جنگ بدرِ بزرگ
11 حدیث
كنز العمّال عن أنس عن رسول اللّه صلى الله عليه و آله:يا أبا جَهلٍ، يا عُتبةُ، يا شَيبَةُ، يا اُمَيَّةُ! هل وَجَدتُم ما وَعَدَ رَبُّكُم حقّا؟ فإنّي قد وَجَدتُ ما وَعَدَني رَبِّي حَقّا، فقال عُمَرُ: يا رسولَ اللّهِ، ما تُكَلِّمُ مِن أجسادٍ لا أرواحَ فيها؟! فقالَ: والذي نَفسِي بِيَدِهِ ما أنتُم بأسمَعَ لِما أقولُ مِنهُم، غَيرَ أنَّهُم لا يَستَطِيعُونَ جَوابا. ۱
كنز العمّالـ به نقل از اَنَس ـ: [پس از تمام شدن جنگ بدر] پيامبر خدا [خطاب به كشته شدگان كُفّار كرد و] فرمود: «اى ابو جهل، اى عُتبه، اى شيبه، اى اُميّه! آيا وعده پروردگارتان راست بود؟ من كه وعده پروردگارم را راست يافتم».
عمر گفت: اى پيامبر خدا! با پيكرهايى بى جان، سخن مى گويى؟
فرمود: «سوگند به آن كه جانم در دست اوست، سخن مرا همچنان كه شما مى شنويد، آنها نيز مى شنوند، منتها آنان نمى توانند پاسخ بدهند».
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 376 ح 29874.
الأمالي للطوسي عن ابن عبّاس:وَقَفَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله علَى قَتلى بدرٍ فقالَ: جَزاكُم اللّهُ مِن عِصابَةٍ شَرّا، لقد كَذَّبتُموني صادِقا، وخَوَّنتُم ۱ أمينا. ثُمّ التَفَتَ إلى أبي جَهلِ بنِ هِشامٍ فقال: إنّ هذا أعتى علَى اللّهِ مِن فِرعَونَ، إنّ فِرعَونَ لَمّا أيقَنَ بالهَلاكِ وَحَّدَ اللّهَ، وإنّ هذا لمّا أيقَنَ بالهَلاكِ دَعا بِاللاّتِ والعُزّى! ۲
الأمالى، طوسىـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پيامبر خدا، بالاى سرِ كشتگان بدر ايستاد و فرمود: «خداوند با گروهى اندك، كيفرتان داد. شما، منِ راستگو را دروغزن شمرديد و منِ امين را خائن پنداشتيد».
آن گاه، رو به [جنازه]ابوجهل بن هشام كرد و فرمود: «اين مرد در برابر خدا از فرعون سركش تر بود؛ زيرا فرعون، وقتى يقين كرد كه در چنگال مرگ گرفتار آمده است، به يگانگى خدا ايمان آورد؛ امّا اين مرد، هنگامى هم كه يقين كرد كه به هلاكت مى رسد، باز هم لات و عزّا را خواند».
كنز العمّال عن أنس:أخَذَ عُمَرُ يُحَدِّثُنا عن أهلِ بدرٍ فقالَ: إن كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله لَيُرِينا مَصارِعَهُم بالأمسِ يقولُ: هذا مَصرَعُ فلانٍ غدا إن شاءَ اللّهُ، وهذا مَصرَعُ فلانٍ غدا إن شاءَ اللّهُ، فَجَعَلُوا يُصرَعُونَ علَيها، قُلتُ: والذي بَعَثَكَ بِالحَقِّ ما أخطَؤوا تِيكَ كانُوا يُصرَعُونَ علَيها. ثُمَّ أمَرَ بِهِم فَطُرِحُوا في بِئرٍ، فَانطَلَقَ إلَيهِم: يا فلانُ يا فلانُ، هل وَجَدتُم ما وَعَدَكُم اللّهُ حَقّا؟ فإنّي وَجَدتُ ما وَعَدَنِي اللّهُ حَقّا. قلتُ: يا رسولَ اللّهِ، أتُكَلِّمُ قَوما قد جَيَّفُوا؟! قالَ: ما أنتُم بأسمَعَ لِما أقولُ مِنهُم، ولكنْ لا يَستَطِيعُونَ أن يُجِيبُوا. ۱
كنز العمّالـ به نقل از اَنَس ـ: عمر درباره اهل بدر براى ما سخن به ميان آورد و گفت: پيامبر خدا، روز قبل از شروع جنگ، قتلگاه مشركان را به ما نشان مى داد و مى فرمود: «فردا، به خواست خدا، فلانى در اين جا به خاك مى افتد و فلانى در اين جا».
