كوچ از عرفات
3 حدیث
سنن أبي داوود عن ابن عَبّاس:أفاضَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله مِن عَرَفَةَ، وعَلَيهِ السَّكينَةُ ورَديفُهُ اُسامَةُ، وقالَ: أيُّهَا النّاسُ، عَلَيكُم بِالسَّكينَةِ، فَإِنَّ البِرَّ لَيسَ بِإيجافِ الخَيلِ والإِبِلِ، فَما رَأَيتُها رافِعَةً يَدَيها عادِيَةً حَتّى أتى جَمعًا. ۱
سنن أبى داوودـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پيامبر خدا، با آرامش، در حالى كه اُسامه پشت سرش سوار بود، از عرفاتْ كوچ كرد وفرمود: «اى مردم! آرامش داشته باشيد.
نيكى، آن نيست كه اسب و شتر را تند برانيد».
پس مَركب پيامبر صلى الله عليه و آله را نديدم كه گام هايش را به تاخت، بالا آورَد و بدَوَد، تا آن كه به «جمع» ۲ رسيد.
۱.سنن أبي داوود: ج 2 ص 190 ح 1920؛ المحاسن: ج 2 ص 65 ح 1180 عن الإمام الصادق عليه السلام وفيه: سمّيت الجمع لأنّ آدم جمع فيها بين الصلاتين: المغرب والعشاء، وسمّي الأبطح لأنّ آدم اُمر أن يتبطّح في بطحاء جمع، فتبطّح حتّى انفجر الصبح، ثمّ اُمر أن يصعد جبل جمع، واُمر إذا طلعت عليه الشمس أن يعترف بذنبه، ففعل ذلك آدم، وإنّما جعل اعترافًا ليكون سنّة في ولده، فقرّب قربانًا، فأرسل اللّه نارًا من السماء فقبضت قربان آدم عليه السلام.
۲.امام صادق عليه السلام فرمود: به مَشعَر، «جمع» گفته مى شود، چون در آن جا، آدم عليه السلام بين نماز مغرب و عشا جمع كرد؛ و «اَبطَح» گفته مى شود، چون آدم عليه السلام مأمور شد كه در مسيلِ مشعر، تا طلوع صبح بمانَد، و سپس مأمور شد كه از كوهِ مشعر، بالا رود و چون خورشيد بر او تابيد، به گناهش اعتراف كند. لذا آدم عليه السلام چنان كرد و اين اعتراف، سنّتى در ميان فرزندانش قرار داده شد. سپس آدم عليه السلام قربانى كرد و خداوند، آتشى از آسمان فرستاد و قربانىِ آدم عليه السلام را گرفت.
صحيح البخارىـ به نقل از ابن عبّاس ـ: روز عرفه، همراه پيامبر صلى الله عليه و آله از عرفات، كوچ كردم. پيامبر خدا، از پشت سرش سر و صداى بسيارى شنيد كه [براى تند راندن]بر شتران مى زدند و شتران نيز سر و صدا مى كردند. با شلّاقى كه در دستش بود، به آنان اشاره كرد و فرمود: «اى مردم! آرامش داشته باشيد. نيكى، در تند تاختن نيست».
الكافي عن مُعاوِيَة بن عَمّار:قالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ المُشرِكينَ كانوا يُفيضونَ مِن قَبلِ أن تَغيبَ الشَّمسُ، فَخالَفَهُم رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَأَفاضَ بَعدَ غُروبِ الشَّمسِ. وقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إذا غَرَبَتِ الشَّمسُ فَأَفِض مَعَ النّاسِ، وعَلَيكَ السَّكينَة والوَقار، وأفِض بِالاِستِغفارِ، فَإِنَّ اللّهَ عز و جليَقولُ: «ثُمَّ أفيضوا مِن حَيثُ أفاضَ النّاسُ واستَغفِرُوا اللّهَ إنَّ اللّهَ غَفورٌ رَحيمٌ» ، فَإِذَا انتَهَيتَ إلَى الكَثيبِ الأَحمَرِ ۱ عَن يَمينِ الطَّريقِ فَقُل:
اللّهُمَّ ارحَم مَوقِفي، وزِد في عِلمي، وسَلِّم لي ديني، وتَقَبَّل مَناسِكي.
وإيّاكَ والوَجيفَ الَّذي يَصنَعُهُ النّاسُ؛ فَإِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قالَ:
الكافىـ به نقل از معاوية بن عمّار ـ: امام صادق عليه السلام فرمود: «مشركان، پيش از غروب آفتابْ كوچ مى كردند؛ ولى پيامبر خدا با آنانْ مخالفت كرد و پس از غروب، كوچ كرد».
[سپس] امام صادق عليه السلام فرمود: «خورشيد كه غروب كرد، با آرامش و وقار، همراه مردمْ كوچ كن و در هنگام كوچ، از خداوندْ آمرزش بخواه؛ چرا كه خداوند عز و جل مى فرمايد: «آن گاه، از آن جا كه مردم كوچ مى كنند، كوچ كنيد؛ و از خدا آمرزش بخواهيد كه خدا، آمرزنده و مهربان است» . چون به [كوهِ] كَثيب احمر ۳ در سمت راست جادّه رسيدى، بگو: خدايا! بر موقفم رحمت آور و علمم را افزون كن و دينم را به سلامت بدار و عباداتم را بپذير.
و مبادا تند بتازى، آن گونه كه بسيارى از مردم مى كنند؛ چرا كه پيامبر خدا فرموده است: اى مردم! حج، اسب تاختن و شتر