درود فرستادن بر پيامبر و خاندان او
10 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:ما مِن دُعاءٍ إلّا بَينَهُ وبَينَ السَّماءِ حِجابٌ، حَتّى يُصَلّى عَلَى النَّبِيِّ وعَلى آلِ مُحَمَّدٍ، فَإِذا فُعِلَ ذلِكَ خُرِقَ ذلِكَ الحِجابُ ودَخَلَ الدُّعاءُ، فَإِذا لَم يُفعَل ذلِكَ رَجَعَ الدُّعاءُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ دعايى نيست، مگر اين كه ميان آن و آسمان، پرده اى هست، تا آن گاه كه بر پيامبر و بر خاندان محمّد، درود فرستاده شود. چون درود فرستاده شود، آن پرده مى دَرَد و دعا وارد مى شود، و هر گاه درود فرستاده نشود، دعا بر مى گردد.
۱.بشارة المصطفى: ص 236 عن الحارث عن الإمام عليّ عليه السلام، بحار الأنوار: ج 27 ص 258 ح 7؛ الفردوس: ج 4 ص 47 ح 6148 عن الإمام عليّ عليه السلام وليس فيه «وعلى آل محمّد».
عنه صلى الله عليه و آله:لا يَزالُ الدُّعاءُ مَحجوبا حَتّى يُصَلّى عَلَيَّ وعَلى أهلِ بَيتي. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دعا، پيوسته در حجاب است [و به درگاه خدا بالا نمى رود]، تا آن گاه كه بر من و بر خانواده من، درود فرستاده شود.
۱.كفاية الأثر: ص 39 عن أبي ذرّ، بحار الأنوار: ج 94 ص 66 ح 53.
عنه صلى الله عليه و آله:صَلاتُكُم عَلَيَّ مُجَوِّزَةٌ لِدُعائِكُم، ومَرضاةٌ لِرَبِّكُم، وزَكاةٌ لأَِبدانِكُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:درود فرستادن شما بر من، پروانه عبورِ دعاى شما و موجب خشنودىِ پروردگارتان و زكات بدن هاى شماست.
۱.الجعفريّات: ص 215 عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام، بحار الأنوار: ج 94 ص 68 ح 56.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مرا چون پياله سوار قرار ندهيد كه هر گاه مى خواهد، پياله اش را پُر مى كند و مى آشامد؛ ۳ بلكه مرا در آغاز و در آخر و در وسط دعايتان قرار دهيد.
۱.أي: لا تؤخّروني في الذكر؛ لأنّ الراكب يعلّق قَدَحه في آخر رحْله عند فراغه من ترحاله، ويجعله خلفه (النهاية: ج 4 ص 19 «قدح»).
۲.الكافي: ج 2 ص 492 ح 5 عن ابن القدّاح عن الإمام الصادق عليه السلام، بحار الأنوار: ج 93 ص 316 ح 21؛ المصنّف لعبد الرزّاق: ج 2 ص 216 ح 3117 عن جابر نحوه.
۳.يعنى: جايگاه ويژه اى براى يادكرد از من قرار دهيد، نه اين كه با بى اهمّيت شمردن ياد من، هر گاه خواستيد، مرا ياد كنيد. گفتنى است كه در النهايه ى ابن اثير، در معناى اين حديث، چنين توضيح آمده است: ياد مرا به آخرِ كارتان وا مگذاريد؛ زيرا سواره، وقتى اثاثيه اش را بست، كاسه اش را در آخرِ كار به اثاثيه اش آويزان مى كند و به پشتش مى اندازد.
الكافي عن مرازم عن الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ رَجُلاً أتى رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إنّي جَعَلتُ ثُلُثَ صَلَواتي لَكَ. فَقالَ لَهُ خَيرا. فَقالَ لَهُ: يا رَسولَ اللّهِ، إنّي جَعَلتُ نِصفَ صَلَواتي لَكَ. فَقالَ لَهُ: ذاكَ أفضَلُ. فَقالَ: إنّي جَعَلتُ كُلَّ صَلَواتي لَكَ.
