حقّ همنشين
3 حدیث
عنه عليه السلام:يا بُنيَّ، إذا أتَيتَ ناديَ قَومٍ فارْمِهِم بسَهمِ السّلامِ، ثُمَّ اجلِسْ في ناحِيَتِهِم فلا تَنْطِقْ حتّى تَراهُم قد نَطَقوا، فإنْ رأيتَهُم قد نَطَقوا في ذِكرِ اللّهِ فأجْرِ سَهمَكَ مَعهُم، و إلاّ فَتَحوَّلْ مِن عِندِهِم إلى غَيرِهِم. ۱
لقمان عليه السلام:فرزندم! هرگاه به انجمنى درآمدى، با تيرِ سلام شكارشان كن و آن گاه كنارشان بنشين و سخن مگوى، تا آنها زبان به سخن گشايند. اگر ديدى از خدا سخن به ميان آوردند، با آنان همسخن شو و گرنه، از ميان آنان به ميان جمعى ديگر برو.
۱.. تنبيه الخواطر: 1/31.
بحار الأنوار:از سخنان خداوند متعال به موسى عليه السلام [اين است كه]: اى موسى! با آنان كه گرد گناه نمى گردند، نيكو و پاكيزه سخن بگوى و همنشين آنان باش و ايشان را براى غيب ۳] اين است كه [خود گير و با آنان تمام تلاش و كوشش خود را در راه اطاعت به كار بند تا آنان نيز چنين كنند.
۱.أي اتخذهم إخوانا ليحفظوك في غيبتك بأن لا يذكروك في غيبتك بسوء، و يدفعوا عنك الغيبة و يكونوا ناصحين لك عند ما تغيب عنهم، و يحتمل أن يكون المراد بالغيب القيامة لغيبتها عن الحس (مرآة العقول: 25 / 100 / 8).
۲.بحار الأنوار: 77/36/7.
۳.اين سخن را مى توان به دو گونه معنا كرد؛ يا بدين معنا كه: كسى را برادر خود گير كه وقتى غيبت تو را مى شنود، از تو دفاع كند، يا بدين معنا كه: او را براى عالم غيب و آخرت خود برادر گير (به نقل از مرآة العقول: 25 / 100 / 8).
الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام:أَمّا حقُّ جَليسِكَ: فأنْ تُلِينَ لَهُ جانِبَكَ، و تُنْصِفَهُ في مُجازاة اللّفظِ، و لا تَقومَ مِن مَجلِسِكَ إلاّ بإذْنِهِ. و مَن يَجلِسُ إلَيكَ يَجوزُ لَهُ القِيامُ عَنكَ بغَيرِ إذْنِكَ، و تَنسى زَلاّتِهِ، و تَحْفَظُ خَيْراتِهِ، و لا تُسْمِعُهُ إلاّ خَيرا. ۱
امام زين العابدين عليه السلام:حقّ همنشين تو آن است كه: با او نرمخو و مهربان باشى، در هنگام گفتگو با او به انصاف رفتار كنى، جز با اجازه او از جاى خود بلند نشوى، اگر در كنار تو نشست بتواند بدون اجازه تو برخيزد و برود، لغزشهايش را فراموش كنى، خوبيهايش را به ياد داشته باشى و جز خير و خوبى به او نگويى.
۱.الخصال: 569/1.