حدیث دربارهمراعات توان مخاطب

عنه عليه السلام:خالِطُوا النّاسَ بِما يَعرِفونَ، و دَعوهُم مِمّا يُنكِرونَ، و لا تَحمِلوهُم عَلى أنفُسِكِم و عَلَينا؛ إنَّ أمرَنا صَعبٌ مُستَصعَبٌ لا يَحتَمِلُهُ إلاّ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، أو نَبِيٌّ مُرسَلٌ، أو عَبدٌ قَدِ امتَحَنَ اللّهُ قَلبَهُ لِلإِيمانِ. ۱

امام على عليه السلام:با مردم طبق آنچه مى پذيرند، برخورد كنيد، و از آنچه انكارش مى كنند، اجتناب نماييد، و بار آنان را بر دوش خود يا ما نگذاريد؛ زيرا امر ما دشوار و پيچيده است كه جز فرشته اى مقرّب يا پيامبرى فرستاده شده يا بنده اى كه خداوند، دل او را به ايمان آزموده باشد، تاب تحمّل آن را ندارد.

۱.الخصال: 624/10.

کلیدواژه‌ها سخنرانی مراعات توان مخاطب

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـفرمود: دانش را براى سفيهان بازگو مكن كه تو را تكذيب مى كنند، و براى نادانان بازگو مكن كه در پذيرش آن سنگينى مى كنند؛ بلكه براى كسى بازگو كن كه شايسته آن باشد و آن را از روى فهميدن پذيرا باشد، آنچه را به او مى گويى، بفهمد، و آنچه را از تو مى شنود، كتمان كند؛ زيرا دانش تو بر تو حقّى دارد، همان گونه كه مالت بر تو حقّى دارد، كه بايد آن را به مستحقّ آن ببخشى، و از آن كه استحقاق آن را ندارد، ممانعت نمايى.

امام على عليه السلامـ چنان كه در حكمت هاى منسوب به ايشان آمده ـفرمود: از ياد كردِ علم نزد آن كه بدان اشتياق ندارد، بپرهيز، و از ياد كردِ آن كه داراى شرافت ديرينه است، نزد آن كه در شرافتْ ديرينه اى ندارد، اجتناب كن كه باعث كينه جويى او نسبت به تو مى شود.

امام على عليه السلام:حكيمان، چون حكمت را به نااهل آن سپردند، آن را ضايع كردند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:براى مردم آنچه را نمى دانند]و نمى پذيرند]، بازگو نكنيد. آيا دوست داريد كه خدا و رسولش مورد تكذيب قرار گيرند؟

امام على عليه السلام:آيا دوست داريد كه خدا و رسولش مورد تكذيب قرار گيرند؟ براى مردم آنچه را مى پذيرند، بازگو كنيد و از گفتن آنچه انكارش مى كنند، پرهيز نماييد.

دعائم الإسلام:امام صادق عليه السلام ـ به اصحاب خود كه به گردش اجتماع كرده بودند ـ فرمود: «براى مردم، آنچه را مى پذيرند، بازگو كنيد و آنچه را انكار مى كنند، وا گذاريد. آيا دوست داريد كه خدا و رسولش مورد دشنام قرار گيرند؟». گفتند: چگونه خدا و رسولش دشنام مى شوند؟ فرمود: «وقتى شما چيزى را كه انكارش مى كنند براى آنها بازگو مى كنيد، مى گويند: خداوند، گوينده اين گفتار را لعنت كند!، در حالى كه خداوند عزّ و جلّ و رسول او آن را گفته اند».

امام صادق عليه السلام:رسول خدا هرگز با مردم با ژرفاى عقل خود، سخن نگفته است. رسول خدا فرموده است: «ما جمعيت پيامبران، فرمان گرفته ايم كه با مردم به اندازه عقلشان سخن گوييم».

امام على عليه السلام:هر علمى چنان نيست كه صاحب آن بتواند آن را براى تمام مردم تبيين كند؛ زيرا برخى از مردم [در عقل]قوى و برخى ضعيف اند، و برخى دانش ها قابل تحمّل و بعضى غير قابل تحمّل اند، مگر براى آن كه از اولياى مخصوص خداوند باشد كه خدا شنيدن آن را برايش آسان كند و او را در اين كار، كمك رساند.