فَقالَ: إذا يَكفِيَكَ اللّهُ عز و جل ما أهَمَّكَ مِن أمرِ دُنياكَ وآخِرَتِكَ.
فَقالَ لَهُ رَجُلٌ: أصلَحَكَ اللّهُ، كَيفَ يَجعَلُ صَلاتَهُ لَهُ؟
فَقالَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام: لا يَسأَلُ اللّهَ عز و جل شَيئا إلّا بَدَأَ بِالصَّلاةِ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِهِ. ۱
الكافىـ به نقل از مُرازم ـ: امام صادق عليه السلام فرمود: مردى نزد پيامبر خدا آمد و گفت: اى پيامبر خدا! من، يكْ سومِ درود فرستادن هايم را به تو اختصاص مى دهم.
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «خوب است».
گفت: اى پيامبر خدا! نصف درود فرستادن هايم را به تو اختصاص مى دهم.
فرمود: «اين، بهتر است».
گفت: همه درود فرستادن هايم را به تو اختصاص مى دهم.
فرمود: «در اين صورت، خداوند عز و جل خواست هاى دنيا و آخرتت را برآورده مى سازد».
مردى به امام صادق عليه السلام گفت: خداوند، تو را به سلامت بدارد! چگونه درود را به او اختصاص مى داد؟
فرمود: «چيزى از خداوند عز و جل درخواست نمى كرد، مگر اين كه با درود فرستادن بر محمّد و خاندان او آغاز مى كرد».
۱.الكافي: ج 2 ص 493 ح 12، بحار الأنوار: ج 94 ص 60 ح 42.
الكافي عن أبي بصير:سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام: ما مَعنى أجعَلُ صَلَواتي كُلَّها لَكَ؟
فَقالَ: يُقَدِّمُهُ بَينَ يَدَي كُلِّ حاجَةٍ، فَلا يَسأَلُ اللّهَ عز و جل شَيئا حَتّى يَبدَأَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَيُصَلِّيَ عَلَيهِ ثُمَّ يَسأَلُ اللّهَ حَوائِجَهُ. ۱
الكافىـ به نقل از ابو بصير ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: معناى اين كه «همه درود فرستادن هايم را براى تو قرار مى دهم» چيست؟
فرمود: «پيشاپيشِ هر درخواستى، او (پيامبر صلى الله عليه و آله) را پيش بفرستد؛ يعنى هيچ چيزى از خدا درخواست نكند، مگر آن كه با پيامبر صلى الله عليه و آله آغاز نمايد و بر او درود فرستد و سپس درخواست هايش را از خداوند بخواهد».
۱.الكافي: ج 2 ص 492 ح 4.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إذا صَلّى أحَدُكُم فَليَبدَأ بِتَحميدِ رَبِّهِ جَلَّ وعَزَّ وَالثَّناءِ عَلَيهِ، ثُمَّ يُصَلّي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، ثُمَّ يَدعو بَعدُ بِما شاءَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه يكى از شما نماز خواند، پس ابتدا پروردگارش را حمد و ثنا گويد و سپس بر پيامبر، درود فرستد و آن گاه، هر دعايى خواست، بكند.
۱.سنن أبي داوود: ج 2 ص 77 ح 1481 عن فضالة بن عبيد.
سنن الترمذي عن فضالة بن عبيد:بَينا رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله قاعِدٌ ۱ إذ دَخَلَ رَجُلٌ فَصَلّى، فَقالَ: اللّهُمَّ اغفِر لي وَارحَمني.
فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: عَجِلتَ أيُّهَا المُصَلّي، إذا صَلَّيتَ فَقَعَدتَ فَاحمَدِ اللّهَ بِما هُوَ أهلُهُ وصَلِّ عَلَيَّ ثُمَّ ادعُهُ.
قالَ: ثُمَّ صَلّى رَجُلٌ آخَرُ بَعدَ ذلِكَ فَحَمِدَ اللّهَ وصَلّى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله.
فَقالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: أيُّهَا المُصَلي، اُدعُ تُجَب. ۲
سنن الترمذىـ به نقل از فضالة بن عبيد ـ: پيامبر خدا نشسته بود كه مردى وارد شد و نماز خواند و گفت: بار خدايا! مرا بيامرز و بر من، رحمت آوَر.
