حدیث دربارهاهل كار شايسته

كنز العمّال عن ابن شهاب:اِجتَمَعَ في مَسجِدِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آلهعُمَرُ بنُ الخَطّابِ وعَلِيٌّ وجَعفَرٌ اِبنا أبي طالِبٍ وَالعَبّاسُ بنُ عَبدِ المُطَّلِبِ، فَذَكَرُوا المَعروفَ، فَقالَ عَلِيٌّ: المَعروفُ حِصنٌ مِنَ الحُصونِ وكَنزٌ مِنَ الكُنوزِ، فَلا يُزَهِّدَنَّكَ فيهِ كُفرُ مَن كَفَرَهُ، فَقَد يَشكُرُكَ عَلَيهِ مَن لَم يَنتَفِع مِنهُ بِشَيءٍ، وقَد تُدرِكُ بِشُكرِ الشّاكِرِ ما أضاعَ الكَفورُ الجاحِدُ. وقالَ جَعفَرٌ: يا أهلَ المَعروفِ إلَى اصطِناعِ ما لَيسَ لِلطّالِبينَ إلَيهِم فيهِ؛ لِأَنَّكَ إذَا اصطَنَعتَ مَعروفا كانَ لَكَ أجرُهُ وفَخرُهُ وثَناؤُهُ ومَجدُهُ، فَما بالُكَ تَطلُبُ شُكرَ ما أتَيتَ إلى نَفسِكَ مِن غَيرِكَ؟! وقالَ العَبّاسُ: المَعروفُ أحصَنُ الحُصونِ وأعظَمُ الكُنوزِ، ولَن يَتِمَّ إلاّ بِثَلاثٍ: تَعجيلِهِ، وسَترِهِ، وتَصغيرِهِ؛ لِأَنَّكَ إذا عَجَّلتَ هَنَأتَهُ، وإذا صَغَّرتَهُ عَظَّمتَهُ، وإذا سَتَرتَهُ أتمَمتَهُ. وقالَ عُمَرُ بنُ الخَطّابِ: لِكُلِّ شَيءٍ أنفٌ، وأنفُ المَعروفِ سَراحُهُ. فَخَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَقالَ: فيمَ أنتُم؟ قالوا: كُنّا نَذكُرُ المَعروفَ. فَقالَ: المَعروفُ مَعروفٌ كَاسمِهِ، وأهلُ المَعروفِ فِي الدُّنيا أهلُ المَعروفِ فِي الآخِرَةِ. ۱

كنز العمّالـ به نقل از ابن شهاب ـ: عمر بن خطّاب، على بن ابى طالب، جعفر بن ابى طالب و عبّاس بن عبد المطّلب در مسجد پيامبر خدا جمع بودند. از «كار شايسته (معروف)» صحبت به ميان آمد. على عليه السلامفرمود: «معروف، دژى از دژها و گنجى از گنج هاست. مبادا ناسپاسى ناسپاسان، تو را به انجام دادن نيكى، بى رغبت سازد! كه گاه تو را به نيكى، سپاسگزارى كند كسى كه از آن، هيچ بهره اى نبرده است و تو با سپاسِ آن سپاسگزار، به چيزى مى رسى كه ناسپاسِ انكاركننده، آن را تباه ساخته است». جعفر گفت: اى اهل معروف از ميان خاندان ابو طالب! ۲ چرا كه وقتى كار شايسته انجام مى دهى، پاداش، افتخار، ستايش و شكوه آن، از آنِ توست. چرا در پى سپاس از جانب ديگران بر كارى هستى كه براى خويش كرده اى؟! عبّاس گفت: معروف، استوارترينِ دژها وبزرگ ترين گنج هاست و جز با سه چيز به كمال نمى رسد: شتاب دادن در انجام دادن آن، كتمان آن، و كوچك دانستن آن؛ چرا كه وقتى در انجام دادن آن شتاب كنى، گوارايش ساخته اى، و چون كوچكش شمارى، بزرگش داشته اى، و چون كتمانش كنى، به كمالش رسانده اى. عمر بن خطّاب گفت: هر چيزى قُلّه اى دارد و قلّه كار شايسته، انجام دادن بى درنگ آن است. پيامبر خدا سر رسيد [و] فرمود: «درباره چه سخن مى گفتيد؟». گفتند: درباره معروف گفتگو مى كرديم. فرمود: «معروف، مثل نامَش، شناخته شده است و اهل معروف در دنيا، [همان]اهل معروف در آخرت اند».

