حدیث دربارهمأموريت براى اعلان برائت از مشركان

تاريخ دمشق عن ابن عبّاس:بَينا أنَا مَعَ عُمَرَ بنِ الخَطّابِ في بَعضِ طُرُقِ المَدينَةِ ـ يَدُهُ في يَدي ـ إذ قالَ لي: يَابنَ عَبّاسٍ، ما أحسِبُ صاحِبَكَ إلّا مَظلوما! فَقُلتُ: فَرُدَّ إلَيهِ ظُلامَتَهُ يا أميرَ المُؤمِنينَ!! قالَ: فَانتَزَعَ يَدَهُ مِن يَدي، ونَفَرَ مِنّي يُهَمهِمُ، ثُمَّ وَقَفَ حَتّى لَحِقتُهُ، فَقالَ لي: يَابنَ عَبّاسٍ، ما أحسِبُ القَومَ إلَا استَصغَروا صاحِبَكَ. قُلتُ: وَاللّهِ مَا استَصغَرَهُ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله حينَ أرسَلَهُ وأمَرَهُ أن يَأخُذَ بَراءَةَ مِن أبي بَكرٍ فَيَقرَأَها عَلَى النّاسِ!! فَسَكَتَ. ۱

تاريخ دمشقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: در حالى كه با عمر بن خطّاب در يكى از كوچه هاى مدينه، دست در دست هم مى رفتيم، به من گفت: اى ابن عبّاس! من رفيقت را مظلوم مى دانم. گفتم: اى امير مؤمنان! پس حقّ غصب شده اش را به او بازگردان! دستش را از دستم بيرون كشيد و از من دور شد و زير لب زمزمه اى كرد. سپس ايستاد تا به او رسيدم. به من گفت: اى ابن عبّاس! اين گونه مى بينم كه مردم، رفيقت را كوچك شمردند. گفتم: به خدا سوگند، پيامبر خدا، او را كوچك نشمرد، آن گاه كه او را فرستاد و به او فرمان داد كه [آيه هاى]برائت را از ابو بكر بگيرد و بر مردم بخواند! عمر، ساكت شد.

۱.تاريخ دمشق: ج 42 ص 349، شرح نهج البلاغة: ج 6 ص 45 وفيه «ما استصغره اللّه» و ج 12 ص 46 وفيه «ما استصغره اللّه ورسوله»، كنز العمّال: ج 13 ص 109 ح 36357؛ الدرجات الرفيعة: ص 105 كلّها نحوه وراجع فرائد السمطين: ج 1 ص 334 ح 258.

کلیدواژه‌ها درآمد 1 دانش نامه امام حسین علیه السلام در یک نگاه فضیلت ها و ویژگی های امام حسین علیه السلام دانش نامه امیر المومنین در یک نگاه +3 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلام:چون ده آيه از [سوره] برائت بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله، ابو بكر را فرا خواند و او را با آن آيه ها فرستاد تا آنها را بر مردم مكّه بخواند. سپس پيامبر صلى الله عليه و آله مرا فرا خواند و فرمود: «به دنبال ابو بكر برو و هر كجا به او رسيدى، نوشته را از او بگير و آن را به سوى مردم مكّه ببر و بر ايشان بخوان». در جحفه به او رسيدم و نوشته را از او گرفتم و ابو بكر به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله بازگشت و گفت: اى پيامبر خدا! آيا در حقّ من چيزى نازل شده است؟ فرمود: «نه؛ امّا جبرئيل نزد من آمد و گفت: [پيام]از جانب تو را، جز خودت يا مردى از [خاندان]تو نمى رسانَد».

مسند ابن حنبلـ به نقل از انس بن مالك ـ: پيامبر خدا، ابو بكر را با [آيه هاى]برائت به سوى مردم مكّه فرستاد. سپس او را فرا خواند و على عليه السلام را با آنها فرستاد [و]فرمود: «آنها را جز مردى از خاندانم نمى رسانَد».

فضائل الصحابةـ به نقل از انس بن مالك ـ: پيامبر خدا، ابو بكر را با [آيه هاى]برائت به سوى مردم مكّه فرستاد و چون به ذو الحُلَيفه ذو الحليفه، در شش يا هفت ميلى مدينه است و مسجد شجره و ميقات اهل مدينه در آن واقع شده است (معجم البلدان: ج 2 ص 295). رسيد، در پىِ او فرستاد و او را بازگردانْد و فرمود: «آن را جز مردى از خاندانم نمى برد». آن گاه، على عليه السلام را روانه كرد.

