ويژگى هاى خردمندان

81 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:صِفَةُ العاقِلِ أن يَحلُمَ عَمَّن جَهِلَ عَلَيهِ، ويَتَجاوَزَ عَمَّن ظَلَمَهُ، ويَتَواضَعَ لِمَن هُوَ دونَهُ، ويُسابِقَ مَن فَوقَهُ في طَلَبِ البِرِّ، وإذا أرادَ أن يَتَكَلَّمَ تَدَبَّرَ فَإِن كانَ خَيرًا تَكَلَّمَ فَغَنِمَ، وإن كانَ شَرًّا سَكَتَ فَسَلِمَ، وإذا عَرَضَت لَهُ فِتنَةٌ اِستَعصَمَ بِاللّهِ وأمسَكَ يَدَهُ ولِسانَهُ، وإذا رَأى فَضيلَةً اِنتَهَزَ بِها، لا يُفارِقُهُ الحَياءُ، ولا يَبدو مِنهُ الحِرصُ، فَتِلكَ عَشرُ خِصالٍ يُعرَفُ بِهَا العاقِلُ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:ويژگى خردمند، آن است كه در برابر حماقت نادان بردبارى كند؛ از آنكه بر او ستم كرده بگذرد؛ نسبت به زيردستان فروتنى كند؛ با بالادستان در جستجوى خوبى، رقابت ورزد، هر گاه خواست سخن گويد، بينديشد؛ اگر خوبى بود، بر زبان آورد و بهره جويد، و اگر بدى بود، سكوت كند و سالم بماند؛ و اگر لغزشگاهى برايش پيش آمد، از خداوند سلامت جويد و دست و زبان خود را نگه دارد؛ و اگر فضيلتى ديد، به سرعت از آن بهره گيرد؛ حيا و آزرم را هيچ گاه از خود جدا نكند، و آزمندى از او سر نزند؛ اينها خصلتهاى دهگانه اى است كه خردمند با آنها شناخته مى شود.
۱.تحف العقول: 28، معدن الجواهر: 70 نحوه، وراجع تنبيه الخواطر: 2 / 246.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آلهـ في بَيانِ ما يَتَشَعَّبُ مِنَ العَقلِ ـ: أمَّا الرَّزانَةُ فَيَتَشَعَّبُ مِنهَا: اللُّطفُ وَالحَزمُ، وأداءُ الأَمانَةِ وتَركُ الخِيانَةِ، وصِدقُ اللِّسانِ، وتَحصينُ الفَرجِ، وَاستِصلاحُ المالِ، وَالاِستِعدادُ لِلعَدُوِّ، وَالنَّهيُ عَنِ المُنكَرِ، وتَركُ السَّفَهِ، فَهذا ما أصابَ العاقِلُ بِالرَّزانَةِ. فَطوبى لِمَن تَوَقَّرَ، ولِمَن لَم تَكُن لَهُ خِفَّةٌ ولا جاهِلِيَّةٌ، وعَفا وصَفَحَ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آلهـ در توضيح آنچه از عقل سرچشمه گيرد ـ: امّا متانت و سنگينى، پس از آن سرچشمه گيرد: مهربانى، دور انديشى، بازگرداندن امانت، ترك خيانت، راستگويى، پاكدامنى، ثروت، آمادگى در برابر دشمن، بازداشتن از زشتى و كنار نهادن ابلهى. اينها خصلتهايى است كه از متانت و سنگينى نصيب خردمند شود. پس خوشا به حال كسى كه وقار و سنگينى جويد و سَبُكسَر و نادان نباشد، ببخشايد و بگذرد.
۱.تحف العقول: 17.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّمَا العاقِلُ مَن عَقَلَ عَنِ اللّهِ أمرَهُ ونَهيَهُ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:همانا خردمند، كسى است كه امر و نهى الهى را درك كند.
۱.حلية الأولياء: 9 / 387 عن ذي النون المصري، الفردوس: 3 / 86 / 4242 عن ابن عمر، وليس فيه «ونهيه».