۱.كنز العمّال: 6 / 583 / 17014 نقلاً عن ابن النجّار.

۲.عبارت متن عربى، تشويش جدّى دارد و ترجمه ما، برداشتى آزاد از آن است.

کلیدواژه‌ها نفس عوامل خودسازی نیکی و نیکوکاری تشویق به نیکی +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون روز قيامت فرا رسد، خداوند، همه نيكوكاران را در يك جا جمع مى كند و مى فرمايد: «اين، كار شايسته (معروف) شماست كه قبول كرده ام. آن را بگيريد». مى گويند: خداى ما، سرور ما! با آن، چه كنيم، كه تو از ما به آن شايسته ترى؟ خودت آن را بگير. خداوند مى فرمايد: «من با آن چه كنم؟ منى كه به معروف شناخته شده ام؟ شما آن را برگيريد و به گناه آلودگان ببخشيد». همانا انسانْ دوستش را ديدار مى كند كه كوهى از گناه بر دوش دارد. پس بخشى از معروفِ خود را به او مى بخشد و او به سبب همان، وارد بهشت مى شود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به على عليه السلام ـ: اى على! معروف را از مهربانان امّتم بجوييد تا در پناه آنان زندگى كنيد، و آن را از سنگدلان مجوييد؛ چرا كه بر آنان لعنت فرود مى آيد. اى على! خداى متعال، معروف را آفريد و براى آن، اهلى آفريد و آن را براى آنان محبوب ساخت و كارهاى نيكشان را در نظرشان محبوب ساخت و جويندگان معروف را به سمت آنان روانه كرد، آن گونه كه آب را در زمين خشك شوره زار، جارى ساخت تا به سبب آن، زنده شود و نيكوكاران هم با نيكى هايشان حيات يابند. اى على! اهل معروف در دنيا، در آخرت هم اهل معروف اند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند متعال به ذو القرنين وحى كرد كه: «به عزّت و جلالم سوگند، هيچ آفريده اى را نيافريدم كه نزد من، محبوب تر از معروف باشد، و براى آن نشانه اى قرار خواهم داد. هر كس را ديدى كه معروف را در نظرش محبوب ساخته ام، نيكى جستن از او را نيز براى مردم محبوب ساخته ام. او را دوست بدار و با او دوستى كن؛ چرا كه من دوستش دارم و او را به دوستى برگزيده ام؛ و هر كس را ديدى كه معروف را در نظرش ناخوشايند ساخته ام و مردم را از نيكى جستن از او بى رغبت كرده ام، پس تو نيز او را دشمن بدار و با او پيمان دوستى مبند؛ چرا كه او از بدترينْ آفريده هاى من است».

امام على عليه السلام:خداوند متعال، برخى از مردم را براى [خدمت به]مردم آفريده است و آنان را براى مردم، نمايان، و براى معروف، اهلْ قرار داده است كه مردم در نيازهايشان، به سوى آنان روى مى آورند. آنان در قيامت، ايمن اند.

امام على عليه السلام:نيكوكار زنده است، هر چند او را به منزلگاه مُردگان، منتقل كنند.

امام على عليه السلام:انجام دهنده معروف نمى لغزد و اگر بلغزد، تكيه گاهى مى يابد.

امام حسين عليه السلام:چون روز قيامت شود، منادى ندا مى دهد: «اى مردم! هر كسى كه از خداى متعال، پاداشى طلبكار است، برخيزد». جز اهل معروف، كسى به پا نمى خيزد.

امام حسين عليه السلام:برترينِ مردم، كسى است كه با آن كس كه از او بريده، بپيوندد. ريشه ها [متناسب] با ساقه ها و شاخه ها رشد مى كنند! هر كس كه براى برادرش به نيكى بشتابد، فرداى قيامت كه بر او وارد مى شود، آن [نيكى]را مى يابد؛ و هر كس از نيكى كردن به برادرش هدف خدايى داشته باشد، خداوند به هنگام نيازش جبران مى كند و بيش از آن، بلاى دنيا را از او برمى گرداند؛ و هر كس گرفتارى مؤمنى را برطرف كند، خداوند، گرفتارى هاى دنيا و آخرت را از او برطرف مى نمايد؛ و هر كس نيكى كند، خداوند به او نيكى مى كند «و خداوند، نيكوكاران را دوست مى دارد» .