بزرگوار
38 حدیث
امام على عليه السلامـ در وصف بهشتيان ـفرمود: پس، به فرجامى پاينده و كرامتى خوش و گوارا دست يافتند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 116.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: قد حَفَّت بِهِمُ الملائكةُ، و تَنَّزَلَت علَيهِمُ السَّكِينةُ، و فُتِحَت لَهُم أبوابُ السماءِ، و اُعِدَّت لَهُم مَقاعِدُ الكراماتِ. ۱
امام على عليه السلامـ نيز در وصف اهل بهشت ـفرمود: فرشتگان آنان را در ميان گرفته اند و آرامش بر ايشان فرود آمده و درهاى آسمان به رويشان گشوده شده و تختهاى كرامت و بزرگوارى برايشان آماده گشته است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 222.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنّ اللّهَ تَعالى كريمٌ يُحِبُّ الكَرَمَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا خداوند متعال بزرگوار است و بزرگوارى را دوست مى دارد.
۱.كنز العمّال: 15991.
عنه صلى الله عليه و آله:إنّ الكريمَ ابنَ الكريمِ ابنِ الكريمِ ابنِ الكريمِ يُوسفُ بنُ يَعقوبَ بنِ إسحاقَ بنِ إبراهيمَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بزرگوارِ پسر بزرگوارِ پسر بزرگوارِ پسر بزرگوار، همان يوسف پسر يعقوب پسر اسحاق پسر ابراهيم است.
۱.سنن الترمذي: 5/293/3116.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ رَبَّكُم حَيِيٌّ كريمٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پروردگار شما با حيا و بزرگوار است.
۱.سنن ابن ماجة: 2/1271/3865.
مسند ابن حنبل:كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله حَيِيّا كريما. ۱
مسند ابن حنبل:رسول خدا صلى الله عليه و آله با حيا و بزرگوار بود.
۱.مسند ابن حنبل: 10/212/26731.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:لَأنا أشَدُّ اغتِباطا بمَعرِفَةِ الكريمِ مِن إمساكي علَى الجَوهَرِ النَّفيسِ الغالي الثَّمَنِ. ۱
امام على عليه السلام:من از آشنا شدن با شخص بزرگوار به مراتب شادتر مى شوم تا به دست آوردن گوهرى نفيس و گرانبها.
۱.غرر الحكم: 7392.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن أكرَمَ عَن ذُلِّ النّارِ وَجهَهُ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار، كسى است كه كرامت چهره خويش را از خوارى آتش نگه دارد.
۱.بحار الأنوار: 78/82/82.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَلينُ إذا استُعطِفَ، و اللَّئيمُ يَقسُو إذا اُلطِفَ. ۱
امام على عليه السلام:شخص بزرگوار هر گاه به او مهربانى و محبّت شود نرم مى شود، ولى فرومايه هر گاه با او به نرمى و ملاطفت رفتار شود سخت مى شود.
۱.بحار الأنوار: 78/41/23.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَجفُو إذا عُنِّفَ و يَلينُ إذا استُعطِفَ. ۱
امام على عليه السلام:شخص بزرگوار [چنين است كه]هرگاه با او درشتى شود، خشن مى شود و هر گاه با ملايمت و محبّت با وى رفتار شود، نرم و مهربان مى شود.
۱.غرر الحكم: 1823.
عنه عليه السلام:الكريمُ أبلَجُ، اللَّئيم مُلَهوَجٌ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار گشاده روست، فرومايه خام و ناپخته.
۱.غرر الحكم: 19.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَتَغافَلُ و يَنخَدِعُ. ۱
امام على عليه السلام:آدم بزرگوار، خود را به غفلت مى زند و فريب مى خورد.
۱.غرر الحكم: 446.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن بَدَأَ بِإحسانِهِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه آغازگر احسان باشد.
۱.غرر الحكم: 979.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَشكُرُ القَليلَ، و اللَّئيمُ يَكفُرُ الجَزيلَ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار از اندك [احسان]سپاسگزارى مى كند و فرومايه، از بسيار [هم]ناسپاسى مى كند.
۱.غرر الحكم: 1225.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن بَذَلَ إحسانَهُ، اللَّئيمُ مَن كَثُرَ امتِنانُهُ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه بي دريغ احسان مى كند و فرومايه كسى است كه بسيار منّت مى نهد.