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:العاقِلُ يَستَريحُ في وَحدَتِهِ إلى عَقلِهِ، وَالجاهِلُ يَتَوَحَّشُ مِن نَفسِهِ؛ لِأَنَّ صَديقَ كُلِّ إنسانٍ عَقلُهُ، وعَدُوَّهُ جَهلُهُ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:خردمند، در تنهايى با عقل خويش راضى است و نادانْ از خويشتن وحشت دارد؛ چرا كه دوست هر انسانى، خرد اوست و دشمنشْ نادانى او.
۱.كنزالفوائد: 2 / 32.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:العاقِلُ لا يَكشِفُ إلاّ عَن فَضلٍ وإن كانَ عَيِيًّا مَهينًا عِندَ النّاسِ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:خردمند، هميشه از خوبى ها پرده برمى دارد، گرچه عيبهايى بزرگتر در ميان مردم باشد.
۱.تاريخ بغداد: 13 / 223، المطالب العالية: 3 / 216 / 3300 نقلاً عن مسند الحارث وكلاهما عن أبي الدرداء.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:العاقِلُ كَثيرُ الوَجَلِ، قَليلُ الأَماني وَالأَمَلِ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:خردمند، بسيار در هراس است و آمال و آرزوهايش كم است.
۱.تنبيه الخواطر: 2 / 118.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: العاقِلُ إذا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أتبَعَها حِكمَةً ومَثَلاً، وَالأَحمَقُ إذا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أتبَعَها حَلِفًا.
امام على عليه السلامـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: خردمند، هرگاه سخنى گويد، آن را با سخنى حكيمانه و ضرب المثلى همراه سازد، و نادان هرگاه سخن گويد، آن را با سوگند همراه كند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ أيضًا ـ: العاقِلُ يُنافِسُ الصّالِحينَ لِيَلحَقَ بِهِم، ويُحِبُّهُم لِيُشارِكَهُم بِمَحَبَّتِهِ وإن قَصَّرَ عَن مِثلِ عَمَلِهِم.
امام على عليه السلامـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: خردمند، به نيكان غبطه مى خورد تا به آنان ملحق شود و آنان را دوست مى دارد تا با دوستى اش با آنان شريك شود، گرچه در عمل، مانند آنان نباشد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ أيضًا ـ: العاقِلُ بِخُشونَةِ العَيشِ مَعَ العُقَلاءِ آنَسُ مِنهُ بِلينِ العَيشِ مَعَ السُّفَهاءِ ۱.
امام على عليه السلامـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: خردمند، با زندگى سخت، همراه خردمندان، مأنوس تر است تا زندگى خوش، همراه ابلهان.
۱.(574 ـ) شرح نهج البلاغة: 20 / 289 / 306، و ص 320 / 670 وص340 / 895.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَنِ اتَّعَظَ بِغَيرِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند آن است كه از ديگران عبرت گيرد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَطلُبُ الكَمالَ، الجاهِلُ يَطلُبُ المالَ.
امام على عليه السلام:خردمند، در جستجوى كمال است و نادانْ در جستجوى ثروت.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن وَقَفَ حَيثُ عَرَفَ.
امام على عليه السلام:خردمند، آن است كه در آن جا كه فهميد، مى ايستد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ إذا عَلِمَ عَمِلَ، وإذا عَمِلَ أخلَصَ، وإذا أخلَصَ اعتَزَلَ.
