حدیث دربارهمعلوم بودن نتيجه شورا پيش از مشورت

الإرشاد عن أبي صادِق:لَمّا جَعَلَها عُمَرُ شورى في سِتَّةٍ، وقالَ: إن بايَعَ اثنانِ لِواحِدٍ، وَاثنانِ لِواحِدٍ، فَكونوا مَعَ الثَّلاثَةِ الَّذينَ فيهِم عَبدُ الرَّحمنِ، وَاقتُلُوا الثَّلاثَةَ الَّذينَ لَيسَ فيهِم عَبدُ الرَّحمنِ؛ خَرَجَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام مِنَ الدّارِ وهُو مُعتَمِدٌ عَلى يَدِ عَبدِ اللّهِ بنِ العَبّاسِ فَقالَ لَهُ: يَابنَ عَبّاسٍ! إنَّ القَومَ قَد عادَوكُم بَعدَ نَبِيِّكُم كَمُعاداتِهِم لِنَبِيِّكُم صلى الله عليه و آله في حَياتِهِ، أمَ وَاللّهِ، لا يُنيبُ بِهِم إلَى الحَقِّ إلّا السَّيفُ. فَقالَ لَهُ ابنُ عَبّاسٍ: وكَيفَ ذاكَ؟ قالَ: أما سَمِعتَ قولَ عُمَرَ: إن بايَعَ اثنانِ لِواحِدٍ، وَاثنانِ لِواحدٍ، فَكونوا مَعَ الثَّلاثَةِ الَّذينَ فيهِم عَبدُ الرَّحمنِ، وَاقتُلُوا الثَّلاثَةَ الَّذينَ لَيسَ فيهِم عَبدُ الرَّحمنِ؟ قالَ ابنُ عَبّاسٍ: بَلى. قالَ: أ فَلا تَعلَمُ أنَّ عَبدَ الرَّحمنِ ابنُ عَمِّ سَعدٍ، وأنَّ عُثمانَ صِهرُ عَبدِ الرَّحمنِ؟ قالَ: بَلى. قالَ: فَإِنَّ عُمَرَ قَد عَلِمَ أنَّ سَعدا وعَبدَ الرَّحمنِ وعُثمانَ لا يَختَلِفونَ فِي الرَّأيِ، وأنَّهُ مَن بويِعَ مِنهُم كانَ الاِثنانِ مَعَهُ، فَأَمَرَ بِقَتلِ مَن خالَفَهُم، ولَم يُبالِ أن يَقتُلَ طَلحَةَ إذا قَتَلَني وقَتَلَ الزُّبَيرَ. أمَ وَاللّهِ، لَئِن عاشَ عُمَرُ لَاُعَرِّفَنَّهُ سوءَ رَأيِهِ فينا قَديما وحَديثا، ولَئِن ماتَ لَيَجمَعَنّي وإيّاهُ يَومٌ يَكونُ فيهِ فَصلُ الخِطابِ. ۱
الإرشادـ به نقل از ابو صادق ـ: چون عمر، خلافت را در شوراى شش نفرى نهاد و گفت: اگر دو نفر با يك نفر و دو نفر با نفر ديگر بيعت كردند، با آن سه نفرى باشيد كه عبد الرحمان در ميان آنهاست و آن سه نفرى را كه عبد الرحمان در ميان آنان نيست، [چنانچه مخالفت ورزيدند،]بكشيد، امير مؤمنان، در حالى كه بر دست عبد اللّه بن عبّاس تكيه داشت، بيرون آمد و به او فرمود: «اى ابن عبّاس! اين گروه، پس از پيامبرتان با شما دشمنى كردند، همان گونه كه با پيامبرتان در زندگى اش به دشمنى برخاستند. آگاه باش كه به خدا سوگند، جز شمشير، آنان را به راه حق باز نمى گرداند». ابن عبّاس به او گفت: به چه دليل [اين سخن را مى گويى]؟ فرمود: «آيا سخن عمر را نشنيدى كه گفت: اگر دو نفر با يك نفر و دو نفر با يك نفر ديگر بيعت كردند، با آن سه نفرى باشيد كه عبد الرحمان در ميان آنهاست و سه نفرى را كه عبد الرحمان در ميان آنان نيست، [چنانچه مخالفت ورزيدند،]بكشيد؟». ابن عبّاس گفت: چرا. فرمود: «آيا نمى دانى كه عبد الرحمان، پسر عموى سعد است و با عثمان [نيز]خويشاوندى سببى ۲ دارد؟». گفت: چرا. فرمود: «عمر مى دانست كه سعد و عبد الرحمان و عثمان، يك نظر دارند و با هر يك از آنان كه بيعت شود، آن دو نفر ديگر با او هستند. پس به كشتن مخالفان آنها فرمان داد و باكى ندارد كه وقتى من و زبير را مى كشد، طلحه هم كشته شود. بدان كه به خدا سوگند، اگر عمَر زنده بمانَد، زشتى نظرش را درباره ما از گذشته تا كنون به او مى فهمانم و اگر بميرد، روز داورى، من و او را گرد هم مى آورَد».
۱.
الإرشاد: ج 1 ص 285 و286.
۲.
خواهر عثمان، همسر عبد الرحمان بود. (م)

احادیث دیگر این موضوع

۳