دگرگونى
6 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:لا يَتَغَيَّرُ بِحالٍ، ولا يَتَبَدَّلُ فِي الأَحوالِ، ولا تُبليهِ اللَّيالي وَالأَيّامُ، لا يُغَيِّرُهُ الضِّياءُ وَالظَّلامُ. ۱
امام على عليه السلام:به حالتى تغيير نمى كند و در حالت ها [ى مختلف]دگرگون نمى شود. شب ها و روزها او را فرسوده نمى كند، و روشنايى و تاريكى او را تغيير نمى دهد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 186، الاحتجاج: ج 1 ص 477 ح 116، بحار الأنوار: ج 4 ص 254 ح 8.
الإمام الحسين عليه السلام:لا تَتَداوَلُهُ الأُمورُ، ولا تَجري عَلَيهِ الأَحوالُ، ولا تَنزِلُ عَلَيهِ الأَحداثُ. ۱
امام حسين عليه السلام:كارها او را دگرگون نمى كند و حال ها بر او نمى گذرد و حوادث بر او فرو نمى آيد.
۱.تحف العقول: ص 244.
الإمام الباقر عليه السلامـ حينَ قالَ لَهُ عَمرُو بنُ عُبَيدٍ: ـجُعِلتُ فِداكَ! قَولُ اللّهِ تَبارَكَ وتَعالى: «وَ مَن يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِى فَقَدْ هَوَى» ۱ ما ذلِكَ الغَضَبُ؟ ـ: هُوَ العِقابُ يا عَمرُو، إِنَّهُ مَن زَعَمَ أَنَّ اللّهَ قَد زالَ مِن شَيءٍ إِلى شَيءٍ فَقَد وَصَفَهُ صِفَةَ مَخلوقٍ، وإِنَّ اللّهَ تَعالى لا يَستَفِزُّهُ شَيءٌ فَيُغَيِّرَهُ. ۲
امام باقر عليه السلامـ آن گاه كه عمرو بن عبيد به او گفت: فدايت شوم! در اين سخن خداى متعال: «هركه خشم من بر او فرو آيد، بى شك، هلاك شود» ، مقصود از خشم چيست؟ ـ: مقصود، كيفر است. اى عمرو! هركه گمان كند خدا از حالتى به حالت ديگر در مى آيد، او را با ويژگىِ آفريده وصف كرده است، در حالى كه چيزى خداى متعال را تحريك و بى قرار نمى كند تا باعث دگرگونى او شود.
الإمام الصادق عليه السلامـ في قَولِ اللّهِ عز و جل: «فَلَمَّا ءَاسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ» ۱ ـ: إِنَّ اللّهَ عز و جل لا يَأسَفُ كَأَسَفِنا، ولكِنَّهُ خَلَقَ أَولياءَ لِنَفسِهِ يَأسَفونَ ويَرضَونَ وهُم مَخلوقونَ مَربوبونَ، فَجَعَلَ رِضاهُم رِضا نَفسِهِ وسَخَطَهُم سَخَطَ نَفسِهِ؛ لِأَنَّهُ جَعَلَهُمُ الدُّعاةَ إِلَيهِ والأَدِلاّءَ عَلَيهِ، فَلِذلِكَ صاروا كَذلِكَ، ولَيسَ أَنَّ ذلِكَ يَصِلُ إِلَى اللّهِ ما يَصِلُ إِلى خَلقِهِ، لكِن هذا مَعنى ما قالَ مِن ذلِكَ، وقَد قالَ: «مَن أَهانَ لي وَلِيّا فَقَد بارَزَني بِالمُحاربَةِ ودَعاني إِلَيها»، وقالَ: «مَّن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ» ۲، وقالَ: «إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ
امام صادق عليه السلامـ در مورد اين سخن خداى بزرگ: «پس چون ما را به خشم آوردند، آنان را به سختى كيفر داديم» ـ: خداى بزرگ، همچون به خشم آمدن ما به خشم نمى آيد، بلكه او دوستانى براى خود آفريده كه خشمگين مى شوند و خشنود مى گردند، و آنها آفريدگان و پرورده شدگان هستند و خدا، خشنودى آنها را خشنودى خود و خشم آنها را خشم خود دانسته است؛ چرا كه آنها را دعوت كنندگان به سوى خود و راهنمايان بر خود قرار داده است و از اين روست كه چنين مقامى دارند؛ امّا اين، بدان معنا نيست كه آنچه به آنها مى رسد، خدا را نيز فرا مى گيرد، بلكه مقصود، همان است كه در اين جمله ها قصد شده است: «هركه به دوست من اهانت كند، به جنگ من آمده و مرا به پيكار خوانده است» و «هر كه از فرستاده فرمان بَرَد، بى شك، خدا را فرمان برده است»