امام على عليه السلام:خردمند، هرگاه بداند، عمل كند و هرگاه عمل كند، آن را خالص سازد، و هرگاه [عمل خود را]خالص كند، كناره گيرد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَنِ اتَّهَمَ رَأيَهُ ولَم يَثِق بِكُلِّ ما تُسَوِّلُ لَهُ نَفسُهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه رأى خويش را متّهم سازد و به آنچه نفس او برايش بيارايد، اعتماد نكند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن يَملِكُ نَفسَهُ إذا غَضِبَ وإذا رَغِبَ وإذا رَهِبَ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه نفْس خويش را در خشم، رغبت و ترسْ در اختيار خود بگيرد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن صانَ لِسانَهُ عَنِ الغيبَةِ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه زبانش را از بدگويى پشت سر ديگران، نگه دارد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ إذا سَكَتَ فَكَرَ، وإذا نَطَقَ ذَكَرَ، وإذا نَظَرَ اعتَبَرَ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه هرگاه سكوت كند، بينديشد و هرگاه سخن گويد، [خدا را] به ياد داشته باشد، و هرگاه بنگرد، عبرت گيرد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ عَدُوُّ لَذَّتِهِ، الجاهِلُ عَبدُ شَهوَتِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، دشمن خوشى هاى خويش است و نادان، بنده شهوت خويش.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن أماتَ شَهوَتَهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، آن است كه شهوتش را بميراند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن غَلَبَ نَوازِعَ أهوِيَتِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه بر اسباب هواهاى نفسانى پيروز گردد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن قَمَعَ هَواهُ بِعَقلِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه با خرد، هواى نفس خود را ريشه كن سازد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَعتَمِدُ عَلى عَمَلِهِ، الجاهِلُ يَعتَمِدُ عَلى أمَلِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، بر تلاش خود تكيه مى كند و نادانْ بر آرزوهايش.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَألَفُ مِثلَهُ، الجاهِلُ يَميلُ إلى شِكلِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، با خردمندْ الفت گيرد و نادانْ با نادان.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن يَزهَدُ فيما يَرغَبُ فيهِ الجاهِلُ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه در آنچه نادان بدان ميل كند، بى رغبت است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ لا يَفرُطُ بِهِ عُنفٌ، ولا يَقعُدُ بِهِ ضَعفٌ.
امام على عليه السلام:خردمند را زور به زياده روى وا ندارد و ناتوانى، او را از كار نيندازد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن أحرَزَ أمرَهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه كارش را محكم سازد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَجتَهِدُ في عَمَلِهِ ويُقَصِّرُ مِن أمَلِهِ.
امام على عليه السلام:خردمند، در كار تلاش مى كند و از آرزوهايش مى كاهد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَتَقاضى نَفسَهُ بِما يَجِبُ عَلَيهِ، ولا يَتَقاضى لِنَفسِهِ بِما يَجِبُ لَهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، از خودْ بازخواست كند درباره آنچه بر او واجب است، و از خود، در آنچه به سود اوست، بازخواست نكند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن تَغَمَّدَ الذُّنوبَ بِالغُفرانِ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه گناهان را به آمرزش بپوشاند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن سَلَّمَ إلَى القَضاءِ وعَمِلَ بِالحَزمِ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه تسليم قضاى [الهى] شود و با دورانديشى رفتار كند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَن بَذَلَ نَداهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه جود و بخشش كند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ يَضَعُ نَفسَهُ فَيَرتَفِعُ ۱.
امام على عليه السلام:خردمند، خود را كوچك شمارد؛ پس بزرگ شود.
۱.(577 ـ) غرر الحكم: 1284، 579، 1391، 1936، 1851، 2015، 1955، 1813، (448 و 449)، 1194، 2181، 2198، 1240، (326 و 327)، 1523، 1995، 1113، 1966، 2066، 1697، 2195، 1262، 677.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إنَّ العاقِلَ يَتَّعِظُ بِالآدابِ، وَالبَهائِمَ لا تَتَّعِظُ إلاّ بِالضَّربِ ۱.
امام على عليه السلام:خردمند، از آداب و رسوم، پند گيرد و چارپايان، جز با كتك پند نگيرند.
۱.نهج البلاغة: الكتاب 31، غرر الحكم: 3560.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إنَّ العاقِلَ مَن نَظَرَ في يَومِهِ لِغَدِهِ، وسَعى في فَكاكِ نَفسِهِ، وعَمِلَ لِما لابُدَّ لَهُ مِنهُ ولا مَحيصَ لَهُ عَنهُ.
امام على عليه السلام:خردمند، كسى است كه در امروزش براى فرداى خود بنگرد و در رهايى خويش، تلاش كند و براى آنچه از آن بى نياز نيست و راه فرار ندارد، عمل كند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إنَّ العاقِلَ لا يَنخَدِعُ لِلطَّمَعِ.
امام على عليه السلام:خردمند، فريفته آزمندى نشود.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كُلُّ عاقِلٍ مَحزونٌ.
امام على عليه السلام:هر خردمندى غمگين است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ مَهمومٌ مَغمومٌ.
امام على عليه السلام:خردمند، غمين و حزين است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كُلُّ عاقِلٍ مَغمومٌ.