۱.غرر الحكم: 1260 و 1261.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن سَبَقَ نَوالُهُ سُؤالَهُ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه دَهِش او بر خواهشِ او پيشى گيرد.
۱.غرر الحكم: 1389.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن جاءَ بالمَوجودِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه آنچه دارد ببخشد.
۱.غرر الحكم: 1568.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن تَجَنَّبَ المَحارِمَ و تَنَزَّهَ عنِ العُيوبِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه از حرامها دورى كند و از معايب منزّه باشد.
۱.غرر الحكم: 1565.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَرفَعُ نفسَهُ في كُلِّ ما أسداهُ عن حُسنِ المُجازاةِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه خود را بالاتر از اين داند كه براى نيكيهايش عوض نيكو انتظار داشته باشد.
۱.غرر الحكم: 2033.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَزدَجِرُ عمّا يَفتَخِرُ بهِ اللئيمُ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار از آنچه فرومايه به آن افتخار مى كند، دورى مى نمايد.
۱.غرر الحكم: 1771.
عنه عليه السلام:الكريمُ إذا قَدَرَ صَفَحَ، و إذا مَلَكَ سَمَحَ، و إذا سُئلَ أنجَحَ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار هر گاه قدرت [بر انتقام]پيدا كند، گذشت مى كند و هر گاه مالى به دست آورد بخشش مى كند و هر گاه چيزى از او خواسته شود برآورده مى سازد.
۱.غرر الحكم: 1863.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَأبَى العارَ و يُكرِمُ الجارَ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار ننگ را نمى پذيرد و همسايه (پناهنده) را گرامى مى دارد.
۱.غرر الحكم: 1996.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَرى مَكارِمَ أفعالِهِ دَينا علَيهِ يَقضيهِ، اللَّئيمُ يَرى سَوالِفَ إحسانِهِ دَينا لَهُ يَقتَضيهِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار نيكو كاريهاى خود را دَينى به گردن خود مى داند كه بايد بپردازد و فرومايه احسانهاى گذشته خود را دَينى به گردن ديگران مى داند كه بايد پس بگيرد.
۱.غرر الحكم: 2031 و 2032.
عنه عليه السلام:الكريمُ إذا احتاجَ إلَيكَ أعفاكَ و إذا احتَجتَ إلَيهِ كَفاكَ، اللَّئيمُ إذا احتاجَ إلَيكَ أجفاكَ و إذا احتَجتَ إلَيهِ عَنّاكَ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار هر گاه به تو نيازمند شود، تو را معاف دارد و هر گاه تو به او نياز پيدا كنى، نياز تو را بر طرف سازد؛ فرومايه هر گاه به تو نياز پيدا كند، تو را به ستوه آورد و هر گاه به او نياز پيدا كنى، تو را به رنج و زحمت افكند.
۱.غرر الحكم: 2068 و 2069.
عنه عليه السلام:الكريمُ يَعفُو مَع القُدرَةِ، و يَعدِلُ في الإمرةِ، و يَكُفُّ إساءَتَهُ، و يَبذُلُ إحسانَهُ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار در زمان قدرتمندى گذشت مى كند و به هنگام حكومت عدالت پيشه مى كند، و از بدى كردن باز مى ايستد و احسان خود را نثار مى كند.
۱.غرر الحكم: 2071.
عنه عليه السلام:الكريمُ عندَ اللّهِ مَحبورٌ مُثابٌ، و عندَ النّاسِ مَحبوبٌ مُهابٌ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار نزد خداوند شادمان و مأجور است و نزد مردم محبوب و محترم.
۱.غرر الحكم: 2146.
عنه عليه السلام:الكريمُ مَن صانَ عِرضَهُ بمالِهِ، و اللَّئيمُ مَن صانَ مالَهُ بِعِرضِهِ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار كسى است كه آبروى خويش را با دارايىِ خود حفظ مى كند و فرومايه كسى است كه دارايىِ خويش را با آبرويش حفظ مى نمايد.
۱.غرر الحكم: 2159.
عنه عليه السلام:الكريمُ يُجمِلُ المَلَكةَ. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار بنده نواز است.
۱.غرر الحكم: 713.
