ادب سفر
4 حدیث
الاختصاص عن الأوزاعيّـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ، الرَّفيقَ ثُمَّ الطَّريقَ. ۱
الاختصاصـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! اوّلْ رفيق [ـِ مناسب انتخاب كن]، سپس راه [سفر در پيش بگير].
۱.الاختصاص: ص 337، بحار الأنوار: ج 13 ص 428 ح 23.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ لُقمانَ الحَكيمَ كانَ يَقولُ: إنَّ اللّهَ عَزَّ وجَلَّ إذَا استَودِعَ شَيئاً حَفِظَهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:لقمان حكيم، پيوسته مى گفت: «هر گاه چيزى در نزد خداوند عز و جل به امانت گذاشته شود، حفظش مى كند».
۱.مسند ابن حنبل: ج 2 ص 393 ح 5609، كنز العمّال: ج 6 ص 702 ح 17475.
الإمام الصادق عليه السلام:قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ: إذا سافَرتَ مَعَ قَومٍ فَأَكثِرِ استِشارَتَكَ إيّاهُم في أمرِكَ واُمورِهِم، وأكثِرِ التَّبَسُّمَ في وُجوهِهِم، وكُن كَريماً عَلى زادِكَ.
وإذا دَعَوكَ فَأَجِبهُم، وإذَا استَعانوا بِكَ فَأَعِنهُم، وَاغلِبهُم بِثَلاثٍ: بِطولِ الصَّمتِ، وكَثرَةِ الصَّلاةِ، وسَخاءِ النَّفسِ بِما مَعَكَ مِن دابَّةٍ أو مالٍ أو زادٍ.
وإذَا استَشهَدوكَ عَلَى الحَقِّ فَاشهَد لَهُم، وَاجهَد رَأيَكَ لَهُم إذَا استَشاروكَ ثُمَّ لا تَعزِم حَتّى تَثَبَّتَ وتَنظُرَ، ولا تُجِب في مَشوَرَةٍ حَتّى تَقومَ فيها وتَقعُدَ وتَنامَ وتَأكُلَ وتُصَلِّيَ وأنتَ مُستَعمِلٌ فِكرَكَ وحِكمَتَكَ في مَشوَرَتِهِ، فَإِنَّ مَن لَم يُمحِضِ النَّصيحَةَ لِمَنِ استَشارَهُ سَلَبَهُ اللّهُ تَبارَكَ
امام صادق عليه السلامـ در بين سفارش لقمان عليه السلام به پسرش ـهر گاه با گروهى مسافرت كردى، با آنان در كارهاى مربوط به خود و آنها، بسيار مشورت كن و به رويشان بسيار لبخند بزن و نسبت به زاد و توشه ات، كريم و بخشنده باش. هر گاه دعوتت كردند، بپذير و هر گاه از تو يارى خواستند، كمكشان كن و با سه چيز، بر آنان فائق باش: سكوت طولانى، نماز گزاردنِ بسيار و سخاوتمندى نسبت به آنچه از حيوان و مال و توشه دارى.
هر گاه تو را به گواهى طلبيدند، برايشان گواهى بده. هر گاه با تو مشورت كردند، درباره رأى خود، كوشش كن؛ اما تصميم قطعى نگير، تا اين كه [انديشه ات] تثبيت شود و تأمّل كرده باشى. پاسخ هيچ مشورتى را نده، مگر آن كه درباره آن ـ در حالى كه قيام و قعود مى كنى و مى خوابى و مى خورى و نماز مى خوانى ـ فكر كنى و
عنه عليه السلام:في وَصِيَّةِ لُقمانَ لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، سافِر بِسَيفِكَ وخُفِّكَ وعِمامَتِكَ وخِبائِكَ وسِقائِكَ وإبرَتِكَ وخُيوطِكَ ومِخرَزِكَ، وتَزَوَّد مَعَكَ مِنَ الأَدوِيَةِ ما تَنتَفِعُ بِها أنتَ ومَن مَعَكَ، وكُن لِأَصحابِكَ مُوافِقاً إلاّ في مَعصِيَةِ اللّهِ عَزَّ وجَلَّ. ۱
امام صادق عليه السلامـ در بيان سفارش لقمان عليه السلام به پسرش ـ: پسرم! شمشير، كفش، عمامه، خيمه، مَشك، سوزن، نخ و درفش خود را در مسافرت، همراه داشته باش و از ادويه، آنچه خود و همراهانت لازم داريد، توشه بردار و با يارانت، جز در معصيت خداوند عز و جل سازگار باش.
۱.الكافي: ج 8 ص 303 ح 466، بحار الأنوار: ج 76 ص 270 ح 26.