امام على عليه السلام:هر خردمندى، غمگين است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لِلعاقِلِ في كُلِّ عَمَلٍ إحسانٌ، لِلجاهِلِ في كُلِّ حالَةٍ خُسرانٌ.
امام على عليه السلام:خردمند، در هر كارى نيكى كند و نادان، هميشه در زيان است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:رَدعُ الهَوى شيمَةُ العُقَلاءِ.
امام على عليه السلام:طرد هواى نفس، روش خردمندان است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:شيمَةُ العُقَلاءِ قِلَّةُ الشَّهوَةِ وقِلَّةُ الغَفلَةِ.
امام على عليه السلام:خصلتِ خردمندان، كمىِ شهوت و غفلت است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:ثَروَةُ العاقِلِ في عِلمِهِ وعَمَلِهِ، ثَروَةُ الجاهِلِ في مالِهِ وأمَلِهِ.
امام على عليه السلام:سرمايه خردمند، در دانش و رفتار اوست و سرمايه نادانْ در ثروت و آرزوى او.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:ضالَّةُ العاقِلِ الحِكمَةُ، فَهُوَ أحَقُّ بِها حَيثُ كانَت.
امام على عليه السلام:حكمت، گمشده خردمند است؛ پس بدان سزاوارتر است، هرجا كه باشد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:رَغبَةُ العاقِلِ فِي الحِكمَةِ، وهِمَّةُ الجاهِلِ فِي الحَماقَةِ.
امام على عليه السلام:ميلِ خردمند؛ در حكمت است و قصدِ نادانْ در حماقت.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:غِنَى العاقِلِ بِحِكمَتِهِ، وعِزُّهُ بِقَناعَتِهِ.
امام على عليه السلام:بى نيازى خردمند به حكمت اوست و عزّتش به قناعت.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:غِنَى العاقِلِ بِعِلمِهِ ۱.
امام على عليه السلام:بى نيازى خردمند، به دانش اوست.
۱.(601 ـ) غرر الحكم: 3570، 3424، 6846، 959، 6826، (7328 و 7329)، 5402، 5776، (4708 و 4709)، 5896، 5420، 6422، 6381.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:صَدرُ العاقِلِ صُندوقُ سِرِّهِ ۱.
امام على عليه السلام:سينه خردمند، صندوق اسرار اوست.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 6، غرر الحكم: 5875، روضة الواعظين: 8.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لِسانُ العاقِلِ وَراءَ قَلبِهِ، وقَلبُ الأَحمَقِ وَراءَ لِسانِهِ ۱.
امام على عليه السلام:زبان خردمند در پسِ قلب اوست و قلب نادانْ در پسِ زبانش.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 40، غرر الحكم: 7610؛ المناقب للخوارزمي: 377 / 395 نقلاً عن الجاحظ عن الإمام عليّ عليه السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:قَلبُ الأَحمَقِ في فيهِ، ولِسانُ العاقِلِ في قَلبِهِ ۱.
امام على عليه السلام:قلب نادانْ در دهان اوست و زبان خردمند، در قلب او.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 41، غرر الحكم: 6774؛ المناقب للخوارزمي: 376 / 395 نقلاً عن الجاحظ عن الإمام عليّ عليه السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كَلامُ العاقِلِ قوتٌ، وجَوابُ الجاهِلِ سُكوتٌ ۱.
امام على عليه السلام:سخن خردمند، خوراك است و پاسخ نادان، سكوت.
۱.غرر الحكم: 7224.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:غَضَبُ الجاهِلِ في قَولِهِ، وغَضَبُ العاقِلِ في فِعلِهِ ۱.
امام على عليه السلام:خشم نادانْ در سخن او آشكار شود و خشم خردمند در كارهايش.
۱.كنزالفوائد: 1 / 199.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:قَطيعَةُ العاقِلِ لَكَ بَعدَ نَفاذِ الحيلَةِ فيكَ.
امام على عليه السلام:بريدن خردمند از تو، پس از تأثير چاره ها در توست.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:مُرُوَّةُ العاقِلِ دينُهُ، وحَسَبُهُ أدَبُهُ.
امام على عليه السلام:جوانمردى خردمند، ديندارى اوست و تبار او، ادب اوست.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:سُلطانُ العاقِلِ يَنشُرُ مَناقِبَهُ.