جنگ كه شروع شد، آن افراد در همان جايى كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده بود، به خاك مى افتادند. من به پيامبر خدا گفتم: سوگند به آن كه تو را به حق مبعوث كرد، آن افراد در همان جايى كه فرموده بودى، به خاك افتاده اند.
ايشان، سپس دستور داد كه جنازه آنها را در جايى انداختند. آن گاه به طرف آنان رفت و فرمود: «اى فلان، اى فلان! آيا آنچه را خداوند به شما وعده داده بوديد، راست يافتيد؟ من كه آنچه را خدا به من وعده داده بود، راست يافتم».
من گفتم: اى پيامبر خدا! با
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 391 ح 29938.
كنز العمّال عن عمر بن الخطاب:لَمّا كانَ يومُ بَدرٍ نَظَرَ النبيُّ صلى الله عليه و آله إلى أصحابِهِ وهُم ثلاثُمِائةٍ ونَيِّفٌ، ونَظَرَ إلَى المشركينَ فإذا هُم ألفٌ وزِيادَةٌ، فَاستَقبَلَ النبيُّ صلى الله عليه و آله القِبلةَ ومَدَّ يَدَيهِ وعلَيهِ رِداؤهُ وإزارُهُ، ثُمّ قالَ: اللَّهُمَّ أنجِزْ ما وَعَدتَني، اللَّهُمَّ أنجِزْ ما وَعَدتَني، اللَّهُمَّ إنّك إن تُهلِكْ هذهِ العِصابةَ مِنَ الإسلامِ فلا تُعبَدْ في الأرضِ أبدا. وأنزَلَ اللّهُ تعالى عندَ ذلكَ «إذ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكم فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ» . ۱
كنز العمّالـ به نقل از عمر بن خطّاب ـ: در روز بدر، پيامبر صلى الله عليه و آله به ياران خود نگريست كه سيصد و چند تن بودند و به مشركان نگاه كرد و ديد كه بيش از هزار نفرند. پس در حالى كه ردا و اِزارى بر تن داشت، رو به قبله ايستاد و دست هايش را به جانب آن كشيد و گفت: «بار خدايا! وعده اى را كه به من داده اى، عملى گردان. بار خدايا! وعده اى را كه به من داده اى، عملى گردان. بار خدايا! اگر اين گروه را از اسلام بگيرى، ديگر هرگز بر روى زمين، پرستش نخواهى شد.».
در اين هنگام، خداوند متعال، آيه «آن گاه كه از پروردگارتان يارى مى خواستيد، پس دعاى شما را اجابت كرد كه: «من، شما را با هزار فرشته پياپى، يارى خواهم كرد»» را نازل فرمود.
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 392 ح 29939.
مَجمَع البَيان:ـ في قولِهِ تعالى: «إذ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُم.» ۱ ـ: قيلَ إنَّ النبيَّ صلى الله عليه و آله لَمّا نَظَرَ إلى كَثرَةِ عَددِ المشركينَ وقِلَّةِ عددِ المسلمينَ استَقبَلَ القِبلةَ وقالَ: اللَّهُمَّ أنجِزْ لي ما وَعَدتَني، اللّهُمّ إنْ تُهلِكْ هذهِ العِصابةَ لا تُعبَدْ في الأرضِ، فما زالَ يَهتِفُ رَبَّهُ مادّا يَدَيهِ حتّى سَقَطَ رِداؤهُ من مَنكِبَيهِ، فَأنزَلَ اللّهُ تعالى: «إذ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُم فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ» . ۲
مجمع البيان:درباره آيه «آن گاه كه از پروردگارتان يارى مى خواستيد.» ـ: وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله شمار فراوانِ مشركان و اندك بودن تعداد مسلمانان را ديد، رو به قبله كرد و گفت: «بار خدايا! وعده اى را كه به من داده اى، به كار بند. بار خدايا! اگر اين گروه را از بين ببرى، ديگر در روى زمين، پرستش نخواهى شد». ايشان، در حالى كه دست هاى خود را به سوى آسمان كشيده بود، پيوسته اين جمله را مى گفت، چندان كه رداى او از شانه هايش افتاد. پس خداوند متعال، اين آيه را نازل فرمود: «آن گاه كه از پروردگارتان يارى مى خواستيد پس دعاى شما را اجابت كرد كه: «من، شما را با هزار فرشته پياپى، يارى خواهم كرد»» .