الكافي عن صفوان بن يحيى:سَأَلَني أَبو قُرَّةَ المُحَدِّثُ أن أُدخِلَهُ عَلى أَبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام، فَاستَأذَنتُهُ فَأَذِنَ لِي، فَدَخَلَ فَسَأَلَهُ عَنِ الحَلالِ وَالحَرامِ ثُمَّ قالَ لَهُ: أَفَتُقِرُّ أَنَّ اللّهَ مَحمولٌ؟
فَقالَ أَبُو الحَسَنِ عليه السلام: كُلُّ مَحمولٍ مَفعولٌ بِهِ مُضافٌ إِلى غَيرِهِ مُحتاجٌ، وَالمَحمولُ اسمُ نَقصٍ فِي اللَّفظ، وَالحامِلُ فاعِلٌ وهُوَ فِي اللَّفظِ مِدحَةٌ وكَذلِكَ قَولُ القائِلِ: فَوقَ وتَحتَ وأَعلى وأَسفَلَ. وقَد قالَ اللّهُ: «وَلِلَّهِ الأَْسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا» ۱ ولَم يَقُل في كُتُبِهِ: إِنَّهُ المَحمولُ، بَل قالَ: إِنَّهُ الحامِلُ فِي البَرِّ والبَحرِ، وَالمُمسِكُ السَّماواتِ وَالأَرضَ أَن تَزولا، وَالمَحمولُ ما سِوَى
الكافىـ به نقل از صفوان بن يحيى ـ: ابو قُرّه محدّث از من خواست تا او را خدمت امام رضا عليه السلامببرم. من نيز از امام عليه السلاماجازه گرفتم و ايشان اجازه داد. ابو قرّه، خدمت امام عليه السلام رسيد و پرسش هايى در مورد حلال و حرام كرد تا اين كه پرسيد: آيا مى پذيرى كه خدا حمل مى شود؟
امام رضا عليه السلام فرمود: «هر حمل شده اى، فعلى در موردش انجام مى شود و [اين فعل، يعنى حمل كردن] به غير خود، نسبت داده مى شود و [به او]نيازمند است، و حمل شده در لفظ، اسمى است كه كمبود را مى رساند، و حمل كننده، اسم فاعل است و در لفظ، ستايش را مى رساند. همچنين است اين واژه ها: زِبَر و زير، و بالا و پايين، در حالى كه خدا فرموده است: «نيكوترينِ نام ها از آنِ خداست. پس او را بدانها بخوانيد» و در كتاب هاى
الإمام الرضا عليه السلامـ لَمّا سَأَلَهُ عِمرانُ الصّابئ: يا سَيِّدي أَلا تُخبِرُني عَنِ الخالِقِ إِذا كانَ واحِدا لا شَيءَ غَيرُهُ ولا شَيءَ مَعَهُ، أَلَيسَ قَد تَغَيَّرَ بِخَلقِهِ الخَلقَ؟ ـ: لَم يَتَغَيَّر عز و جل بِخَلقِ الخَلقِ، ولكِنَّ الخَلقَ يَتَغَيَّرُ بِتَغييرِهِ. ۱
امام رضا عليه السلامـ در پاسخ عمران صابى كه از او پرسيد: سرور من! آيا مرا آگاه نمى كنى از آفريدگار، آن گاه كه يگانه بود و چيزى جز او وجود نداشت و چيزى همراه او نبود [و پس از اين، آفريدگان را آفريد]؟ آيا با آفريدنِ آفريدگان، دگرگون نشد؟ ـ: خداوند عز و جل با آفريدنِ آفريدگان، دگرگون نمى شود؛ بلكه اين آفريدگان هستند كه وقتى خداوند آنها را دگرگون مى كند، دگرگون مى شوند.
۱.التوحيد: ص 433 ح 1، عيون أخبار الرضا: ج 1 ص 171 ح 1 وفي صدره «قديم لم يتغيّر.» وكلاهما عن الحسن بن محمّد النوفلي ثُمَّ الهاشمي، بحار الأنوار: ج 10 ص 312 ح 1 وراجع التوحيد: ص 169 ح 3.