امام على عليه السلام:سلطنت خردمند، خوبى هايش را پراكنده سازد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا يَحلُمُ عَنِ السَّفيهِ إلاَّ العاقِلُ.
امام على عليه السلام:جز خردمند، كسى در برابر ابلهانْ بردبارى نكند.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:نِصفُ العاقِلِ احتِمالٌ، ونِصفُهُ تَغافُلٌ.
امام على عليه السلام:نيمى از خردمندى، بردبارى است و نيمه ديگرشْ خود را به غفلت زدن.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:اِحتَمِل ما يَمُرُّ عَلَيكَ، فَإِنَّ الاِحتِمالَ سِترُ العُيوبِ، وإنَّ العاقِلَ نِصفُهُ احتِمالٌ ونِصفُهُ تَغافُلٌ.
امام على عليه السلام:در برابر آنچه بر تو مى گذرد، بردبار باش؛ زيرا بردبارى، عيبها را مى پوشاند. به راستى كه نيمى از خردمندى بردبارى است و نيمه ديگرشْ خود را به غفلت زدن.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:ما حَقَّرَ نَفسَهُ إلاّ عاقِلٌ، ما نَقَّصَ نَفسَهُ إلاّ كامِلٌ، ما اُعجِبَ بِرَأيِهِ إلاّ جاهِلٌ.
امام على عليه السلام:جز خردمند، كسى خود را كوچك نشمارد؛ جز كمال يافتگان، كسى خود را ناقص نبيند، و جز نادان، كسى شيفته رأى خود نشود.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا تُعاتِبِ الجاهِلَ فَيَمقُتَكَ، وعاتِبِ العاقِلَ يُحبِبكَ.
امام على عليه السلام:نادان را سرزنش منما كه تو را دشمن دارد، و خردمند را سرزنش كن، تا تو را دوست بدارد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كُن بِعَدُوِّكَ العاقِلِ أوثَقَ مِنكَ بِصَديقِكَ الجاهِلِ.
امام على عليه السلام:بر دشمن خردمندت بيشتر اعتماد كن تا دوستِ نادان.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:عَداوَةُ العاقِلِ خَيرٌ مِن صَداقَةِ الجاهِلِ.
امام على عليه السلام:دشمنى خردمند، بهتر است از دوستى نادان.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:أدرَكُ النّاسِ لِحاجَتِهِ ذُو العَقلِ المُتَرَفِّقُ.
امام على عليه السلام:خردمندِ خوشرفتار، بهتر از ديگران به خواسته هايش رسد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:عَلَيكَ بِالصَّبرِ، فَبِهِ يَأخُذُ العاقِلُ وإلَيهِ يَرجِعُ الجاهِلُ.
امام على عليه السلام:بر تو باد شكيبايى؛ چرا كه خردمند، بدان چنگ مى زند و نادانْ بدان بازمى گردد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:تَلويحُ زَلَّةِ العاقِلِ لَهُ مِن أمَضِّ عِتابِهِ.
امام على عليه السلام:دردناك ترين سرزنش براى خردمند، اشاره كردن به لغزشهاى اوست.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إذا لَوَّحتَ لِلعاقِلِ فَقَد أوجَعتَهُ عِتابًا.
امام على عليه السلام:اگر به خردمند، كنايه زنى، او را به صورتى دردناك، سرزنش كرده اى.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:عُقوبَةُ العُقَلاءِ التَّلويحُ.
امام على عليه السلام:كيفر خردمندان، كنايه زدن است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:التَّعريضُ لِلعاقِلِ أشَدُّ عِتابِهِ ۱.
امام على عليه السلام:كنايه زدن به خردمند، بدترين سرزنش براى اوست.
۱.(619 ـ) غرر الحكم: 6788، 9779، 5577، 10734، 9968، 2378، (9469 و 9470 و 9471)، 10215، 7178، 6295، 3325، 6138، 4497، 4103، 6328، 1161.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: مِن صِفَةِ العاقِلِ أن لا يَتَحَدَّثَ بِما يُستَطاعُ تَكذيبُهُ فيهِ ۱.
امام على عليه السلامـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: از نشانه هاى خردمند آن است، سخنى كه ممكن است در آن تكذيب شود، بر زبان نياورد.
