حواس ، او را حس نمى كنند

امام على عليه السلام:نه لمس كننده اى او را لمس مى كند و نه حس كننده اى او را احساس مى كند.

الكافىـ به نقل از علىّ بن عقبه ـ: از امير مؤمنان سؤال شد: به چه چيز خدايت را شناختى؟ فرمود: «به همان چيز كه خود را معرّفى كرد». گفته شد: چگونه خود را معرّفى كرد؟ فرمود: «نه صورتى شبيه اوست، نه به حواسّ احساس مى شود، و نه با مردم سنجيده مى گردد».

امام صادق عليه السلامـ در تنزيه خداى والاى منزّه ـ: منزّه است آن كه كسى جز خود او نمى داند كه چگونه است. به مانند او چيزى نيست و او شنوا و بيناست. نه حد و مرز دارد و نه حس مى شود و نه لمس. نه ديده ها او را درمى يابند و نه حواسّ ديگر. هيچ چيز به او احاطه ندارد و جسم و صورت و نقش و نگار و حدّ و مرز ندارد.

امام صادق عليه السلامـ چنان كه بارها مى فرمود ـ: ستايش، خدايى را كه نه حس مى شود و نه لمس و نه مس و نه با حواسّ پنجگانه درك مى شود. انديشه بر او احاطه نمى يابد و زبان ها توصيفش نمى توانند كرد و هر چيز كه حواسّ ما آن را حس كنند يا دست ها آن را لمس نمايند، مخلوق است.

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به زنديقى كه به ايشان گفت: او (خداوند) چيست ـ: به حواسّ پنجگانه درك نمى شود و انديشه ها او را درنمى يابند و روزگار، از او نمى كاهد و زمانه دگرگونش نمى سازد.

امام صادق عليه السلام:[خداوند،] نه محسوس است و نه ملموس. ديده ها نيز او را درنمى يابند.

امام صادق عليه السلام:هر چه با حواس به فكر آيد و بدان درك شود، حواس، آن را محدود و مجسّم مى سازد. پس مخلوق است.

امام صادق عليه السلام:[در مناظره با پزشك هندى به او] گفتم: چون حواس تو از ادراك خدا ناتوان شد، او را انكار كردى و من، چون حواسم از ادراك خداى متعال ناتوان شد، تصديقش كردم». گفت: اين، چگونه مى شود؟ گفتم: «چون هر چه كه به دليل جسم بودن اثر تركيب در آن راه يابد، يا به دليل رنگ داشتن، براى چشم ديدنى باشد، غير از خداى سبحان است؛ چون ديده ها توانستند به آن برسند و حواسّ آن را دريابند، در حالى كه خدا شبيه مخلوق نيست و اين مخلوقات، در معرض دگرگونى و نابودى هستند و هر چيز كه با دگرگونى و نابودى مشابه باشد، مانند همان است، در حالى كه نه مخلوق شبيه خالق است، نه پديد آمده، شبيه پديد آورنده».

امام رضا عليه السلامـ در پاسخ به زنديقى كه پرسيد: خداوند، چگونه است و كجاست؟ ـ: واى بر تو! آنچه مى پندارى غلط است. او بى آن كه جا داشته باشد، جا را آفريد و بى آن كه چگونگى داشته باشد، چگونگى را آفريد. پس نه به چگونگى شناخته مى شود و نه به جا و مكان؛ و نه با حواس، درك مى شود و نه با چيزى سنجيده مى گردد.