عنه عليه السلام:وَعدُ الكريمِ نَقدٌ و تَعجيلٌ. ۱
امام على عليه السلام:وعده بزرگوار، نقد و بى درنگ است.
۱.غرر الحكم: 10063.
عنه عليه السلام:الكريمُ إذا وَعَدَ وَفى، و إذا تَوَعَّدَ عَفا. ۱
امام على عليه السلام:بزرگوار هر گاه وعده دهد، به كار بندد و هر گاه وعيد و بيم دهد درگذرد.
۱.غرر الحكم: 1528.
عنه عليه السلام:مُعاداةُ الكريمِ أسلَمُ مِن مُصادَقَةِ اللَّئيمِ. ۱
امام على عليه السلام:دشمنى بزرگوار، كم زيانتر از دوستى فرومايه است.
۱.غرر الحكم: 9764.
عنه عليه السلام:لُزومُ الكريمِ علَى الهَوانِ خَيرٌ مِن صُحبَةِ اللَّئيمِ علَى الإحسانِ. ۱
امام على عليه السلام:ملازمت با بزرگوار و خوار شدن، بهتر است از همنشينى با فرومايه و احسان ديدن.
۱.غرر الحكم: 7632.
عنه عليه السلام:بكَثرَةِ الإفضالِ يُعرَفُ الكريمُ. ۱
امام على عليه السلام:با فراوانى احسان است كه بزرگوار شناخته مى شود.
۱.غرر الحكم: 4328.
عنه عليه السلام:دَولَةُ الكَريمِ تُظهِرُ مَناقِبَهُ، دَولَةُ اللَّئيمِ تَكشِفُ مَساوِيَهُ و مَعايِبَهُ. ۱
امام على عليه السلام:دولت بزرگوار مناقب و محاسن او را آشكار مى سازد و دولت فرومايه بديها و معايب او را هويدا مى گرداند.
۱.غرر الحكم: 5106 و 5107.
عنه عليه السلام:لقد أتعَبَكَ مَن أكرَمَكَ إن كُنتَ كريما. ۱
امام على عليه السلام:اگر بزرگوار باشى و كسى تو را گرامى بدارد، به زحمت و رنجت انداخته است.
۱.غرر الحكم: 7354.
عنه عليه السلام:مَنِ اتَّقى رَبَّهُ كانَ كريما. ۱
امام على عليه السلام:كسى كه از پروردگارش پروا دارد، بزرگوار است.
۱.غرر الحكم: 8283.
الإمامُ الحسنُ عليه السلام:أوسَعُ ما يكونُ الكريمُ بالمَغفِرةِ إذا ضاقَت بالمُذنِبِ المَعذِرَةُ. ۱
امام حسن عليه السلام:شايسته ترين زمان براى اين كه بزرگوار گذشت كند وقتى است كه عرصه عذر بر گنهكار تنگ گردد.
۱.أعلام الدين: 297.
الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام:وَقَعَ بينَ سلمانَ الفارسيِّ رحمه الله و بينَ رجُلٍ كَلامٌ وَ خُصومَةٌ، فقالَ لَهُ الرجُلُ: مَن أنتَ يا سلمانُ؟! فقالَ سلمانُ: أمّا أوَّلِي و أوَّلُكَ فنُطفَةٌ قَذِرَةٌ، و أمّا آخِري و آخِرُكَ فَجِيفَةٌ مُنتِنَةٌ، فإذا كانَ يَومُ القِيامَةِ و وُضِعَتِ المَوازينُ فَمَن ثَقُلَ مِيزانُهُ فهُو الكريمُ، و مَن خَفَّ مِيزانُهُ فهُو اللَّئيمُ. ۱
امام زين العابدين عليه السلام:ميان مردى و سلمان فارسى رحمه الله بگو مگويى شد. آن مرد به سلمان گفت: سلمان! تو كيستى؟ سلمان گفت: آغاز من و تو، هر دو، نطفه اى نجس بوده و فرجام من و تو، لاشه اى بد بوى است. چون روز قيامت شود و ترازوها [ى سنجش اعمال] بر پا گردد، آن گاه است كه هر كس ترازويش سنگين باشد، بزرگوار است و هر كس ترازويش سبك باشد، فرومايه خواهد بود.
۱.بحار الأنوار: 22/355/1.