۱.شرح نهج البلاغة: 20 / 289 / 302.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كَلُّ الدُّنيا عَلَى العاقِلِ، وَالأَحمَقُ خَفيفُ الظَّهرِ ۱.
امام على عليه السلام:خستگى دنيا بر خردمند است و نادان، سبكبار است.
۱.نثر الدرّ: 1 / 280.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الرِّجالُ ثَلاثَةٌ: عاقِلٌ وأحمَقُ وفاجِرٌ. فَالعاقِلُ الدّينُ شَريعَتُهُ، وَالحِلمُ طَبيعَتُهُ، وَالرَّأيُ سَجِيَّتُهُ، إن سُئِلَ أجابَ، وإن تَكَلَّمَ أصابَ، وإن سَمِعَ وَعى، وإن حَدَّثَ صَدَقَ، وإنِ اطمَأَنَّ إلَيهِ أحَدٌ وَفى. وَالأَحمَقُ إنِ استُنبِهَ بِجَميلٍ غَفَلَ، وإنِ استُنزِلَ عَن حَسَنٍ نَزَلَ، وإن حُمِلَ عَلى جَهلٍ جَهِلَ، وإن حَدَّثَ كَذَبَ، لا يَفقَهُ، وإن فُقِّهَ لا يَتَفَقَّهُ. وَالفاجِرُ إنِ ائتَمَنتَهُ خانَكَ، وإن صاحَبتَهُ شانَكَ وإن وَثِقتَ بِهِ لَم يَنصَحكَ ۱.
امام على عليه السلام:مردمان سه گروه اند، خردمند، نادان و بدكار. آيين خردمند، ديندارى است، و سرشت او بردبارى، و انديشه كردن، طبيعت اوست؛ اگر مورد پرسش واقع شود، پاسخ دهد؛ اگر تكلّم كند، به درستى سخن گويد؛ اگر گوش كند، هشيار باشد؛ اگر سخن گويد، راست گويد؛ اگر كسى به وى اعتماد كند، خواسته اش را روا سازد. نادان اگر به امر نيكويى آگاه شود، غفلت ورزد، و اگر از جايگاه نيكويى فرو آورده شود، فرود آيد، و اگر او را به نادانى وا دارند، نادان شود، و اگر سخن گويند، دروغ گويد. وى، آگاه نيست و اگر او را آگاه سازند، آگاه نشود. بدكار را اگر امين شمرى، خيانت ورزد، و اگر او را همراهى كنى، رسوايت سازد، و اگر بدو اعتماد ورزى، خيرخواهى ات نكند.
۱.الخصال: 116 / 96 عن ثعلبة بن ميمون عن الإمام الصادق عليه السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الحسن عليه السلام:لا يَغُشُّ العاقِلُ مَنِ استَنصَحَهُ ۱.
امام حسن عليه السلام:خردمند، كسى را كه از او خيرخواهى كند، فريب ندهد.
۱.تحف العقول: 236.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:أيُّهَا النّاسُ، أنَا اُخبِرُكُم عَن أخٍ لي كانَ مِن أعظَمِ النّاسِ في عَيني، وكانَ رَأسُ ما عَظُمَ بِهِ في عَيني صِغَرَ الدُّنيا في عَينِهِ. كانَ خارِجًا مِن سُلطانِ الجَهالَةِ، فَلا يَمُدُّ يَدَهُ إلاّ عَلى ثِقَةٍ لِمَنفَعَةٍ ۱.
امام حسن عليه السلام:به شما خبر دهم از برادرى كه بزرگترين مردمان در چشم من بود. اساس آنچه او را در چشم من بزرگ كرده بود، كوچكى دنيا در چشم او بود. او از سيطره نادانى رهيده بود؛ پس دستش را دراز نمى كرد، مگر به سوى منفعت مطمئن.
۱.الكافي: 2 / 237 / 26، تحف العقول: 235، مشكاة الأنوار: 240 وفيه «من كلام أميرالمؤمنين خطب به الحسن عليهماالسلام»، بحارالأنوار: 69 / 294 / 24.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الحسين عليه السلام:إذا وَرَدَت عَلَى العاقِلِ مُلِمَّةٌ قَمَعَ الحُزنَ بِالحَزمِ، وقَرَعَ العَقلَ لِلاِحتِيالِ ۱.
