كليّاتى درباره آنچه در آغاز آفرينش نبوده است

امام على عليه السلام:كارها از خواستِ او برآمده است؛ پديد آورنده گونه هاى اشيا، بى تدبّر انديشه اى كه به آن باز گردد [و از آن سود برد]، و بدون قريحه غريزى كه آن را [در درون] نهفته باشد و بدون تجربه اى كه در آن از رخدادهاى روزگاران، بهره برده باشد، و بدون انبازى كه او را بر نوآورى امور شگفت، يارى كرده باشد. پس آفرينش او به فرمان او تمام گشت و بر طاعت او گردن نهاد و فراخوان او را پاسخ گفت و در برابر آن [تحقّق فرمان او] كُندىِ كُند كننده و درنگِ درنگ كننده، مانع نشد. پس كژى اشيا را درست كرد و حدود آنها را روشن نمود و با توانايى خود، ميان اشياى ناسازگار، سازوارى داد و رشته هاى هم بستگى آنها را متّصل كرد و آنها را در گونه هايى گوناگون، در حدود و اندازه ها و سرشت ها و شكل ها، جدا ساخت؛ آفريده هايى

امام رضا عليه السلام:معناى خداوندگارى، از آنِ اوست، [حتّى] هنگامى كه بنده اى نبود، و حقيقتِ خدايى [از آنِ اوست، حتّى] هنگامى كه پرستنده اى نبود، و معناى دانا از آنِ او بود، هنگامى كه دانسته اى نبود و معناى آفريدگار از آنِ او بود، هنگامى كه آفريده اى نبود و حقيقتِ شنوايى از آنِ او بود، هنگامى كه شنيده اى نبود. نه از آن هنگام كه آفريد، سزاوار معناى آفريدگار شد، و نه با پديد آوردن آفريدگان، معناى آفرينندگى را به دست آورد. چگونه [چنين باشد]، حال آن كه «زمان»، او را غايب نمى كند و [قيد] «يقيناً»، او را نزديك نمى سازد و «شايد»، او را پوشيده نمى دارد و «كِى» براى او وقت گذارى نمى كند و «هنگامِ»، او را در بر نمى گيرد و «با» همراهش نمى گردد؟ جز اين نيست كه ابزارها خود را تعريف مى كنند و هر ابزارى