وصىّ موسى
5 حدیث
امام باقر عليه السلام:وصىّ موسى، يوشع بن نون بود. او همان جوانى است كه خداوند عز و جلدر قرآن از او ياد كرده است.
الإمام الصادق عليه السلام:أوصى موسى عليه السلام إلى يوشَعَ بنِ نونٍ، وأوصى يوشَعُ بنُ نونٍ إلى وَلَدِ هارونَ ولَم يوصِ إلى وَلَدِهِ ولا إلى وَلَدِ موسى، إنَّ اللّهَ تَعالى لَهُ الخِيَرَةُ، يَختارُ مَن يَشاءُ مِمَّن يَشاءُ. ۱
امام صادق عليه السلام:موسى، يوشع بن نون را وصى قرار داد و يوشع بن نون فرزند هارونْ را وصى قرار داد و پسر خود و پسر موسى را وصى نكرد؛ چرا كه انتخاب، با خداوند متعال است و از ميان مردمان، هر كس را بخواهد، برمى گزيند.
۱.الكافي: ج 1 ص 293 ح 3، بصائر الدرجات: ص 469 ح 4 كلاهما عن عبد الحميد بن أبي الديلم.
عنه عليه السلامـ في خَبَرِ وَفاةِ موسى عليه السلام ـ: دَعا يوشَعَ بنَ نونٍ فَأَوصى إلَيهِ وأمَرَهُ بِكِتمانِ أمرِهِ، وبِأَن يوصِيَ بَعدَهُ إلى مَن يَقومُ بِالأَمرِ. ۱
امام صادق عليه السلامـ در خبر وفات موسى عليه السلام ـ: [موسى]يوشع بن نون را فرا خواند و او را وصى كرد و به او فرمان داد اين مسئوليتش را پنهان بدارد و پس از خودش كسى را كه به اين امر قيام مى كند، وصى قرار دهد.
۱.كمال الدين: ص 153 ح 17 عن محمّد بن عمارة، الأمالي للصدوق: ص 303 ح 343 عن عمارة، قصص الأنبياء: ص 175 ح 204 عن هشام بن سالم.
تاريخ اليعقوبي:إنَّ موسى عليه السلام قالَ لَهُم [لِبَني إسرائيلَ]: قَد بَلَّغتُكُم وَصايَا اللّهِ وعَرَّفتُكُم أمرَهُ فَاتَّبِعوا ذلِكَ، وَاعمَلوا بِهِ، فَقَد أتَت لي مِائَةٌ وعِشرونَ سَنَةً وقَد حانَت وَفاتي، وهذا يوشَعُ بنُ نونٍ القَيِّمُ فيكُم بَعدي، فَاسمَعوا لَهُ وأطيعوا أمرَهُ، فَإِنَّهُ يَقضي بَينَكُم بِالحَقِّ، ومَلعونٌ مَن خالَفَهُ وعَصاهُ. ۱
تاريخ اليعقوبى:موسى عليه السلام به بنى اسرائيل گفت: «سفارش هاى خداوند را به شما رساندم و فرمان او را به شما شناساندم. پس، آن را پيروى و بدان عمل كنيد.
من، صد و بيست سال عمر كردم و وفاتم نزديك شده است. پس از من، اين يوشع بن نون، سرپرست شماست. پس به او گوش سپاريد و فرمانش را پيروى كنيد كه ميان شما به حق، داورى مى كند و هر كس مخالفت و سرپيچى اش كند، نفرين شده است».
۱.تاريخ اليعقوبي: ج 1 ص 45.
تاريخ اليعقوبي:وكانَ موسى لَمّا حَضَرَتهُ وَفاتُهُ أمَرَهُ اللّهُ عزَّوجَلَّ أن يُدخِلَ يوشَعَ بنَ نونٍ ـ وكانَ يوشَعُ بنُ نونٍ مِن شَعبِ يوسُفَ بنِ يَعقوبَ ـ إلى قُبَّةِ الزَّمانِ، فَيُقَدَّسَ عَلَيهِ، ويَضَعَ يَدَهُ عَلى جَسَدِهِ لِتَتَحَوَّلَ فيهِ بَرَكَتُهُ، ويوصِيَهُ أن يَقومَ بَعدَهُ في بَني إسرائيلَ، فَفَعَلَ موسى ذلِكَ، فَلَمّا ماتَ موسى قامَ يوشَعُ بَعدَهُ في بَني إسرائيلَ. ۱
تاريخ اليعقوبى:و چون وفات موسى عليه السلام نزديك شد، خداى عز و جل به او فرمان داد كه يوشع بن نون را كه از تيره يوسف بن يعقوب عليهما السلام بود، به قبّه زمان ۲ درآورد و تقديسش كند و دستش را بر بدن او بگذارد تا بركت در آن راه يابد و او را وصى قرار دهد تا پس از وى، در ميان بنى اسرائيل، كار را به عهده بگيرد.
پس موسى عليه السلام چنين كرد و چون موسى عليه السلام درگذشت، يوشع، از پس او كار را در بنى اسرائيل به عهده گرفت. ۳.
۱.تاريخ اليعقوبي: ج 1 ص 46.
وجاء في الكتاب المقدّس ص 333: «كلّم موسى الربّ قائلاً: ليوكل الربّ إله أرواح كلّ بشر رجلاً على الجماعة، يخرج أمامهم ويدخل أمامهم ويخرجهم ويدخلهم، لئلّا تبقى جماعة الربّ كغنم لا راعي لها.
