فضيلت اقرار به نادانى

7 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:رُبَّ كَلامٍ جَوابُهُ السُّكوتُ. ۱
امام على عليه السلام:بسى سخن كه پاسخش خاموشى است.
۱.غرر الحكم: ح 5303، عيون الحكم والمواعظ: ص 266 ح 4853.
عنه عليه السلام:إنَّ مِنَ السُّكوتِ ما هُوَ أبلَغُ مِنَ الجَوابِ. ۱
امام على عليه السلام:برخى سكوت ها از پاسخ دادن رساترند.
۱.سجع الحمام: ص 118 ح 391 نقلاً عن كتاب التمثيل والمحاضرة للثعالبي.
عنه عليه السلامـ في وصيّته لإبنه الحسين عليه السلام ـ: بَخٍّ بَخٍّ لِعالِمٍ عَمِلَ فَجَدَّ، وخافَ البَياتَ فَأَعَدَّ وَاستَعَدَّ، إن سُئِلَ نَصَحَ وإن تُرِكَ صَمَتَ، كَلامُهُ صَوابٌ وسُكوتُهُ مِن غَيرِ عِيٍّ جَوابٌ. ۱
امام على عليه السلامـ در سفارش به پسرش امام حسين عليه السلام ـ: آفرين! آفرين بر دانشمندى كه در كارش جدّيت كند و از شبيخون مرگ بترسد، پس آماده كند و فراهم آورد. اگر پرسيده شود، خيرخواهى كند و اگر رهايش كنند، خاموش ماند. سخنش درست و خاموشى اش بى آن كه از ناتوانى باشد، خود، گونه اى پاسخ است.
۱.تحف العقول: ص 91، بحارالأنوار: ج 77 ح 239.
عنه عليه السلام:تَركُ جَوابِ السَّفيهِ أبلَغُ جَوابِهِ. ۱
امام على عليه السلام:پاسخ ندادن به نادان، رساترين پاسخ به اوست.
۱.غرر الحكم: ح 4498، عيون الحكم والمواعظ: ص 201 ح 4064.
عنه عليه السلام:إذا حَلُمتَ عَنِ الجاهِلِ فَقَد أوسَعتَهُ جَواباً. ۱
امام على عليه السلام:چون در برابر نادانْ بردبارى نمودى، او را پاسخى گشاده (مُفصّل) داده اى.
۱.غرر الحكم: ح 4104، عيون الحكم والمواعظ: ص 136 ح 3105.
مصباح الشريعةـ فيما نَسَبَهُ إلَى الإمامِ الصّادِقِ عليه السلام ـ: قابِلِ السَّفيهَ بِالإِعراضِ عَنهُ وتَركِ الجَوابِ يَكُنِ النّاسُ أنصارَكَ، لِأَنَّهُ مَن جاوَبَ السَّفيهَ فَكَأَنَّهُ قَد وَضَعَ الحَطَبَ عَلَى النّارِ. ۱
مصباح الشريعةـ در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است ـ: با روى گرداندن و پاسخ ندادن با نادان روبه رو شو، تا مردم ياورت شوند؛ زيرا هركس به نادان پاسخ دهد، گويى هيزم بر آتش مى نهد.
۱.مصباح الشريعة: ص 317، بحارالأنوار: ج 71 ح 422 ح 61.
عيون أخبار الرضا عن موسى بن محمّد المحاربي عن رجل ذكر اسمه عن الإمام الرّضا عليه السلام:إنَّ المَأمونَ قالَ لَهُ: أنشِدني أحسَنَ ما رُوّيتَهُ فِي السُّكوتِ عَنِ الجاهِلِ وتَركِ عِتابِ الصَّديقِ. فَقالَ عليه السلام: إنّي لَيَهجُرُنِي الصَّديقُ تَجَنُّبًا فَاُريهِ أنَّ لِهَجرِهِ أسبابا وأراهُ إن عاتَبتُهُ أغرَيتُهُ فَأَرى لَهُ تَركَ العِتابِ عِتابا وإذا بُليتُ بِجاهِلٍ مُتَحَكِّمٍ يَجِدُ المُحالَ مِنَ الاُمورِ صَوابا أولَيتُهُ مِنِّي السُّكوتَ، ورُبَّما كانَ السُّكوتُ عَنِ الجَوابِ جَوابا فَقالَ المَأمونُ: ما أحسَنَ هذا! هذا مَن قالَهُ؟ فَقالَ: لِبَعضِ فِتيانِنا. ۱
عيون أخبار الرضا عليه السلامـ به نقل از موسى بن محمّد محاربى از مردى كه نامش را گفت ـ: از امام رضا عليه السلام نقل شده كه مأمون به ايشان گفت: بهترين شعرى را كه درباره سكوت در برابر نادان و نكوهش نكردن دوست مى دانى، برايم بخوان. امام عليه السلام فرمود: «دوستم مرا تنها مى گذارد و دور مى شود/ ولى من براى آن، علّت هايى را در نظر مى آورم. و چنين مى بينم كه اگر سرزنشش كنم، وى را برانگيخته باشم/ پس سرزنش نكردنش را خود، سرزنشى مى بينم. و هرگاه گرفتار نادانى زورگو مى گردم/ كه كارى ناشدنى را درست مى پندارد. در برابر او سكوت اختيار مى كنم كه بسا/ خاموش ماندن از پاسخ، خود، پاسخ است». مأمون گفت: اين [شعر] چه زيبا بود. چه كسى آن را سروده است؟ فرمود: «از برخى جوانان ماست».
۱.عيون أخبار الرضا: ج 2 ص 174 ح 1، العُدد القويّة: ص 293 ح 21 نحوه، بحارالأنوار: ج 49 ص 108.