حق تلاوت
11 حدیث
عنه صلى الله عليه و آله:حَسِّنُوا القرآنَ بأصواتِكُم؛ فإنّ الصَّوتَ الحَسَنَ يَزيدُ القرآنَ حُسنا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قرآن را با صداى خوش بخوانيد؛ زيرا صداى زيبا، بر زيبايى قرآن مى افزايد.
۱.كنز العمّال: 2765.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:كانَ عليُّ بنُ الحسينِ صلواتُ اللّهِ علَيهِ أحسَنَ الناسِ صَوتا بالقرآنِ، و كانَ السَّقّاؤونَ يَمُرُّونَ فَيَقِفُونَ ببابِهِ يَسمَعُونَ قِراءَتَهُ، و كانَ أبو جعفرٍ عليه السلام أحسَنَ الناسِ صَوتا. ۱
امام صادق عليه السلام:على بن حسين، صلوات اللّه عليه، قرآن را از همه مردم خوشتر مى خواند، به طورى كه وقتى سقّاها از در خانه حضرت مى گذشتند، مى ايستادند و به صداى قرآن خواندن ايشان گوش مى كردند. حضرت باقر عليه السلام نيز خوش صوت ترين مردمان بود.
۱.الكافي: 2/616/11.
عنه عليه السلام:ما بَعَثَ اللّهُ عَزَّ و جلَّ نَبيّا إلاّ حَسَنَ الصَّوتِ. ۱
امام صادق عليه السلام:خداوند عزّ و جلّ هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد، مگر اين كه خوش آواز بود.
۱.الكافي: 2/616/10.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهـ في قولِهِ تعالى: «يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ» ـ: يَتَّبِعُونَهُ حَقَّ اتِّباعِهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ درباره آيه «آن را تلاوت مى كنند آن گونه كه حق تلاوت آن است» ـفرمود: [يعنى] از آن چنان كه بايد و شايد، پيروى مى كنند.
۱.الدرّ المنثور: 1/272.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:إلَى اللّهِ أشكُو مِن مَعشَرٍ يَعيشُونَ جُهّالاً و يَموتُونَ ضُلاّلاً، ليسَ فيهِم سِلعَةٌ أبوَرَ مِن الكتابِ إذا تُلِيَ حَقَّ تِلاوَتِهِ، و لا سِلعَةٌ أنفَقَ بَيعا و لا أغلى ثَمَنا مِن الكتابِ إذا حُرِّفَ عَن مَواضِعِهِ! ۱
امام على عليه السلام:به خدا شكايت مى برم از جماعتى كه نادان مى زيَند و گمراه مى ميرند. آن گاه كه كتاب خدا چنان كه بايد و حق آن است، تلاوت شود، در ميان آنان كالايى بى رونق تر از آن نيست و آن گاه كه معانيش تحريف شود متاعى با رونق تر و پر بهاتر از آن برايشان وجود ندارد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 17.
عنه عليه السلام:إنّه سَيأتي علَيكُم مِن بَعدِي زَمانٌ ليسَ فيهِ شيءٌ أخفى مِن الحَقِّ و لا أظهَرَ من الباطِلِ. ليسَ عندَ أهلِ ذلكَ الزَّمانِ سِلعَةٌ أبوَرَ مِن الكتابِ إذا تُلِيَ حَقَّ تِلاوَتِهِ، و لا أنفَقَ مِنهُ إذا حُرِّفَ عَن مَواضِعِهِ، و لا في البِلادِ شيءٌ أنكَرَ مِن المَعروفِ و لا أعرَفَ مِن المُنكَرِ؛ فقد نَبَذَ الكتابَ حَمَلَتُهُ، وَ تَناساهُ حَفَظَتُهُ، فالكتابُ يَومَئذٍ و أهلُهُ طَرِيدانِ مَنفِيّانِ. و مِن قَبلُ ما مَثَّلُوا بالصالِحِينَ كُلَّ مُثلَةٍ. ۱
امام على عليه السلام:بزودى پس از من زمانى بر شما بيايد كه در آن زمان چيزى نا پيداتر از حق و پيداتر از باطل وجود ندارد. در ميانِ مردم آن روزگار، كالايى كسادتر از كتاب خدا، هر گاه كه به درستى و چنان كه حق آن است تلاوت شود، وجود ندارد و هر گاه معانيش تحريف شود، متاعى پر رونق تر از آن نيست. در شهرها چيزى نا پسندتر از كار نيك و پسنديده تر از كار زشت وجود ندارد؛ زيرا قرآن دانان آن را به كنارى افكنده اند و حافظانش، آن را به دست فراموشى سپرده اند. در آن روزگار قرآن و اهل آن، مطرود هستند. و [لى]پيش از آن زمان، انواع سختيها و شكنجه ها در حق درستكاران اعمال شود.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 147، راجع تمام الخطبة.
عنه عليه السلام:أينَ القَومُ الذينَ دُعُوا إلَى الإسلامِ فَقَبِلُوهُ، و قَرَؤوا القرآنَ فَأحكَموهُ؟ ۱
امام على عليه السلام:كجايند آن مردمى كه به اسلام فرا خوانده شدند و آن را پذيرفتند و قرآن را خواندند و استوارش گردانيدند؟
۱.نهج البلاغة: الخطبة 121.
