برخورد هشيارانه امام با فتنه

الإرشاد:ابو سفيان به در خانه پيامبر خدا آمد، در حالى كه على عليه السلام و عبّاس به كار [كفْن و دفن]پيامبر صلى الله عليه و آله مشغول بودند. پس ندا داد: بنى هاشم! مبادا مردم در [حقّ] شما طمع كنند بويژه تيم بن مرّه، يا عَدى! امر [خلافت]، جز در ميان شما و به سوى شما نيست و جز ابو الحسن، على، كسى شايسته آن نيست. اى ابو الحسن! آن را هوشيارانه و محكم به دست گير كه تو به اين كار (كه مورد طمع ديگران است)، سزاوارترى. سپس با بلندترين صدايش ندا داد: اى بنى هاشم! اى بنى عبد مناف! آيا راضى شديد كه ابو فصيل بر شما ولايت پيدا كند. به خدا سوگند، اگر بخواهيد، مدينه را از سواره و پياده پُر خواهم كرد. امير مؤمنان، او را ندا داد: «اى ابو سفيان! باز گرد. به خدا سوگند، آنچه مى گويى، به

تاريخ الطبرىـ به نقل از عوانه ـ: چون مردم براى بيعت با ابو بكرْ اجتماع كردند، ابو سفيان آمد، در حالى كه مى گفت: به خدا سوگند، غوغايى را مى بينم كه جز خون، آن را فرو نمى نشانَد. اى خاندان عبد مناف! ابو بكر چه كاره شماست؟ كجايند آن دو ناتوانْ شمرده شده؟ كجايند آن دو خوارشده: على و عبّاس؟ و افزود: اى ابو الحسن! دستت را بگشاى تا با تو بيعت كنم. على عليه السلام خوددارى ورزيد و ابو سفيان به شعرِ متلمّس، تمثّل جست: و هرگز كسى اين خوارى را تحمّل نمى كند مگر دو خوار شده: شُتر قبيله و ميخ. سر ميخ را بر زمين مى كوبند و شتر را سر مى شكنند؛ امّا كسى برايش نمى گريد. پس، على عليه السلام بر او بانگ زد و وى را باز داشت و فرمود: «به خدا سوگند، تو با اين كار، جز در پى فتنه نيستى و به خدا

تاريخ اليعقوبىـ پس از بيعت ابو بكر در سقيفه ـ: براء بن عازب، نزد بنى هاشم آمد و در زد و گفت: اى خاندان بنى هاشم! با ابو بكر، بيعت شد! يكى از آنها گفت: مسلمانان كارى نمى كنند كه ما در آن نباشيم، در حالى كه ما به محمّد صلى الله عليه و آله نزديك تريم. امّا عبّاس گفت: به پروردگار كعبه سوگند، كار را به انجام رساندند. مهاجران و انصار، در [ولايت] على عليه السلام شك نداشتند. پس، چون از خانه بيرون آمدند، فضل بن عبّاس ـ كه سخنگوى قريش بود ـ برخاست و گفت: اى قوم قريش! خلافت، با نيرنگ، بر شما ثابت و استوار نمى شود، در حالى كه ما سزاوار آنيم و نه شما و در حالى كه سَرور ما (على) از شما بدان شايسته تر است. عُتبة بن ابى لهب [نيز] برخاست و گفت: گمان نمى بردم كه امارت، از هاشم و سپس از ابو

نزهة الناظر:چون پيامبر خدا قبض روح شد، امير مؤمنان و عمويش عبّاس و دوستداران آن دو، در خانه هاى انصار گرد آمدند تا هم انديشى كنند. ابو سفيان و زبير، پيشى جستند و يارى خود را بر آن دو عرضه كردند و براى يارى آن دو، از جان خود مايه گذاشتند. عبّاس گفت: ما گفته شما را شنيديم. نه ياريخواهى مان از شما، از روى كمى عدد [ياران] است و نه وا نهادن نظرتان، به خاطر بد گمانى؛ بلكه پِيجوى حقّيم. پس مهلت دهيد تا نيك بينديشيم. ما، اگر راهى را درست و روا بيابيم، كار را به آن جا مى كشانيم كه غوغايى چون همهمه ملخان به راه مى اندازيم و دستان خود را به سوى مجد و شكوه بر مى كشيم و تا آن را به چنگ نياوريم، بر نمى بنديم و باز نمى گرديم، و اگر اين راه را انتخاب نكرديم، از كمى يار و ناتوانى بازو نيست؛ چرا كه به

العقد الفريدـ به نقل از مالك بن دينار ـ: پيامبر خدا وفات يافت و ابو سفيان، غايب و در پى گردآورى زكات بود كه پيامبر خدا به او سپرده بود. در بازگشت، مردى را در راه ديد كه از مدينه مى آمد. از او پرسيد: محمّد درگذشت؟ گفت: آرى. گفت: چه كسى جانشينش شد؟ گفت: ابو بكر. ابو سفيان گفت: آن دو مستضعف، على و عبّاس، چه كردند؟ گفت: نشسته اند. گفت: هان! به خدا سوگند، اگر زنده بمانم، آنان را بر مسند خلافت مى نشانم. سپس گفت: من پيشامدى آتشناك مى بينم كه جز خون، خاموشش نسازد. چون وارد مدينه شد، در كوچه ها مى چرخيد و مى گفت: بنى هاشم! مبادا مردم در [حقّ] شما طمع كنند بويژه [بنى] تَيم بن مرّه و [بنى] عَدى! چرا كه خلافت، جز در ميان شما و به سوى شما نيست و كسى جز ابو الحسن، على،