حكمت زكات
9 حدیث
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:لا صلاةَ لِمَن لا زكاةَ لَهُ، و لا زكاةَ لِمَن لا وَرَعَ لَهُ. ۱
امام صادق عليه السلام:كسى كه زكات ندهد نمازش بى حاصل است، و كسى كه ورع نداشته باشد زكاتش پذيرفته نيست.
۱.مشكاة الأنوار: 96/212.
عنه عليه السلام:لَمّا نَزَلَت آيَةُ الزَّكاةِ «خُذْ مِنْ أموالِهِم صَدَقَةً.» ۱ في شَهرِ رَمَضانَ، فَأمَرَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله مُنادِيَهُ فَنادى في الناسِ: إنّ اللّهَ تباركَ و تعالى قد فَرَضَ علَيكُمُ الزَّكاةَ كما فَرَضَ علَيكُمُ الصَّلاةَ. ثُمّ لَم يَتَعَرَّضْ لِشيءٍ من أموالِهِم حتّى حالَ علَيهِمُ الحَولُ مِن قابِلٍ فَصامُوا و أفطَرُوا، فَأمَرَ صلى الله عليه و آله مُنادِيَهُ فَنادى في المسلمينَ: أيّها المسلمونَ، زَكُّوا أموالَكُم تُقبَلْ صَلاتُكُم. ۲
امام صادق عليه السلام:هنگامى كه آيه زكات [يعنى آيه]«از اموال آنان صدقه بگير.»، در ماه رمضان نازل شد، رسول خدا صلى الله عليه و آله به جارچى خود دستور داد در ميان مردم جار زند كه: خداوند تبارك و تعالى همچنان كه نماز را بر شما واجب كرد، زكات را نيز بر شما واجب ساخت. آن حضرت تا رمضان سال بعد به هيچ چيزى از اموال آنان كارى نداشت. چون [ماه رمضان]سال بعد را مسلمانان روزه گرفتند و افطار كردند، رسول خدا صلى الله عليه و آله به جارچى خود فرمود تا در ميان مسلمانان جار زند كه: اى مسلمانان! زكات اموالتان را بدهيد تا نمازتان پذيرفته شود.
الإمامُ الرِّضا عليه السلام:إنّ اللّهَ عزّ و جلّ أمَرَ بثلاثةٍ مَقرونٍ بها ثلاثةٌ اُخرى: أمَرَ بالصلاةِ و الزكاةِ، فَمَن صَلّى و لَم يُزَكِّ لَم تُقبَلْ مِنهُ صلاتُهُ. ۱
امام رضا عليه السلام:خداوند عزّ و جلّ به سه چيز فرمان داد كه هر يك با چيزى ديگر قرين (پيوسته) است: به نماز و زكات [در كنار هم]فرمان داد. پس كسى كه نماز بخواند و زكات ندهد، نمازش پذيرفته نشود.
۱.بحار الأنوار: 96/12/17.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:إنّ اللّهَ فَرَضَ على أغنياءِ الناسِ في أموالِـهِم قَدْرَ الذي يَسَعُ
فُقَراءَهُم، فإن ضاعَ الفَقيرُ أو أجهَدَ أو عَرِيَ، فبما يَمنَعُ الغَنيُّ، و إنّ اللّهَ عزّ و جلّ مُحاسِبٌ الأغنياءَ في ذلكَ يَومَ القِيامَةِ، و مُعَذِّبُهُم عَذابا ألِيما. ۱
امام على عليه السلام:خداوند در اموال توانگران به اندازه اى كه تهي دستانشان را تأمين كند، حق و حقوق واجب كرد؛ بنا بر اين، اگر تهيدست نابود شود، يا در راهِ تأمين معاش خود جان بِكَند، يا برهنه بماند، علّتش آن است كه توانگر از پرداخت حقّ او دريغ كرده است. خداوند عزّ و جلّ در روز قيامت توانگران را براى اين كار مؤاخذه مى كند و آنان را عذابى دردناك مى چشاند.
۱.بحار الأنوار: 96/28/57.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:إنّ اللّهَ عزّ و جلّ فَرَضَ لِلفُقَراءِ في أموالِ الأغنياءِ ممّا يَكتَفُونَ بهِ، و لَو عَلِمَ اللّهُ أنَّ الذي فَرَضَ لَهُم لَم يَكفِهِم لَزادَهُم، فإنّما يُؤْتَى الفُقَراءُ فيما اُوتُوا مِن مَنعِ مَن مَنَعَهُم حُقوقَهُم، لا مِنَ الفَريضَةِ. ۱
امام صادق عليه السلام:خداوند عزّ و جلّ در داراييهاى توانگران به اندازه اى كه نياز تهيدستان را تأمين كند، حقّى واجب كرد. اگر خداوند مى دانست كه آنچه براى تهيدستان مقرّر داشته، كفايتشان نمى كند، حقّ بيشترى واجب مى كرد. بنا بر اين، تهيدستىِ فقيران نه به سبب [كم بودن] اين فريضه (زكات) است، بلكه از آن روست كه توانگران حقوق آنان را نمى پردازند.
۱.علل الشرائع: 369/2، انظر وسائل الشيعة: 6/ 3/2 و ح 3.
عنه عليه السلام:إنّ اللّهَ تعالى خَلَقَ الخَلقَ كُلَّهُم فَعَلِمَ صَغيرَهم و كَبيرَهم، و عَلِمَ غَنِيَّهُم و فَقِيرَهُم، فَجَعَلَ مِن كُلِّ ألفِ إنسانٍ خَمسَةً و عِشرينَ مِسكِينا، فلَو عَلِمَ أنّ ذلكَ لا يَسَعُهُم لَزادَهُم، لأنّهُ خالِقُهُم و هُو أعلَمُ بهِم. ۱
امام صادق عليه السلام:خداوند همه خلايق را بيافريد و از خُرد و كلان و توانگر و تهيدست آنان آگاه است. او در ميان هر هزار انسان بيست و پنج مستمند قرار داد. بنا بر اين، اگر مى دانست كه زكات آن عدّه، زندگى اين عدّه را تأمين نمى كند، بر مقدار زكات آنان مى افزود؛ چرا كه او آفريننده آنهاست و نسبت به مردم از خود آنان آگاهتر است.
۱.علل الشرائع: 369/1.
عنه عليه السلام:إنّما وُضِعَتِ الزَّكاةُ اِختِبارا للأغنِياءِ و مَعُونَةً لِلفُقَراءِ، و لَو أنَّ الناسَ أدَّوا زكاةَ أموالِهِم ما بَقِيَ مسلمٌ فَقيرا مُحتاجا، و لاَسْتَغنى بما فَرَضَ اللّهُ عزّ و جلّ لَهُ، و إنّ الناسَ ما افتَقَرُوا، و لا احتاجُوا، و لا جاعُوا، و لا عَرُوا إلاّ بِذُنوبِ الأغنياءِ. ۱
امام صادق عليه السلام:زكات به منظور آزمودن توانگران و كمك به مستمندان وضع شده است. اگر مردم زكات اموال خود را مى پرداختند، هيچ مسلمانى نيازمند نمى ماند و به سبب آنچه خداوند عزّ و جلّ براى او واجب كرده است بى نياز مى شد. مردم، فقير و نيازمند و گرسنه و برهنه نشدند مگر به گناه [ترك زكات]از سوى ثروتمندان.
۱.كتاب من لا يحضره الفقيه: 2/7/1579.
الإمامُ الكاظمُ عليه السلام:إنّما وُضِعَتِ الزَّكاةُ قُوتا للفُقَراءِ و تَوفيرا لأموالِ الأغنياءِ. ۱
امام كاظم عليه السلام:زكات براى تأمين قُوتِ تهيدستان و افزايش داراييهاى توانگران وضع شده است.
۱.علل الشرائع: 368/1.
الإمامُ الرِّضا عليه السلام:إنّ علّةَ الزَّكاةِ مِن أجلِ قُوتِ الفُقَراءِ، و تَحصِينِ أموالِ الأغنِياءِ؛ لأنّ اللّهَ عزّ و جلّ كَلَّفَ أهلَ الصِّحَّةِ القِيامَ بِشَأنِ أهلِ الزَّمانَةِ و البَلوى، كما قال اللّه تَبارَكَ و تَعالى: «لَتُبْلَوُنَّ في أمْوالِكُم و أنْفُسِكُم» ۱ في أموالِكُم: إخراجُ الزَّكاةِ، و في أنفسِكُم: تَوطينُ الأنفُسِ عَلَى الصَّبرِ.
مَعَ ما في ذلكَ مِن أداءِ شُكرِ نِعَمِ اللّهِ عزّ و جلّ، و الطَّمَعِ في الزِّيادَةِ، مع ما فيهِ مِن الزِّيادةِ و الرَّأفَةِ و الرَّحمَةِ لِأهلِ الضَّعفِ، و العَطفِ عَلى أهلِ المَسكَنَةِ، و الحَثِّ لَهُم على المُواساةِ، و تَقوِيَةِ الفُقَراءِ، و المَعونَةِ لَهُم على أمرِ الدِّينِ، و هوَ عِظَةٌ لِأهلِ الغِنى و عِبرَةٌ لَهُم لِيَسـتَدِلُّوا
امام رضا عليه السلام:سبب [وضع] زكات آن است كه هزينه تهيدستان، تأمين و داراييهاى توانگران، حفظ شود؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ تندرستان را مكلّف كرد كه به امور افراد بيمار و از كار افتاده رسيدگى كنند، چنان كه فرمود: «هر آينه شما در داراييها و جانهايتان آزمايش مى شويد». آزمون در اموالتان، پرداخت زكات است و آزمون در جانها، واداشتن آنها به صبر (پايدارى) است. علاوه بر اين، با پرداخت زكات، از نعمتهاى خداوند عزّ و جلّ شكر گزارى مى شود و به افزايش دارايى ها اميد مى رود و نا توانان مشمول رأفت و مهربانى قرار مى گيرند و به بينوايان مهر ورزى مى شود و توانگران، به همدردى و تقويت تهيدستان و كمك به امور دينى آنان تشويق مى شوند. دادن زكات، اندرزى به توانگران و عبرتى براى آنان است، تا با [ديدن]فقيران، به فقيرانِ