فقال الربّ لموسى: خذ لك يشوع بن نون، فإنّه رجل فيه روح، وَضَع يدك عليه، وأوقفه أمام العازار الكاهن والجماعة كلّها، وأوصه بحضرتهم، واجعل عليه من مهابتك، لكي تسمع له جماعة بني إسرائيل كلّها، يقف أمام العازار الكاهن، فيطلب له قضاء الاُوريم أمام الربّ، فبأمره يخرجون وبأمره يدخلون، هو وجميع بني إسرائيل معه وكلّ الجماعة.
وفعل موسى كما أمره الربّ، فأخذ يشوع وأوقفه أمام العازار الكاهن وكلّ الجماعة، ووضع عليه يديه وأوصاه كما قال الربّ على لسان موسى».
وفي قاموس الكتاب المقدّس ص 1068: «يشوع: اسم عبري معناه «يهوه خلاص» اسمه في الأصل هوشع، يهوشوع، ثمّ دعاه موسى يشوع، وهو خليفة موسى، وابن نون من سبط افرايم، ولد في مصر. وكان أوّلاً خادما لموسى.
ذكر أوّلاً عند معركة رفيديم؛ لأنّ موسى كان وقتئذٍ قد عيّنه لقيادة بني إسرائيل، وكان عمره آنئذٍ (44) سنة، وبعد ذلك تعيّن جاسوسا لسبطه، وقد قدّم هو وكالب رفيقه تقريرا صحيحا عن البلاد التي تحسّسوها.
ثمّ أقامه موسى أمام اليعازار الكاهن وكلّ الشعب وعيّنه خليفة له. ودعا المشترع العظيم يشوع قبيل وفاته وسلّمه العمل الذي كان عليه أن يقوم به وفقا لإرادة اللّه. وبعد موت موسى مباشرةً أخذ يشوع في الاستعداد السريع لعبور الاُردن. ومنح الشعب ثلاثة أيّام لإعداد الزاد».
۲.قُبّه زمان، معبد گنبدى شكل بنى اسرائيل بوده است كه موسى و هارون عليهما السلام، آن را در صحراى «تَيْه» و به فرمان خداوند، بنا كردند. برخى (مانند كفعمى)، آن را همان «بيت المقدس» مى دانند و برخى (مانند فريد وجدى)، آن را همانند «قبة الشهادة» دانسته اند كه خيمه اى از كتان بود و تابوت عهد را با آن مى پوشاندند (ر. ك: بحار الأنوار: ج 90 ص 119، دائرة المعارف القرن العشرين: ج 7 ص 602).
۳.در الكتاب المقدّس (ص 333) چنين آمده است: «موسى عليه السلام با پروردگار، چنين گفت: نياز است كه پروردگار، خداى ارواح تمامى بشر، مردى را بر جماعت بگمارد كه به عنوان رهبر آنان، وارد شود و بيرون آيد و آنان را به ورود و خروج، وادار كند تا خلق خدا مانند گله بى شبان، رها نمانند. پس، پروردگار به موسى عليه السلام گفت: يشوع (يوشع) بن نون را براى اين كار برگير، كه او مردى صاحبْ دل است و دستت را بر او بنه و او را در پيش روى اِليعازار كاهن و همه مردم بِايستان و جلوى آنان، به او وصيّت كن و از هيبت و قدرت خودت به او بده تا جماعت بنى اسرائيل، همگى گوش به فرمانش شوند. او جلوى اليعازار كاهن مى ايستد و از پيشگاه ربوبى درخواست تحقّق قضا و اراده الهى مى كند. پس، او و همه بنى اسرائيل و تمام مردمان، با فرمان او بيرون مى روند و با فرمان او وارد مى شوند. و موسى عليه السلام همان گونه كرد كه پروردگارش فرمان داده بود. پس يشوع را برگرفت و او را جلوى اليعازار كاهن و مردم ايستانْد و دستش را بر او نهاد و همان گونه كه پروردگار به موسى گفته بود، به او وصيّت كرد.
و در قاموس الكتاب المقدّس (ص 1068) آمده است: «يشوع، نامى عبرى به معناى خداى آزادى است و در اصل، هوشع و يا يهوشوع بوده كه موسى او را يشوع خوانده است. او جانشين موسى عليه السلام و پسر نون از تيره افرايم است كه در مصر، متولّد شد و در آغاز، خدمت گزار موسى عليه السلام بود. اوّلين بارى كه از او سخن به ميان آمده، در نبرد رفيديم [در شبه جزيره سينا]است كه موسى او را در آن جنگ، به فرماندهى بنى اسرائيل گمارد و آن هنگام، 44 ساله بود. پس از آن، مأمور تجسّسِ تيره و خاندان خود شد و به هميارى دوستش كالب، گزارشى دقيق از شهرهايى كه مأمور تجسّس آنها بودند، ارائه داد. سپس موسى عليه السلام او را جلوى اليعازار كاهن و همه مردم ايستاند و به عنوان جانشين خود تعيين كرد. و قانون گذار بزرگ (موسى عليه السلام)، يشوع را، اندكى پيش از وفاتش فرا خواند و بر طبق اراده الهى، همه قدرت و اختيارات خود را به او سپرد. يشوع، بلافاصله پس از رحلت موسى عليه السلام آماده شد تا از اُردن بگذرد و از اين رو، سه روز به مردم، مهلت داد تا توشه برگيرند».