اندرزهاى امام رضاعليه السلام

3 حدیث
عنه عليه السلام:يا هِشامُ، إنّ العاقِلَ لا يُحَدِّثُ مَن يَخافُ تَكذيبَهُ، و لا يَسألُ مَن يَخافُ مَنعَهُ، و لا يَعِدُ ما لا يَقدِرُ علَيهِ، و لا يَرجو ما يُعَنَّفُ برَجائهِ ۱، و لا يُقدِمُ على ما يَخافُ فَوتَهُ بِالعَجزِ عَنهُ ۲. ۳
امام كاظم عليه السلام:اى هشام! خردمند به كسى كه مى ترسد دروغ گويش خواند، سخنى (حديث و خبرى) نمى گويد و از كسى كه بيم مضايقه اش را دارد، چيزى نمى خواهد و به چيزى كه نمى تواند، وعده نمى دهد و بدانچه از اميد بستن به آن سرزنش شود، اميد نمى بندد ۴ و به كارى كه بترسد در آن درماند، اقدام نمى كند.
۱.أي العاقل لا يرجو فوق ما يستحقّه. (كما في هامش المصدر).
۲.أي لا يفعل فعلاً قبل أوانه مبادرا إليه. و في بعض النسخ «و لا يتقدّم». (كما في هامش المصدر).
۳.الكافي: 1/20/12.
۴.يعنى خردمند به آنچه فراتر از صلاحيت و سزامندى اوست اميد نمى بندند (به نقل از پاورقى الكافى).
الإمامُ الرضا عليه السلام:مَن حاسَبَ نَفسَهُ رَبِحَ، و مَن غَفَلَ عَنها خَسِرَ، و مَن خافَ أمِنَ، و مَنِ اعتَبرَ أبصَرَ، و مَن أبصَرَ فَهِمَ، و مَن فَهِمَ عَلِمَ، و صَديقُ الجاهِلِ في تَعَبٍ، و أفضَلُ المالِ ما وُقِيَ بهِ العِرضُ، و أفضَلُ العَقلِ مَعرِفَةُ الإنسانِ نَفسَهُ. ۱
امام رضا عليه السلام:هر كه به حساب نفْس خود رسيدگى كند، سود بَرَد و هر كه از آن غفلت ورزد، زيان بيند و هر كه [از خدا و عذاب قيامت]ترسد، ايمن باشد و هر كه عبرت گيرد، بينا شود و هر كه بينا شود، فهميده گردد و هر كه فهميده شود، دانا گردد و دوستِ شخص نادان در رنج است و بهترين مال و دارايى آن است كه باعث حفظ آبرو شود و برترين خِرَد خود شناسى است.
۱.بحار الأنوار: 78/352/9.
قصص الأنبياء عن محمّدِ بنِ عبيدة:دخلتُ على الرضا عليه السلام. فَوَعَظَنا ثمَّ قالَ: إنّ العابِدَ مِن بَني إسرائيلَ لَم يَكُن عابِدا حتّى يَصمُتَ عَشرَ سِنينَ، فإذا صَمَتَ عَشرَ سِنينَ كانَ عابِدا. ثُمّ قالَ: قالَ أبو جعفرٍ عليه السلام: كُنْ خَيرا لا شَرَّ مَعهُ، كُنْ وَرَقا لا شَوكَ مَعهُ. ۱
قصص الأنبياءـ به نقل از محمّد بن عبيده ـ: خدمت امام رضا عليه السلام وارد شديم، حضرت ما را موعظه كرد و فرمود: عابد بنى اسرائيل عابد نمى شد تا اينكه [ابتدا] دَه سال خاموشى اختيار مى كرد و هرگاه دَه سال دم فرو مى بست، آنگاه عابد مى شد. سپس فرمود: حضرت باقر عليه السلام فرمود: خير بى آزار باش و گل بى خار.
۱.قصص الأنبياء: 160/176.