حدیث دربارهگوناگون

الإمام الصادق عليه‏السلام ـ فيما نُسِبَ إلَيه في مِصباحِ الشَّريعَة ـ : نَجوَى العارِفينَ تَدورُ عَلى ثَلاثَةِ اُصولٍ: الخَوفِ، وَالرَّجاءِ، وَالحُبِّ. فَالخَوفُ فَرعُ العِلمِ، وَالرَّجاءُ فَرعُ اليَقينِ، وَالحُبُّ فَرعُ المَعرِفَةِ. فَدَليلُ الخَوفِ الهَرَبُ، ودَليلُ الرَّجاءِ الطَّلَبُ، ودَليلُ الحُبِّ إيثارُ المَحبوبِ عَلى ما سِواهُ. فَإِذا تَحَقَّقَ العِلمُ فِي الصَّدرِ خافَ. وإذا صَحَّ الخَوفُ هَرَبَ. وإذا هَرَبَ نَجا. وإذا تَمَكَّنَ مِنهُ رَجا. وإذا وَجَدَ حَلاوَةَ الرَّجاءِ طَلَبَ. وإذا وُفِّقَ لِلطَّلَبِ وَجَدَ. وإذا تَجَلّى ضِياءُ المَعرِفَةِ فِي الفُؤادِ هاجَ ريحُ المَحَبَّةِ، وإذا هاجَ ريحُ المَحَبَّةِ استَأنَسَ (في) ظِلالِ المَحبوبِ، وآثَرَ المَحبوبَ عَلى ما سِواهُ، وباشَرَ أوامِرَهُ، وَاجتَنَبَ نَواهِيَهُ. وإذَا استَقامَ عَلى بِساطِ الاُنسِ بِالمَحبوبِ ـ مَعَ أداءِ أوامِرِهِ وَاجتِنابِ نَواهيهِ ـ وَصَلَ إلى روحِ المُناجاةِ. ۱

مصباح الشريعة ـ در سخنى كه به امام صادق عليه‏السلام نسبت داده شده است ـ : مناجات عارفان، بر سه اصل مى‏چرخد: بيم، اميد و دوستى. بيم، خود، زاده دانش است و اميد، زاده يقين و دوستى، زاده شناخت. نشانِ بيم، گريز است و نشانِ اميد، جستجوست و نشانِ دوستى، مقدّم داشتن محبوب بر جز اوست. پس چون دانش در سينه پديدار شد، شخصْ بيمناك مى‏شود و چون بيم درست گردد، شخصْ گريزان مى‏گردد و چون بگريزد، نجات مى‏يابد. و چون دلش استوار گردد، اميد مى‏بندد و چون شيرينى اميد را دريابد، به جستجو برمى‏آيد و چون توفيق جستجويش دهند، مى‏يابد. هرگاه روشنى شناخت بر دل بتابد، نسيم دوستى مى‏وزد و چون نسيم دوستى بوزد، شخص در سايه‏سار محبوب، انس مى‏گيرد و محبوب را بر جز او رجحان مى‏نهد و با فرمان‏هايش همگام مى‏شود و از نافرمانى‏هايش دورى مى‏گزيند و چون كنار بساط انس با محبوب، استقامت ورزد و فرمان‏هايش را به جاى آورد و از نافرمانى او بپرهيزد، به روح مناجات، دست مى‏يابد.

۱.مصباح الشريعة: 12، بحار الأنوار: 70 / 22 / 22.

کلیدواژه‌ها امامت 2 امامت خاصه امام علی علیه السلام فضایل امام علی از زبان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله گوناگون

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه‏السلام: هركس خدا را دوست بدارد، خدا دوستش مى‏دارد و هركس خدا دوستش بدارد، از ايمنان خواهد بود.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: هركه خدادوستى را بر خودْدوستى مقدّم بدارد، در برابر سختى و دشوارى مردم، خداوند، او را بسنده است.

الأمالى طوسى ـ به نقل از وَهْب بن مُنَبّه ـ : در زبور داوود عليه‏السلامخواندم: «اى داوود! آنچه را مى‏گويم، از من بشنو كه حق مى‏گويم. هركه در حالى كه دوستم دارد، نزدم بيايد، او را به بهشت درمى‏آورم».

مستدرك الوسائل: عربى باديه‏نشين، از على عليه‏السلام درباره درجات دوستداران پرسيد كه چيست. حضرت فرمود: «پايين‏ترين درجه‏شان، كسى است كه طاعت خود را كوچك و گناهش را بزرگ مى‏شمارد و مى‏پندارد در اين جهان و آن جهان، جز او را به كيفر نمى‏گيرند». باديه‏نشين، بيهوش شد. چون به هوش آمد، پرسيد: آيا درجه‏اى بالاتر از آن نيز هست؟ حضرت فرمود: «آرى، هفتاد درجه».

امام على عليه‏السلام: دوستىِ خدا، آتشى است كه بر هرچه بگذرد، مى‏سوزد و نور خدا بر هر چه بتابد، درخشيدن مى‏گيرد.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: اى بهترين مقصود و خواسته! اى بهترين دوست و محبوب! اى آن كه به خواهانش پاسخ مى‏دهد! اى آن كه دوستِ كسى است كه از او فرمان مى‏برد! و اى آن كه به دوستدارش نزديك است!

امام باقر عليه‏السلام ـ در تفسير گفته خداوند متعال: «و پروردگارشان به آنان شرابى پاك نوشاند» ـ : از هر چيزى جز خدا پاكشان مى‏كند؛ زيرا جز خدا چيزى نيست كه از آلودگى‏هاى هستى (ممكن) پاك باشد.

مصباح الشريعة ـ در سخنى كه به امام صادق عليه‏السلام نسبت داده شده است ـ : دوستى خدا چون بر ضمير بنده‏اى بتابد، او را از هر مشغوليتى مى‏پردازد (خالى مى‏كند). هر يادى جز ياد خداوند متعال، تاريكى است. شخص دوستدار، ضميرش از همه مردم براى خدا خالص‏تر، سخنش راست‏تر، عهدش وفادارانه‏تر، كردارش پاك‏تر، يادش پاكيزه‏تر و جانش بنده‏تر است. چون مناجات كند، فرشتگان به او مباهات مى‏ورزند و به ديدارش افتخار مى‏كنند. خداوند به سبب او، سرزمين‏ها را آباد مى‏كند، و به سبب گراميداشت او، بندگانش را گرامى مى‏دارد و به سبب حقّ او، چون بندگان از او درخواستى كنند، به آنان مى‏بخشد، و به سبب رحمت بر او، بلاها را از آنان برطرف مى‏كند. اگر خلق مى‏دانستند كه وى در نزد خداوند، چه جايگاه و منزلتى دارد، جز با خاكِ پاى او، به خداوند عز و جلتقرّب نمى‏جستند.