حدیث دربارهتوريه

كنز العمّال:رَكِبَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله خَلفَ أبي بَكرٍ ناقَتَهُ، و قالَ: يا أبا بكرٍ دَلِّهِ ۱ النّاس عنه، فإنّهُ لا يَنبَغي لِنَبيٍّ أن يَكذِبَ، فَجَعَلَ النّاسُ يَسألونَهُ مَن أنت؟ قالَ: باغٍ يَبتَغي، قالوا: و مَن وَراءَكَ؟ قال: هادٍ يَهدِيني. ۲

كنز العمّال:رسول خدا صلى الله عليه و آله پشت سر ابو بكر بر ناقه اش سوار شد و فرمود: اى ابو بكر! مردم را گيج و سر در گم كن ۳؛ زيرا براى يك پيامبر سزاوار نيست كه دروغ بگويد: مردم شروع كردند به سؤال از ابو بكر كه: تو كيستى؟ ابو بكر پاسخ داد: جوينده اى كه [راه] مى جويد. پرسيدند: چه كسى پشت سر توست؟ ابو بكر پاسخ داد: راهنمايى كه مرا راهنمايى مى كند.

۱.لعلّ المراد: ورِّ بإجابتك للناس عن سؤالهم عنّي (كما في هامش المصدر).

۲.كنز العمّال: 9001.

۳.شايد مقصود اين باشد كه: اگر مردم درباره من از تو پرسيدند، جوابشان را سر بسته و با توريه بده (پاورقى كنز العمّال).

کلیدواژه‌ها دروغ توریه

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا در سخنان چند پهلو براى پرهيز از دروغ راه گريزى باز است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در سر بسته گويى ها، ظرافتهايى است كه مرد خردمند را از دروغ گفتن بى نياز مى كند.

امام صادق عليه السلامـ وقتى عبد اللّه بن بُكير به امام عليه السلام عرض كرد: كسى به خانه مردى مى آيد و او را مى خواهد، اما آن مرد به كنيزش مى گويد: بگو او اين جا نيست [اين چه حكمى دارد؟] ـفرمود: اشكالى ندارد. اين دروغ نيست. شيخ انصارى در مكاسب، بعد از ذكر اين حديث، مى گويد: دروغ نبودن اين سخن، در وقتى است كه جايى كه با انگشت خود به آن اشاره كرده و گفته اين جا نيست، قسمت خالى خانه باشد؛ زيرا توجيهى جز اين ندارد.

الاحتجاج:از امام صادق عليه السلام درباره اين سخن خداوند عزّ و جلّ در داستان ابراهيم سؤال شد كه: «گفت: [نه]بلكه بزرگترشان اين كار را كرده است، اگر سخن مى گويند از آنها بپرسيد». حضرت فرمود: نه، بت بزرگشان اين كار را كرده بود و نه ابراهيم عليه السلام دروغ گفت. عرض شد: چگونه؟ حضرت فرمود: زيرا ابراهيم گفت: «اگر سخن مى گويند از آنها بپرسيد». اگر بتها سخن مى گفتند، بزرگشان اين كار را كرده بود و اگر سخن نمى گفتند، بزرگشان كارى نكرده بود.اما آنها سخن نگفتند [و نمى توانستند بگويند]و ابراهيم هم دروغ نگفت. همچنين، از آن حضرت درباره اين آيه سوره يوسف سؤال شد كه: «اى كاروانيان! قطعاً شما دزد هستيد». حضرت فرمود: آنها يوسف را از پدرش دزديدند. مگر نمى بينى كه وقتى [برادران يوسف]گفتند: «چه گم كرده ايد؟ گفتند: جام پادشاه را گم كرده ايم» و يوسف نگفت: جام پادشاه را دزديده ايد. در حقيقت آنها يوسف را از پدرش دزديدند [و مقصود يوسف نيز از اين كه گفت قطعاً شما دزد هستيد، همين معناست]. نيز از اين سخن ابراهيم عليه السلام از امام صادق سؤال شد كه: «پس نگاهى به ستارگان كرد و گفت: من كسالت دارم». حضرت فرمود: ابراهيم نه كسالت داشت و نه دروغ گفت؛ بلكه مقصود او كسالت در دينش بود، چون در جستجوى [دين درست] بود.

الكافىـ به نقل از حسن صيقل ـ: به امام صادق عليه السلام عرض كردم: براى ما از حضرت باقر عليه السلام روايت شده كه درباره اين گفته يوسف عليه السلام: «اى كاروانيان قطعاً شما دزد هستيد»، فرموده است: به خدا سوگند آنان دزدى نكرده بودند و يوسف هم دروغ نگفت. نيز درباره اين سخن ابراهيم عليه السلام: «بلكه اين بزرگ آنها اين كار را كرده است، پس اگر سخن مى گويند از آنها بپرسيد»، فرموده است: به خدا سوگند كه آن بتها اين كار را نكرده بودند و در عين حال ابراهيم دروغ نگفت. حسن گويد: حضرت صادق عليه السلام فرمود: اى صيقل! نظر شما در اين باره چيست؟ صيقل مى گويد: من عرض كردم: ما نظرى جز تسليم نداريم. حضرت فرمود:. ابراهيم عليه السلام كه گفت: «بلكه بزرگ آنها اين كار را كرده است»، قصدش در حقيقت اصلاح و راهنمايى به اين نكته بود كه از اين بتها كارى بر نمى آيد. يوسف عليه السلام نيز [آن سخن را] به قصد اصلاح بيان فرمود.