عنه عليه السلام:أوِّهِ على إخوانيَ الذينَ تَلَوُا القرآنَ فَأحكَمُوهُ، و تَدَبَّرُوا الفَرضَ فَأقامُوهُ، أحيَوا السُّنَّةَ و أماتُوا البِدعَةَ، دُعُوا للجِهادِ فَأجابوا، و وَثِقُوا بالقائدِ فَاتَّبَعُوهُ! ۱
امام على عليه السلام:دريغ و دردا بر آن برادرانِ من كه قرآن را تلاوت كردند و استوارش گردانيدند و درباره فرايض انديشيدند و آنها را بر پا داشتند و سنّت [پيامبر] را زنده نگه داشتند و بدعت را ميراندند. به جهاد فرا خوانده شدند و اجابت كردند و به رهبر خويش اطمينان كردند و از او پيروى نمودند [اما اكنون نيستند].
۱.نهج البلاغة: الخطبة 182.
الإمامُ الحسنُ عليه السلام:اعلَمُوا عِلما يَقينا أنّكُم. لن تَتلوا الكتابَ حَقَّ تِلاوَتِهِ حتّى تَعرِفُوا الذي حَرَّفَهُ، فإذا عَرَفتُم ذلكَ عَرَفتُمُ البِدَعَ و التَّكلُّفَ. ۱
امام حسن عليه السلام:يقين بدانيد كه شما. كتاب خدا را هرگز، چنان كه بايد و شايد، تلاوت نخواهيد كرد مگر آن گاه كه بشناسيد چه كسى آن را تحريف مى كند؛ زيرا كه هر گاه آن را شناختيد، بدعتها و توجيهات متكلّفانه را مى شناسيد.
۱.بحار الأنوار: 78/105/3.
الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلامـ عندَ خَتمِهِ القرآنَ ـ: اللّهُمّ فإذ أفَدتَنا المَعونَةَ على تِلاوَتِهِ و سَهَّلْتَ جَواسِيَ ألسِنَتِنا بحُسنِ عِبارَتِهِ فاجعَلْنا ممَّن يَرعاهُ حَقَّ رِعايَتِهِ، و يَدِينُ لكَ باعتِقادِ التَّسليمِ لِمُحكَمِ آياتِهِ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در دعاى ختم قرآن ـگفت: بار خدايا! اكنون كه در تلاوت قرآن به ما كمك عطا فرمودى و به سبب نيكويى عبارت و بيان آن، سختى و درشتى (فصيح نبودن) زبانهاى ما را نرم و آسان كردى، پس ما را از كسانى قرار ده كه آن را آن گونه كه حق و سزاوار است رعايت مى كنند (به كار مى بندند) و با اعتقاد به تسليم در برابر آيات محكم آن، تو را اطاعت مى نمايند.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 42.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلامـ في قولِهِ تعالى: «الَّذِينَ آتَيناهُمُ الكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ» ـ: يُرَتِّلُونَ آياتِهِ، و يَتَفَهَّمونَ مَعانِيَهُ، و يَعمَلُونَ بأحكامِهِ، و يَرجُونَ وَعدَهُ، و يَخشَونَ عَذابَهُ، و يَتَمَثَّلُونَ قصَصَهُ، و يَعتَبِرُونَ أمثالَهُ، و يَأتُونَ أوامِرَهُ، و يَجتَنِبونَ نَواهِيَهُ. ما هُو و اللّهِ بحِفظِ آياتِهِ و سَردِ حُروفِهِ، و تِلاوَتِ سُوَرِهِ و دَرسِ أعشارِهِ و أخماسِهِ، حَفِظُوا حُروفَهُ و أضاعُوا حُدودَهُ، و إنّما هو تَدَبُّرُ آياتِهِ، يقولُ اللّهُ تعالى: «كِتابٌ أنْزَلناهُ إلَيكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّروا آياتِهِ» ۱. ۲
امام صادق عليه السلامـ درباره آيه: «كسانى كه به آنان كتاب داديم، آن را تلاوت مى كنند آن گونه كه حق تلاوت آن است» ـفرمود: آياتش را روشن و شمرده مى خوانند، سعى مى كنند معانى اش را بفهمند، احكام و فرامينش را به كار مى بندد، به وعده اش اميدوارند، از عذابش مى ترسند، از داستانهايش سرمشق مى گيرند، از مثلهايش پند مى گيرند، امرهايش را به جا مى آورند و از نهى هايش دورى مى كنند. به خدا سوگند كه حق تلاوت قرآن به حفظ آيات و پشت سر هم خواندن حروف و كلماتش و تلاوت سوره اى و مطالعه حواشى و هوامش آن، نيست. حروف و كلماتش را حفظ مى كردند و حدود و معانيش را فرو گذاشتند، بلكه به تدبّر و تأمل در آيات آن است؛ خداوند متعال مى فرمايد: «كتابى است خجسته كه سوى تو فرو فرستاديم، تا در آيات آن تدبّر كنند».