حدیث دربارهنام ها

شرح نهج البلاغة:كانَ اسمُهُ الأَوَّلُ الَّذي سَمَّتهُ بِهِ اُمُّهُ: حَيدَرَةَ، بِاسمِ أبيها أسَدِ بنِ هاشِمٍ ـ وَالحَيدَرَةُ: الأَسَدُ ـ فَغَيَّرَ أبوهُ اسمَهُ، وسَمّاهُ عَلِيّا. وقيلَ: إنَّ حَيدَرَةً اسمٌ كانَت قُرَيشٌ تُسَمّيهِ بِهِ. وَالقَولُ الأَوَّلُ أصَحُّ؛ يَدُلَّ عَلَيهِ خَبَرُهُ يَومَ بَرَزَ إلَيهِ مَرحَبٌ، وَارتَجَزَ عَلَيهِ فَقالَ: أنَا الَّذي سَمَّتني اُمّي مَرحَبا فَأَجابَهُ عليه السلام رَجَزا: أنا الَّذي سَمَّتني اُمّي حَيدَرَةَ ۱

شرح نهج البلاغة:نخستين نامى كه مادرش [فاطمه بنت اسد] او را بدان ناميد، «حَيدَرَة» بود كه با نام پدر وى، اسد بن هاشم، مناسبت داشت (حيدره و اسد، هر دو به معناى شيرند). پس پدرش [ابوطالب]آن را تغيير داد و وى را على ناميد. و گفته شده كه حيدره، نامى بود كه قريش، او را بدان خواندند. و گفته نخست، صحيح است و گزارش نبرد او با مَرحَب بر آن دلالت دارد، در آن جا كه مرحب رجز خواند و گفت: مرا مادرم نام «مَرحَب» نهاد. و على عليه السلام پاسخ داد: مرا «حَيدَره» مادرم نام داد. ۲

۱.شرح نهج البلاغة: ج 1 ص 12. إنّ شعر الإمام عليّ عليه السلام الذي ارتجزه في معركة خيبر لدى لقائه مرحب اليهوديّ والذي أوّله: «أنا الذي سمّتني اُمّي حيدرة» جاء في قسم كبير من المصادر التاريخيّة والحديثيّة، منها: صحيح مسلم: ج 3 ص 1441 ح 132، مسند ابن حنبل: ج 5 ص 558 ح 16538، فضائل الصحابة لابن حنبل: ج 2 ص 607 ح 1036 و ص 644 ح 1094، المستدرك على الصحيحين: ج 3 ص 41 ح 4343، الطبقات الكبرى: ج 2 ص 112، مقاتل الطالبيّين: ص 40، الرياض النضرة: ج 3 ص 149؛ الإرشاد: ج 1 ص 127، وقعة صفّين: ص 390، المناقب لابن شهرآشوب: ج 3 ص 129، روضة الواعظين: ص 146، الديوان المنسوب إلى الإمام عليّ عليه السلام: ص 286 ح 212. راجع: ص 340 (الدور المصيري في فتح خيبر).

۲.اين رجز امام عليه السلام در جنگ خيبر و در پاسخ به مرحب يهودى، در بيشتر منابع تاريخى و حديثى آمده است. ر. ك: ص 341 (تلاش سرنوشت ساز در جنگ خيبر).

کلیدواژه‌ها درآمد 1 دانش نامه امام حسین علیه السلام در یک نگاه فضیلت ها و ویژگی های امام حسین علیه السلام دانش نامه امیر المومنین در یک نگاه +3 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

علل الشرائعـ به نقل از فاطمه بنت اسد ـ: من به درون كعبه رفتم و از ميوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بيرون بيايم، كسى مرا ندا داد: اى فاطمه! او را «على» بنام كه او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرمايد: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربيتش كرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش كرده ام. اوست كه بت ها را در خانه ام مى شكند، و اوست كه بر بام خانه ام اذان مى گويد و مرا تقديس و تمجيد مى كند. پس خوشا به سعادت كسى كه دوستش بدارد و اطاعتش كند، و واى بر كسى كه سرپيچى اش كند و دشمنش بدارد!».

ينابيع المودّةـ به نقل از عبّاس بن عبدالمطّلب ـ: هنگامى كه فاطمه بنت اسد، على را به دنيا آورد، او را به نام پدرش «اسد» ناميد؛ ولى ابوطالب به اين، راضى نشد و گفت: بيا تا شبى از كوه ابوقبيس بالا رويم و آفريدگار آسمان را بخوانيم، شايد كه ما را به نام او آگاه كند. پس شب هنگام، حركت كردند و از كوه ابوقبيس بالا رفتند و خداى متعال را خواندند و ابوطالب، اين شعر را سرود: اى پروردگارِ شب تيره و صبح روشن درخشنده! حكم قطعى ات را برايمان بيان كن كه اين پسر را چه بناميم. پس آوايى از آسمان آمد و ابوطالب، سرش را بالا كرد كه ناگاه، لوحى همچون زمرّد سبز ديد كه چهار سطر در آن نوشته شده بود. آن را با دستانش گرفت و محكم به سينه اش چسبانْد. در آن چنين نوشته بود: به فرزندى پاكيزه، اختصاص يافته ايد پاك و شريف و پسنديده. و نامش از جانب [خداى] قاهر و والا «على» است، برگرفته از «على». پس ابوطالب بسيار شادمان شد و براى خداى ـ تبارك و تعالى ـ به سجده افتاد و ده شتر، عقيقه كرد. آن لوح، به كعبه آويخته بود و بنى هاشم به آن بر قريش افتخار مى كرد تا آن كه در جنگ حجاج و ابن زبير، ناپديد شد.

امام زين العابدين عليه السلام:روزى پيامبر خدا نشسته بود و على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلامهم نزدش بودند. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «سوگند به كسى كه مرا بشارت دهنده به حق برانگيخت، نزد خداى عز و جل، آفريده اى از ما محبوب تر و گرامى تر بر روى زمين نيست. خداى ـ تبارك و تعالى ـ، نام مرا از نام هاى خود مشتق كرد كه او محمود است و من محمّدم و براى تو نيز ـ اى على! ـ نامى از نام هاى خود برگرفت كه او علىّ اعلى است و تو على هستى.».

امام على عليه السلام:نام من در انجيل، «اليا» و در تورات، «برى ء» و در زبور، «أرىّ» و نزد هندوان، «كبكر» و پيش روميان، «بطريسا» و نزد پارسيان، «جبتر» و پيش تركان، «بثير» و نزد زنگيان، «حيتر» و پيش كاهنان، «بوى ء» و نزد حبشيان، «بثريك» و نزد مادرم، «حيدرة» و پيش دايه ام، «ميمون (خوش يُمن)» و نزد عرب، «علىّ» و پيش ارامنه، «فريق» و نزد پدرم، «ظهير» است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هنگامى كه قيامت مى شود، على بن ابى طالب عليه السلام را با هفت نام، ندا مى دهند: اى صدّيق! اى دال (راهنما)! اى عابد! اى هادى! اى مهدى! اى فتى (جوان مرد)! اى على! تو و پيروانت بى محاسبه وارد بهشت شويد.