امام حسين عليه السلام:اگر بر خردمند مصيبتى وارد شود، اندوه را با دورانديشى از ميان بردارد و خرد را به چاره انديشى وا دارد.
۱.إحقاق الحقّ: 19 / 422 نقلاً عن التذكرة الحمدونيّة.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:العاقِلُ غَفورٌ، وَالجاهِلُ خَتورٌ ۱.
امام صادق عليه السلام:خردمند، بخشاينده است و نادان، فريبكار.
۱.الكافي: 1 / 27 / 29 عن مفضّل بن عمر، تحف العقول: 356.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:صاحِبُ الفِقهِ وَالعَقلِ ذو كَآبَةٍ وحُزنٍ وسَهَرٍ ۱.
امام صادق عليه السلام:انسان فهميده و خردمند، دردمند و غمين و شب زنده دار است.
۱.الكافي: 1 / 49 / 5 عن عليّ بن إبراهيم رفعه، الخصال: 194 / 269 عن سعيد بن علاقة، روضة الواعظين: 14 كلاهما عن الإمام عليّ عليه السلام وفيهما «. تراه ذا كآبة وحزن» بدل «ذو كآبة وحزن وسهر».
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا يُلسَعُ العاقِلُ مِن جُحرٍ مَرَّتَينِ ۱.
امام صادق عليه السلام:خردمند، از يك سوراخ، دو بار گزيده نشود.
۱.الاختصاص: 245، راجع ص 207 ح 1021.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ فيما نُسِبَ إلَيهِ في مِصباحِ الشَّريعَةِ ـ: العاقِلُ مَن كانَ ذَلولاً عِندَ إجابَةِ الحَقِّ، مُنصِفًا بِقَولِهِ، جَموحًا عِندَ الباطِلِ، خَصيمًا بِقَولِهِ، يَترُكُ دُنياهُ ولا يَترُكُ دينَهُ ۱.
امام صادق عليه السلامـ در سخنى منسوب به ايشان در مصباح الشريعة ـ: خردمند در برابر حق، فروتن است و در سخن، انصاف را رعايت كند و بر باطل، سركش است و با سخن خود، حجّت مى آورد؛ دنيا را رها مى كند، ولى از دينش دست برنمى دارد.
۱.مصباح الشريعة: 222.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العاقِلُ لا يَستَخِفُّ بِأَحَدٍ ۱.
امام صادق عليه السلام:خردمند، كسى را سبك مشمارد.
۱.تحف العقول: 320.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ فيما نُسِبَ إلَيهِ في مِصباحِ الشَّريعَةِ ـ: العاقِلُ لا يُحَدِّثُ بِما يُنكِرُهُ العُقولُ، ولا يَتَعَرَّضُ لِلتُّهمَةِ، ولا يَدَعُ مُداراةَ مَنِ ابتُلِيَ بِهِ ۱.
امام صادق عليه السلامـ در سخنى منسوب به ايشان در مصباح الشريعة ـ: خردمند، آنچه را عقلها نپذيرند، بر زبان جارى نكند و خود را در معرض اتّهام قرار ندهد و از مدارا با آنكه گرفتارش شده، فروگذارى نكند.
۱.مصباح الشريعة: 223.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الكاظم عليه السلامـ لِهِشامِ بنِ الحَكَمِ ـ: يا هِشامُ، إنَّ العاقِلَ رَضِيَ بِالدّونِ مِنَ الدُّنيا مَعَ الحِكمَةِ ولَم يَرضَ بِالدّونِ مِنَ الحِكمَةِ مَعَ الدُّنيا، فَلِذلِكَ رَبِحَت تِجارَتُهُم. يا هِشامُ، إنَّ العُقَلاءَ تَرَكوا فُضولَ الدُّنيا فَكَيفَ الذُّنوبُ! وتَركُ الدُّنيا مِنَ الفَضلِ، وتَركُ الذُّنوبِ مِنَ الفَرضِ. يا هِشامُ، إنَّ العاقِلَ لا يَكذِبُ وإن كانَ فيهِ هَواهُ. يا هِشامُ، إنَّ العاقِلَ لا يُحَدِّثُ مَن يَخافُ تَكذيبَهُ ولا يَسأَلُ مَن يَخافُ مَنعَهُ، ولا يَعِدُ ما لا يَقدِرُ عَلَيهِ، ولا يَرجو ما يُعَنَّفُ بِرَجائِهِ، ولا يُقدِمُ عَلى ما يَخافُ فَوتَهُ بِالعَجزِ عَنهُ ۱.