خصائص أمير المؤمنينـ به نقل از زيد بن يثيع، درباره امام على عليه السلام ـ: پيامبر خدا، ابو بكر را به همراه [آيه هاى]برائت به سوى مردم مكّه فرستاد. سپس على عليه السلام را در پى او روانه كرد و به او فرمود: «نوشته را بگير و آن را براى مردم مكّه بِبَر». على عليه السلام گفت: به او رسيدم و نوشته را از وى گرفتم. ابو بكر با دل تنگى بازگشت و گفت: اى پيامبر خدا! آيا چيزى درباره من نازل شده است؟ فرمود: «نه، جز آن كه من فرمان يافته ام كه يا خود، آن را ابلاغ كنم يا مردى از خاندانم».

مسند ابن حنبلـ به نقل از زيد بن يثيع، درباره ابو بكر ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله، او را با [آيه هاى]برائت به سوى مردم مكّه فرستاد: اين كه هيچ مشركى پس از اين سال به حج نيايد؛ برهنه اى به دور كعبه نچرخد؛ جز انسان مسلمان به بهشت وارد نمى شود؛ هر كسى با پيامبر خدا پيمانى دارد، فقط تا پايان مدّتش مهلت دارد؛ و خداوند و پيامبرش از مشركان بيزارند. پس از سه روز از حركت ابو بكر، پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود: «به او برس و ابو بكر را به سوى من بازگردان و خود، آيه ها را ابلاغ كن». على عليه السلام چنين كرد. چون ابو بكر به نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد، گريست و گفت: اى پيامبر خدا! آيا درباره من چيزى رخ داده است؟ فرمود: «جز نيكى درباره تو رخ نداده است؛ ولى فرمان يافتم كه آن را كسى جز خودم يا مردى از خاندانم ابلاغ نكند».

المستدرك على الصحيحينـ به نقل از جميع بن عمير ليثى ـ: نزد عبد اللّه بن عمر آمدم و درباره على عليه السلام از او پرسيدم. مرا نكوهش كرد و گفت: آيا برايت از على عليه السلام نگويم؟ اين خانه پيامبر خدا در مسجد است و اين خانه على عليه السلام است. پيامبر خدا، ابو بكر و عمر را با [آيه هاى]برائت به سوى مردم مكّه فرستاد. روانه كه شدند، سوارى را ديدند. گفتند: اين كيست؟ فرمود: «من على هستم. اى ابو بكر! نوشته اى را كه با توست، بده». گفت: براى چه؟! فرمود: «به خدا سوگند، چيزى جز خير و نيكى نمى دانم». على عليه السلام نوشته را گرفت و بُرد و ابو بكر و عمر به مدينه بازگشتند و گفتند: اى پيامبر خدا! چه چيزى درباره ما [رخ داده] است؟ فرمود: «چيزى جز خير نيست؛ ولى به من گفته شد: چنين باشد كه [آن را كسى]از جانب تو، جز خودت يا مردى از [خاندان] خودت ابلاغ نكند».

الإرشاد:در ماجراى برائت آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله، آن (آيه هاى برائت) را به ابو بكر داد تا با آن، پيمان با مشركان را به كنار افكند. هنوز دور نشده بود كه جبرئيل عليه السلام بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد و گفت: خداوند بر تو درود مى فرستد و مى گويد: «از جانب تو، جز خودت يا مردى از [خاندان] تو [پيام را]نمى رسانَد». پيامبر خدا، على عليه السلام را خواست و به او فرمود: «بر عَضباء، شتر من، سوار شو و به ابو بكر برس و [آيه هاى]برائت را از دست او بگير و آنها را به مكّه برسان و پيمان مشركان را به پيش خودشان بينداز و ابو بكر را مخيّر كن كه يا در ركاب تو بيايد يا به سوى من بازگردد». امير مؤمنان بر «عَضباء»، شتر پيامبر خدا، سوار شد و رفت تا به ابو بكر رسيد. چون ابو بكر، على عليه السلام را ديد، هراسان شد و به پيشبازش آمد و گفت: اى ابو الحسن! براى چه آمده اى؟ آيا همراه من مى آيى يا به منظور ديگرى آمده اى؟ امير مؤمنان به او فرمود: «پيامبر خدا به من فرمان داده است كه به تو برسم و آيه هاى برائت را از تو بگيرم و با آنها، پيمان مشركان را به پيش خودشان بيفكنم و به من فرمان داده كه تو را مخيّر كنم كه يا با من بيايى و يا به سوى او بازگردى». ابو بكر گفت: به سوى او باز مى گردم. به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله بازگشت و چون بر او وارد شد، گفت: اى پيامبر خدا! تو مرا براى كارى شايسته ديدى كه بدان، گردن ها به سويم كشيده شد و چون به سوى آن رو كردم، مرا از آن بازگرداندى. براى چه؟ آيا [آيه اى از] قرآن درباره من نازل شده است؟ پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «نه؛ امّا جبرئيل امين از سوى خداوند عز و جل به نزد من آمد و اين گونه گفت: از جانب تو، جز خودت يا مردى از خاندانت [پيام را]نمى رسانَد و على از من است و جز على از جانب من ابلاغ نمى كند».