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:سِيماءُ أصحابِ رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَومَ بَدرٍ الصُّوفُ الأبيضُ. ۱
امام على عليه السلام:در جنگ بدر، چهره ياران پيامبر خدا، مانند پشمِ سفيد (نورانى) بود.
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 397 ح 29942.
عنه عليه السلام:لقد رَأيتُنا يومَ بدرٍ ونحنُ نَلُوذُ برسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله وهُو أقرَبُنا إلَى العَدُوِّ، وكانَ مِن أشَدِّ الناسِ يَومَئذٍ بَأسا. ۱
امام على عليه السلام:در جنگ بدر، ما خود را در پناه پيامبر خدا قرار مى داديم و ايشان از همه ما به دشمن نزديك تر بود و در آن روز، از همه شجاعت بيشترى نشان مى داد.
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 397 ح 29943.
عنه عليه السلام:كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله يُصَلِّي تلكَ الليلةَ ـ ليلةَ بَدرٍ ـ وهُو يقولُ: اللّهُمّ إن تُهلِكْ هذهِ العِصابةَ لا تُعبَدْ، وأصابَهُم تِلكَ الليلةَ مَطَرٌ. ۱
امام على عليه السلام:در شب جنگ بدر، پيامبر خدا نماز مى خواند و مى گفت: «بار خدايا! اگر اين گروه (مسلمانان) را نابود كنى، ديگر بندگى نخواهى شد».
در آن شب بر آنان باران باريد.
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 421 ح 30012 نقلاً عن ابن مردويه.
عنه عليه السلام:لقد حَضَرنا بَدرا وما فِينا فارِسُ غيرَ المِقدادِ بنِ الأسوَدِ، ولقد رَأيتُنا ليلةَ بَدرٍوما فِينا إلّامَن نامَ غيرَ رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فإنّهُ كانَ مُنتَصِبا فيأصلِ شَجَرةٍ يُصَلِّي ويَدعُو حتَّى الصَّباحِ. ۱
امام على عليه السلام:زمانى كه در جنگ بدر شركت كرديم، جز مقداد بن اَسوَد، سواره ديگرى در ميان ما نبود. در شب جنگ بدر، هر كه با ما بود، خوابيد، مگر پيامبر خدا كه در زير درختى ايستاده بود و تا صبح، نماز مى خواند و دعا مى كرد.
۱.الإرشاد: ج 1 ص 73 عن حارث بن مضرب، بحارالأنوار: ج 19 ص 279 ح 17.
امام صادق عليه السلامـ درباره آيه «خداوند در بدر، شما را يارى كرد، حال آن كه خوار بوديد» ـ: با وجود پيامبر خدا در ميان آنان، خوار نبودند؛ بلكه منظور اين است كه خداوند، شما را در بدر يارى داد، حال آن كه ضعيف بوديد.
كنز العمّال عن ابن عبّاس:كانَ لِواءُ رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله يومَ بَدرٍ مَع عليِّ بنِ أبي طالبٍ، ولِواءُ الأنصارِ مَع سَعدِ بنِ عُبادَةَ. ۱
كنز العمّالـ به نقل از ابن عبّاس ـ: در جنگ بدر، پرچم پيامبر خدا در دست على بن ابى طالب بود و پرچم انصار، در دست سعد بن عُباده.
۱.كنز العمّال: ج 10 ص 406 ص 29973.