتان را، خوشبو كنيد؛ زيرا كه دهانهاى شما، گذرگاه قرآن است.
۱.كنز العمّال: 2752.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:قالَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: نَظِّفُوا طَريقَ القرآنِ، قيلَ: يا رسولَ اللّهِ، و ما طَريقُ القرآنِ؟ قالَ: أفواهُكُم، قيلَ: بما ذا؟ قالَ: بالسِّواكِ. ۱
امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: گذرگاه قرآن را نظافت كنيد. عرض شد: اى رسول خدا! گذرگاه قرآن چيست؟ فرمود: دهانهايتان. عرض شد: با چه تميزش كنيم؟ فرمود: با مسواك زدن.
۱.بحار الأنوار: 92/213/11.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:أغلِقُوا أبوابَ المَعصيَةِ بالاستِعاذَةِ، و افتَحُوا أبوابَ الطاعَةِ بالتَّسميَةِ. ۱
امام صادق عليه السلام:درهاى معصيت را با استعاذه (گفتن «اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم») ببنديد و درهاى طاعت را با تسميه (گفتن «بسم اللّه الرحمن الرحيم») بگشاييد.
۱.بحار الأنوار: 92/216/24.
عنه عليه السلامـ لمّا سُئلَ عنِ التَّعوُّذِ عندَ افتِتاحِ كُلِّ سُورَةٍ ـ: نَعَم، فَتَعَوَّذْ بِاللّهِ مِن الشَّيطانِ الرَّجيمِ، و ذَكَرَ أنَّ الرَّجيمَ أخبَثُ الشَّياطينِ. ۱
امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از استعاذه هنگام شروع هر سوره ـفرمود: آرى، از شيطان رجيم كه پليدترين شياطين است، به خدا پناه بر.
۱.تفسير العيّاشي: 2/270/68.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهـ في قولِهِ تعالى: «وَ رَتِّلِ القُرآنَ تَرتيلاً» ـ: بَيِّنْهُ تِبيانا، و لا تَنثُرْهُ نَثرَ البَقْلِ، و لا تَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعرِ، قِفُوا عندَ عَجائبِهِ، حَرِّكُوا بهِ القُلوبَ، و لا يَكُن هَمُّ أحَدِكُم آخِرَ السُّورَةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ درباره آيه: «و رتّل القرآن ترتيلاً» ـفرمود: قرآن را روشن و شمرده بخوان و آن را مانند تخم علف پراكنده اش مساز و همچون شعر به شتاب و بريده و بريده مخوان. در شگفتيهايش درنگ كنيد، دلها را با آن به تپش و حركت در آوريد و همه كوشش شما اين نباشد كه سوره را به آخر برسانيد.
۱.النوادر للراوندي: 164/247.
عنه صلى الله عليه و آلهـ أيضا ـ: بَيِّنْهُ تَبيينا، و لا تَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعرِ، قِفُوا عندَ عَجائبِهِ، و جَرِّحُوا بهِ القُلوبَ، و لا يَكُن هَمُّ أحدِكُم آخِرَ السُّورَةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ درباره همين آيه ـفرمود: قرآن را روشن و شمرده بخوانيد و مانند شعر تند و بريده بريده مخوانيد، در مطالب شگفت انگيزش تأمّل كنيد و دلها را با آن نيشتر زنيد و تمام سعى شما اين نباشد كه سوره را به آخر رسانيد.
۱.كنز العمّال: 4117.
الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ أيضا ـ: بَيِّنْهُ تِبيانا و لا تَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعرِ، و لا تَنثُرْهُ نَثرَ الرَّملِ، و لكنْ أفزِعوا قُلوبَكُمُ القاسِيَةَ، و لا يَكُن هَمُّ أحدِكُم آخِرَ السُّورَةِ. ۱
امام على عليه السلامـ درباره همين آيه ـفرمود: قرآن را روشن و واضح بخوان و مانند شعر به شتاب و بريده مخوان و چون ريگ پراكنده اش مساز. بلكه دلهاى سخت خود را [به وسيله آن] به بيم و هراس افكنيد و تمام سعى شما اين نباشد كه سوره را به پايان رسانيد.
۱.الكافي: 2/614/1.
عنه عليه السلامـ في صفةِ المتَّقِينَ ـ: أمّا الليلَ فَصافُّونَ أقدامَهُم، تالِينَ لأجزاءِ القرآنِ يُرَتِّلُونَها تَرتيلاً، يُحَزِّنُونَ بهِ أنفُسَهُم، و يَستَثِيرُونَ بهِ دَواءَ دائهِم. ۱
امام على عليه السلامـ در وصف پرهيزگاران ـفرمود: شب هنگام به پا مى خيزند و آيات قرآن را با تأمّل و شمرده مى خوانند و جانهايشان را با خواندن آن اندوهناك مى سازند و داروى درد و بيمارى خود را در آن مى جويند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 193.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:لا يَفقَهُ مَن قَرَأَ القرآنَ في أقَلَّ مِن ثلاثٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:كسى كه [كلّ] قرآن را در كمتر از سه [روز]بخواند، [در آن]فقيه و دانا نمى شود.
۱.كنز العمّال: 2828.
