آداب معاشرت با مردم

8 حدیث
لقمانُ عليه السلامـ لاِبنِهِ و هُوَ يَعِظُهُ ـ: يا بُنَيَّ، لا تُكالِبِ النّاسَ فيَمقُتوكَ، و لا تَكُن مَهينا فيُذِلُّوكَ، و لا تَكُن حُلوا فيأكُلوكَ، و لا تَكُن مُرّا فيَلفِظوكَ. ۱
لقمان عليه السلامـ در اندرز به فرزندش ـفرمود: پسر عزيزم! با مردم درنده خويى و دشمنى مورز كه با تو دشمن شوند و حقير هم مباش كه تو را خوار شمارند. شيرين مباش كه تو را بخورند و تلخ مباش كه تو را دور اندازند.
۱.الاختصاص: 338.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:خالِطوا النّاسَ مُخالَطَةً إن مِتُّم مَعَها بَكَوا عَلَيكُم، و إن عِشتُم (غِبتُم) حَنُّوا إلَيكُم. ۱
امام على عليه السلام:با مردم چنان معاشرت كنيد كه اگر بميريد بر شما بگريند و اگر زنده باشيد [غايب شويد]مشتاق ديدن شما باشند.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 10.
عنه عليه السلامـ في وَصِيَّتِه لِبَنيـهِ عِنـدَ احتِضارِهِ ـ: يا بَنِيَّ، عاشِروا النّاسَ عِشرَةً إن غِبتُم حَنُّوا إلَيكُم، و إن فُقِدتُم بَكَوا عَلَيكُم. ۱
امام على عليه السلامـ در سفارش به فرزندان خود به هنگام احتضار ـفرمود: فرزندان من! با مردم چنان معاشرت كنيد كه اگر شما را نديدند مشتاق ديدنتان باشند و هر گاه مُرديد بر شما بگريند.
۱.بحار الأنوار: 42/247/50.
عنه عليه السلامـ كانَ يَقولُ ـ: لِيَجتَمِعْ في قَلبِكَ الافتِقارُ إلَى النّاسِ، و الاستِغناءُ عَنهُم، يَكونُ افتِقارُكَ إلَيهِم في لينِ كَلامِكَ و حُسنِ بِشرِكَ، و يَكونُ استِغناؤكَ عَنهُم في نَزاهَةِ عِرضِكَ و بَقاءِ عِزِّكَ. ۱
امام على عليه السلام پيوسته مى فرمود:بايد نياز به مردم و بى نيازى از آنها، هر دو، در دلت جمع باشد، نيازت به آنها در نرم گويى و خوشرويى تو باشد و بى نيازيت از آنها در حفظ آبرو و نگهدارى عزّت و سر بلنديت.
۱.معاني الأخبار: 267/1.
عنه عليه السلام:زُهدُكَ في راغِبٍ فيكَ نُقصانُ حَظٍّ، و رَغبَتُكَ في زاهِدٍ فيكَ ذُلُّ نَفْسٍ. ۱
امام على عليه السلام:بى اعتنايى تو به كسى كه به تو راغب است كم سعادتى است و تمايل تو به كسى كه به تو بى رغبت است، خوارى نفس است.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 451.
الإمامُ الباقرُ عليه السلام:صَلاحُ شَأنِ النّاسِ التَّعايُشُ و التّعاشُرُ مِل ءَ مِكيالٍ: ثُلثاهُ فِطَنٌ، و ثُلثٌ تَغافُلٌ. ۱
امام باقر عليه السلام:سامان يافتن كار مردم به اين است كه طورى با هم همزيستى و معاشرت كنند كه مانند پيمانه اى باشند كه دو سومش هوشيارى و يك سومش ناديده گرفتن و چشم پوشى است.
۱.بحار الأنوار: 74/167/34.
عنه عليه السلام:مَن خالَطتَ فإنِ استَطَعتَ أن تَكونَ يَدُكَ العُليا عَلَيهِ فَافعَلْ. ۱
امام باقر عليه السلام:هر گاه با كسى معاشرت كردى، اگر توانستى دست برتر بر او داشته باشى، چنين باش.
۱.المحاسن: 2/102/1272.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:مَن أكرَمَكَ فأكرِمهُ، و مَنِ استَخَفَّ بِكَ فأكرِم نَفسَكَ عَنهُ. ۱
امام صادق عليه السلام:هر كه تو را گرامى داشت، او را گرامى بدار و هركه تو را خوار شمرد، خودت را از او منزّه و بر كنار بدار.
۱.الدرّة الباهرة: 31.