پيامبر خدا فرمود: «عجله كردى، اى مرد نمازگزار! هر گاه نماز خواندى، بنشين و خدا را به آنچه شايسته آن است، بستاى و بر من درود فرست و آن گاه، دعا كن».
پس از او مرد ديگرى [آمد و] نماز خواند و حمد خدا كرد و بر پيامبر صلى الله عليه و آله درود فرستاد. پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمود: «اى مرد نمازگزار! دعا كن كه اجابت مى شوى».
الإمام الصادق عليه السلام:دَخَلَ رَجُلٌ المَسجِدَ فَابتَدَأَ قَبلَ الثَّناءِ عَلَى اللّهِ وَالصَّلاةِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: عاجَلَ العَبدُ رَبَّهُ.
ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَصَلّى وأثنى عَلَى اللّهِ عز و جل وصَلّى عَلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: سَل تُعطَهُ. ۱
امام صادق عليه السلام:مردى وارد مسجد شد و پيش از آن كه ثناى خدا گويد و بر پيامبر صلى الله عليه و آله درود فرستد، شروع به دعا كرد. پيامبر خدا فرمود: «اين بنده، در خواهش از پروردگارش شتاب ورزيد».
سپس مرد ديگرى درآمد و ابتدا، نماز خواند و خداوند عز و جل را ثنا گفت و بر پيامبر خدا، درود فرستاد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «[اكنون] بخواه تا به تو عطا شود».
۱.الكافي: ج 2 ص 485 ح 7 عن أبي كهمس.
فلاح السائل عن الحسين بن سعيد:قالَ الحَلَبِيُّ لأَِبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: إنَّ لي جارِيَةً تُعجِبُني فَلَيسَ يَكادُ يَبقى لي مِنها وَلَدٌ، ولي مِنها غُلامٌ، وهُوَ يَبكي ويَفزَعُ بِاللَّيلِ، وأتَخَوَّفُ عَلَيهِ ألّا يَبقى.
فَقالَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام: فَأَينَ أنتَ مِنَ الدُّعاءِ؟ قُم مِن آخِرِ اللَّيلِ وتَوَضَّأ وأسبِغِ الوُضوءَ، وصَلِّ رَكعَتَينِ، فَاحمَدِ اللّهَ، وإيّاكَ أن تَسأَلَهُ حَتّى تَمدَحَهُ ـ رَدَّدَ ذلِكَ عَلَيهِ مِرارا يَأمُرُهُ بِالمِدحَةِ ـ فَإِذا فَرَغتَ مِن مِدحَةِ رَبِّكَ فَصَلِّ عَلى نَبِيِّكَ صلى الله عليه و آله، ثُمَّ سَلهُ يُعطِكَ.
أما بَلَغَكَ أنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله أتى عَلى رَجُلٍ وهُوَ يُصَلّي، فَلَمّا قَضَى الرَّجُلُ الصَّلاةَ
فلاح السائلـ به نقل از حسين بن سعيد ـ: حلبى به امام صادق عليه السلام گفت: كنيزى دارم كه مورد علاقه من است و از او براى من، تقريبا فرزندى نمانده است و تنها يك پسر از وى دارم كه شب ها گريه و بى تابى مى كند و مى ترسم كه او نيز زنده نماند.
امام صادق عليه السلام فرمود: «چرا دعا نمى كنى؟ آخرِ شب برخيز و وضوى كاملى بگير و دو ركعت نماز بگزار و خدا را بستاى و تا او را نستوده اى، از او درخواست مكن».
امام عليه السلام چندين بار اين جمله را بازگفت و او را به ستودنِ خدا توصيه كرد [و افزود]: «و چون از ستايش پروردگارت فراغت يافتى، بر پيامبرت درود فرست و آن گاه از او بخواه، كه عطايت مى كند.
مگر نشنيده اى كه پيامبر خدا بر مردى وارد شد كه نماز مى خواند و چون نمازش را تمام كرد، شروع به درخواستِ حاجت خود
۱.فلاح السائل: ص 90 ح 24، بحار الأنوار: ج 93 ص 318 ح 24.