كنز العمّال عن ابن عَمرٍو عن رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله:اِقرَأِ القرآنَ في كُلِّ شَهرٍ، قالَ: قلتُ: إنّي أجِدُ قُوَّةً، قالَ: اقرَأْهُ في عِشرِينَ لَيلةً، قالَ: قلتُ: إنّي أجِدُ قوّةً، قالَ: فاقْرأْهُ في عَشرِ لَيالٍ، قالَ: إنّي أجِدُ قوّةً، قالَ: فاقرَأْهُ في سَبعٍ و لا تَزِدْ على ذلكَ. ۱
كنز العمّال:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سخنانى به پسر عمرو فرمود: قرآن را در يك ماه بخوان. ابن عمر مى گويد: عرض كردم: من مى توانم در كمتر از اين مدت بخوانم. فرمود: در بيست شب بخوان. مى گويد: عرض كردم: مى توانم در كمتر از اين مدت هم بخوانم. فرمود: در دَه شب بخوان. عرض كرد: مى توانم در كمتر از اين هم بخوانم. فرمود: در هفت شب بخوان و از اين جلوتر مرو.
۱.كنز العمّال: 2815.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:ألا لا خَيرَ في قِراءةٍ ليسَ فيها تَدَبُّرٌ، ألا لا خَيرَ في عِبادَةٍ ليسَ فيها تَفَقُّهٌ. ۱
امام على عليه السلام:بدانيد كه در قرآن خواندنى كه با تدبّر همراه نباشد، خيرى نيست؛ بدانيد كه در عبادتى كه با فهم و انديشه توأم نباشد، خيرى نيست.
۱.بحار الأنوار: 92/211/4.
عنه عليه السلام:تَدَبَّروا آياتِ القرآنِ و اعتَبِرُوا بهِ، فإنّهُ أبلَغُ العِبَرِ. ۱
امام على عليه السلام:در آيات قرآن تدبّر كنيد و از آن عبرت آموزيد؛ زيرا كه قرآن رساترين پندها و عبرتهاست.
۱.غرر الحكم: 4493.
الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام:آياتُ القرآنِ خَزائنُ العِلمِ، فكُلَّما فَتَحتَ خِزانَةً فيَنبغي لكَ أن تَنظُرُ فيها. ۱
امام زين العابدين عليه السلام:آيه هاى قرآن گنجينه هاى دانش هستند. پس، هر گاه گنجينه اى گشوده شد، شايسته است كه در آن نظر افكنى.
۱.بحار الأنوار: 92/216/22.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلامـ لمّا سُئلَ عن قِراءةِ القرآنِ في ليلَةٍ ـ: لا يُعجِبُني أن تَقرَأهُ في أقَلَّ مِن شَهرٍ. ۱
امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از ختم كردن قرآن در يك شب ـفرمود: خوش ندارم كه آن را در كمتر از يك ماه بخوانى.
۱.الكافي: 2/617/1.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنّي لَأعجَبُ كيفَ لا أشيبُ إذا قَرَأتُ القرآنَ! ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:من در شگفتم كه وقتى قرآن مى خوانم، چگونه مويم سفيد نمى شود.
۱.بحار الأنوار: 16/258/42.
عنه صلى الله عليه و آله:اقرَؤوا القرآنَ بالحُزنِ؛ فإنّهُ نَزَلَ بالحُزنِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قرآن را با آواز حزين بخوانيد؛ زيرا كه آن با صوت حزين نازل شده است.
۱.كنز العمّال: 2777.
عنه صلى الله عليه و آله:اقرؤوا القرآنَ و ابكُوا، فإن لم تَبكُوا فَتَباكَوا، ليس مِنّا مَن لم يَتَغَنَّ بالقرآنِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قرآن را بخوانيد و گريه كنيد و اگر گريه تان نمى آيد، خود را به گريه بزنيد. از ما نيست كسى كه قرآن را با آواز دلنواز نخواند.
۱.كنز العمّال: 2794.
عنه صلى الله عليه و آله:ما مِن عَينٍ فاضَت مِن قِراءةِ القرآنِ إلاّ قَرَّتْ يَومَ القِيامَةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ ديده اى نيست كه از خواندن قرآن اشكش سرازير شود، جز اين كه روز قيامت روشن شود.
۱.كنز العمّال: 2824.
عيون أخبار الرِّضا عن رجاءِ بنِ أبي الضحّاكِـ في ذكرِ سيرة الإمام الرِّضا عليه السلام و قد صَحبَه إلى خراسان ـ: يُكثِرُ باللَّيلِ في فِراشِهِ مِن تِلاوَةِ القرآنِ، فإذا مَرَّ بآيَةٍ فيها ذِكرُ جَنّةٍ أو نارٍ بَكى و سَألَ اللّهَ الجَنّةَ و تَعَوَّذَ بهِ مِن النارِ. ۱
عيون أخبار الرضاـ به نقل از رجاء بن ابى ضحاك در بيان سيره امام رضا عليه السلام در سفر به خراسان ـ: شبها در بسترش بسيار قرآن مى خواند و هرگاه به آيه اى كه در آن از بهشت يا آتش ياد شده بود مى رسيد، مى گريست و بهشت را از خدا مسئلت مى كرد و از آتش به او پناه مى برد.
۱.عيون أخبار الرضا: 2/182/5.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:ليسَ القرآنُ بالتِّلاوَةِ و لا العِلمُ بالرِّوايَةِ، و لكنِ القرآنُ بالهِدايَةِ و العِلمُ بالدِّرايَةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قرآن نه به تلاوت كردن است و نه به دانستن روايتِ [قرائت]آن، بلكه قرآن به هدايت [پذيرى از آن] است و فهميدن آن.
۱.كنز العمّال: 2462.
عنه صلى الله عليه و آله:أنتَ تَقرَأُ القرآنَ ما نَهاكَ، فإذا لم يَنهَكَ فَلَستَ تَقرَؤهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:تو تا زمانى قرآن مى خوانى كه تو را [از گناهان] باز دارد. پس اگر تو را باز نداشت، [گويى]قرآن نخوانده اى.
۱.شرح نهج البلاغة: 10/23.