امام كاظم عليه السلامـ به هشام بن حكم ـ: اى هشام! خردمند، حكمت را با كمىِ دنيا پذير است؛ امّا دنيا را با كمىِ حكمت نمى خواهد. از اين رو، تجارتش سودمند است. اى هشام! خردمندان، زيادتى دنيا را رها كردند، چه رسد به گناهان، با اينكه ترك دنيا مستحب است و ترك گناهان، واجب. اى هشام! خردمند، دروغ نگويد، گرچه ميلش در آن باشد. اى هشام! خردمند با كسى كه مى ترسد او را تكذيب كند، سخن نمى گويد، و از كسى كه مى ترسد منعش كند، چيزى خواهش ننمايد و آنچه را در توانش نيست، وعده ندهد و چيزى را كه به سبب آرزو كردنش توبيخ شود، آرزو نكند، و بر كارى كه مى ترسد به جهت ناتوانى از دست برود، اقدام نكند.
۱.الكافي: 1 / 17 / 12، تحف العقول: 383 كلاهما عن هشام بن الحكم.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ أيضًا ـ: يا هِشامُ، لِكُلِّ شَيءٍ دَليلٌ، ودَليلُ العاقِلِ التَّفَكُّرُ، ودَليلُ التَّفَكُّرِ الصَّمتُ. ولِكُلِّ شَيءٍ مَطِيَّةٌ، ومَطِيَّةُ العاقِلِ التَّواضُعُ، وكَفى بِكَ جَهلاً أن تَركَبَ ما نُهيتَ عَنهُ. يا هِشامُ، لَو كانَ في يَدِكَ جَوزَةٌ وقالَ النّاسُ (في يَدِكَ) لُؤلُؤَةٌ ما كانَ يَنفَعُكَ وأنتَ تَعلَمُ أنَّها جَوزَةٌ، ولَو كانَ في يَدِكَ لُؤلُؤَةٌ وقالَ النّاسُ: إنَّها جَوزَةٌ ما ضَرَّكَ وأنتَ تَعلَمُ أنَّها لُؤلُؤَةٌ. يا هِشامُ، ما بَعَثَ اللّهُ أنبِياءَهُ ورُسُلَهُ إلى عِبادِهِ إلاّ لِيَعقِلوا عَنِ اللّهِ، فَأَحسَنُهُمُ استِجابَةً أحسَنُهُم مَعرِفَةً للّهِِ، وأعلَمُهُم بِأَمرِ اللّهِ أحسَنُهُم عَقلاً، وأعقَلُهُم أرفَعُهُم دَرَجَةً فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ.

امام كاظم عليه السلامـ به هشام بن حكم ـ: اى هشام! هر چيزى را نشانه اى است و نشانه خردمند، انديشه كردن است. براى نادانى تو همين بس كه كارى را كه از آن نهى شدى، انجام دهى. اى هشام! اگر در دست تو گردويى بود و مردم گفتند كه در دست تو درّى است و تو مى دانى گردوست، تو را سودى نبخشد، و اگر در دست تو درّى بود و مردم گفتند گردوست، آسيبى به تو نرسد تا زمانى كه تو مى دانى كه درّ است. اى هشام! خداوند، پيامبران و رسولان را به سوى مردم مبعوث نكرد، مگر بدان جهت كه از خداوند، دركى پيدا كنند. پس بهترين كسانى كه پيامبران را اجابت مى كنند، كسانى اند كه بهتر خدا را بشناسند و عالم ترين كسان به دستورهاى الهى، آنانى هستند كه از خردى نيكوتر برخوردار باشند و برترين جايگاه در دنيا و آخرت، ويژه چنين كسانى است.

۱.تحف العقول: 386، الكافي 1 / 16 / 12 نحوه وفيه «دليل العقل» بدل «دليل العاقل» و «قليل العمل من العالم» بدل «قليل العمل من العاقل» وكلاهما عن هشام بن الحكم.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر