نعمت هاى پياپى و مهلت دهى خداوند
15 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إيّاكُم و التَّنعُّمَ؛ فإنَّ عِبادَ اللّهِ لَيسوا بالمُتَنعِّمينَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از ناز پروردگى بپرهيزيد؛ زيرا كه بندگان خدا ناز پرورده نيستند.
۱.كنز العمّال: 6111، 6308.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:يا بنَ آدمَ، إذا رَأيتَ ربَّكَ سبحانَهُ يُتابِعُ علَيكَ نِعمَهُ و أنتَ تَعصيهِ فاحذَرْهُ. ۱
امام على عليه السلام:اى فرزند آدم! هرگاه ديدى كه گناه مى كنى و با اين حال پروردگار پاك نعمت هايش را پياپى به تو ارزانى مى دارد، از او برحذر باش.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 25.
عنه عليه السلام:كَم مِن مُبتَلىً بالنَّعماءِ! ۱
امام على عليه السلام:بسا كسى كه نعمت براى او [مايه]بلا و گرفتارى است.
۱.غرر الحكم: 6951.
عنه عليه السلام:كَم مِن مُستَدرَجٍ بالإحسانِ إلَيهِ، و مَغرورٍ بالسَّترِ علَيهِ، و مَفتونٍ بحُسنِ القَولِ فيهِ! و ما ابتَلَى اللّهُ أحدا بمِثلِ الإملاءِ لَهُ. ۱
امام على عليه السلام:بسا كسى كه به سبب احسان [خداوند] به او، كم كم به عذاب نزديك شده است و بسا كسى كه به سبب پرده پوشى خداوند بر او، مغرور گشته است و بسا كسى كه به سبب ستايش مردمان از او، فريب خورده است و خداوند هيچ كس را به چيزى مانند مهلت دادن به او نيازموده است.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 116.
عنه عليه السلام:أيُّها النّاسُ، لِيَرَكُمُ اللّهُ مِن النِّعمَةِ وَجِلِينَ كما يَراكُم مِن النِّقمَةِ فَرِقِينَ؛ إنّهُ مَن وُسِّعَ علَيهِ في ذاتِ يَدِهِ فلَم يَرَ ذلكَ استِدراجا فَقد أمِنَ مَخُوفا، و مَن ضُيِّقَ علَيهِ في ذاتِ يَدِهِ فلَم يَرَ ذلكَ اختِبارا فَقد ضَيَّعَ مَأمولاً. ۱
امام على عليه السلام:اى مردم! همان گونه كه خداوند شما را از سختى و عذاب ترسان مى بيند بايد از نعمت نيز هراسان ببيند؛ زيرا هر كه دَرِ نعمت به رويش گشوده شود و آن را مهلت خداوندى نداند از پيشامدى ترسناك خود را ايمن پنداشته است و هر كس به تنگدستى گرفتار آيد و آن را آزمايشى [الهى] نداند، پاداشى را كه در انتظار اوست از دست داده است.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 358.
عنه عليه السلام:رُبَّ مُنعَمٍ علَيهِ في نفسِهِ مُستَدرَجٌ بالإحسانِ إلَيهِ، و رُبَّ مُبتَلىً عِند النّاسِ مَصنوعٌ لَهُ. ۱
امام على عليه السلام:بسا كسى كه به او نعمت داده شده و به سبب اين احسان تدريجاً به عذاب نزديك مى شود و اى بسا كسى كه به نظر مردم بلا زده است اما در واقع [با اين بلا]به او احسان مى شود.
۱.بحار الأنوار: 77 / 408 / 38.
عنه عليه السلام:رُبَّ مُنعَمٍ علَيهِ مُستَدرَجٌ بالنُّعمى، و رُبَّ مُبتَلىً مَصنوعٌ لَهُ بالبَلوى. ۱
امام على عليه السلام:بسا نعمت داده اى كه به تدريج به خشم خدا نزديكتر مى شود و بسا بلا زده اى كه با آن بلا به او خوبى مى شود.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 273.
عنه عليه السلامـ في صِفَةِ أهلِ الدُّنيا ـ: سَلَكَت بهِمُ الدُّنيا طَريقَ العَمى، و أخَذَت بأبصارِهِم عن مَنارِ الهُدى، فَتاهُوا في حَيرَتِها، و غَرِقوا في نِعمَتِها، و اتَّخَذوها رَبّا. ۱
امام على عليه السلامـ در وصف دنيا طلبان ـفرمود: دنيا آنان را به كوره راه مى برد و ديدگانشان را از ديدن نشانه هاى هدايت فرو پوشانيده است. از اين رو، در حيرتكده دنيا سرگشته اند و در نعمت هاى آن غرقه و دنيا را خداوندگار خويش گرفته اند.
۱.نهج البلاغة: الكتاب31.
عنه عليه السلام:اتَّقُوا سَكَراتِ النِّعمَةِ، و احذَروا بَوائقَ النِّقمَةِ. ۱
امام على عليه السلام:از سرمستى هاى نعمت بترسيد و از سختى هاى خشم و انتقام [خدا]حذر كنيد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 151.
عنه عليه السلامـ في ذِكرِ المَلاحِمِ ـ: ذاكَ حَيثُ تَسكُرونَ مِن غَيرِ شَرابٍ، بَل مِن النِّعمَةِ و النَّعيمِ. ۱
امام على عليه السلامـ در سخن از پيشامدهاى ناگوار ـفرمود: در آن زمان، نه از شراب، كه از نعمت و خوشگذرانى سرمست مى شويد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 187.
عنه عليه السلام:نَسألُ اللّهَ سبحانَهُ أن يَجعَلَنا و إيّاكُم مِمَّن لا تُبطِرُهُ نِعمَةٌ، و لا تُقَصِّرُ (تَقتَصِروا) بهِ عَن طاعَةِ ربِّهِ غايَةٌ، و لا تَحُلُّ بِه بَعدَ المَوتِ نَدامَةٌ و لا كآبَةٌ. ۱
امام على عليه السلام:از خداوند سبحان مسألت مى كنيم كه ما و شما را از كسانى قرار دهد كه هيچ نعمتى آنان را سرمست نمى كند و هيچ هدفى از طاعت پروردگار بازشان نمى دارد و پس از مرگ، گرفتار پشيمانى و اندوه نمى شوند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 64.
الإمامُ الحسينُ عليه السلام:الاستِدراجُ مِن اللّهِ سبحانَهُ لِعَبدِهِ أن يُسبِغَ علَيهِ النِّعَمَ و يَسلُبَهُ الشُّكرَ. ۱
امام حسين عليه السلام:استدراج و مهلت دهى خداوند سبحان به بنده اش اين است كه به او نعمت هاى فراوان دهد و توفيق شكرگزارى را از وى بگيرد.
۱.بحار الأنوار: 78 / 117 / 7.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:كَم مِن مَغرورٍ بما قَد أنعَمَ اللّهُ علَيهِ، و كَم مِن مُستَدرَجٍ بِسَترِ اللّهِ علَيهِ، و كَم مِن مَفتونٍ بثَناءِ النّاسِ علَيهِ! ۱
امام صادق عليه السلام:بسا افرادى كه به سبب نعمتى كه خدا به آنها داده است دچار غرور و غفلت شده اند و بسا كسانى كه بر اثر پرده پوشى خدا كم كم به عذاب خدا نزديك گشته اند و بسا كسانى كه به مدح و ثناى مردم فريفته شده اند.
۱.الكافي: 2 / 452 / 4.
عنه عليه السلامـ لمّا قالَ لَهُ قائلٌ: سَألتُ اللّهَ أن يَرزُقَني مالاً و ولدا و دارا فرَزَقَني، و قد خِفتُ أن يكونَ ذلكَ استِدراجا ـ: أما و اللّهِ مَعَ الحَمدِ فلا. ۱
امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به فردى كه عرض كرد: از خداوند مسألت كردم كه به من مال و فرزند و خانه اى روزى كند و روزيم فرمود و اينك مى ترسم كه اينها از باب استدراج و مهلت دهى باشد ـفرمود: به خدا سوگند كه اگر با حمد و سپاس همراه باشد، چنين نخواهد بود.
۱.الكافي: 2 / 97 / 17.
امام صادق عليه السلامـ درباره آيه «سنستدرجهم من حيث لا يعلمون» ـفرمود: استدراج اين است كه بنده گناه كند و با اين حال خداوند باز به او نعمت دهد، تا آن نعمت او را از استغفار از آن گناه باز دارد.