پاداش حج
12 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:لَيسَ لِلحَجَّةِ المَبرورَةِ ثَوابٌ إلاَّ الجَنَّةَ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پاداش حج نيكو، جز بهشت نيست.
۱.سنن الترمذيّ: 3 / 175 / 810 عن عبداللّه بن مسعود، التاريخ الكبير: 1 / 133 / 399، سنن الدارميّ: 1 / 458 / 1741 نحوه وكلاهما عن أبي هريرة، مسند أبي يعلى: 5 / 8 / 4955 عن عبداللّه؛ عوالي اللآلي: 1 / 427 / 114.
عنه صلى الله عليه و آله:العُمرَةُ إلَى العُمرَةِ كَفّارَةُ ما بَينَهُما، والحَجَّةُ المُتَقَبَّلَةُ ثَوابُهَا الجَنَّةُ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرعمره تا عمره ديگر، كفّاره (گناهان) ميان آن دو مى باشد و پاداش حج مقبول، بهشت است.
۱.دعائم الإسلام: 1 / 294 عن الإمام عليّ عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آله:ما سَبَّحَ الحاجُّ مِن تَسبيحَةٍ ولا هَلَّلَ مِن تَهليلَةٍ ولا كَبَّرَ مِن تَكبيرَةٍ إِلاّ بُشِّرَ بِها تَبشيرَةً ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:حج گزار هيچ تسبيح و تهليل و تكبيرى نمى گويد، مگر آن كه به سبب آن بشارتى به او داده مى شود.
۱.الترغيب والترهيب: 2 / 163 / 3 عن أبي هريرة.
عنه صلى الله عليه و آلهـ عِندَما نَظَرَ إلى قِطارِ جِمالِ الحَجيجِ ـ: لا تَرفَعُ خُفًّا إلاّ كُتِبَت لَهُم حَسَنَةٌ، ولا تَضَعُ إلاّ مُحِيَت عَنهُم سَيِّئَةٌ، وإذا قَضَوا مَناسِكَهُم قيلَ لَهُم: بَنَيتُم بِناءً فَلا تَهدِموهُ، كُفيتُم ما مَضى فَأَحسِنوا فيما تَستَقبِلونَ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به كاروان شترهاى حجّاج نگاه كرد و فرمود: هيچ گامى بر نمى دارند، مگرآن كه برايشان حسنه نوشته مى شود وهيچ گامى نمى گذارند، مگر آن كه گناهى از آنان محو مى شود و هرگاه اعمال حج خود را به پايان برند، به آنان گفته مى شود: بنايى ساختيد، پس ويرانش نكنيد، گناهان گذشته شما بخشوده شد، براى آينده كار نيك انجام دهيد ۲.
عنه صلى الله عليه و آله:الحاجُّ ثَلاثَةٌ: فَأَفضَلُهُم نَصيبًا رَجُلٌ غُفِرَ لَهُ ذَنبُهُ ما تَقَدَّمَ مِنهُ وما تَأَخَّرَ، ووَقاهُ اللّهُ عَذابَ القَبرِ، وأمَّا الَّذي يَليهِ فَرَجُلٌ غُفِرَ لَهُ ذَنبُهُ ما تَقَدَّمَ مِنهُ، ويَستَأنِفُ العَمَلَ فيما بَقِيَ مِن عُمُرِهِ، وأمَّا الَّذي يَليهِ فَرَجُلٌ حُفِظَ في أهلِهِ ومالِهِ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:حاجيان سه گونه اند، بيشترين بهره از آنِ كسى است كه گناهان گذشته و آينده اش بخشوده شود و خداوند، از عذاب قبر نگاهش دارد. پس از او كسى است كه گناهان گذشته اش آمرزيده شود و بايد براى باقى مانده عمرش عمل از سرگيرد. امّا پس از او، كسى است كه تنها خانواده و مالش حفظ شود.
۱.الكافي: 4 / 262 / 39، الخصال: 147 / 177 كلاهما عن جابر عن الإمام الباقر عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آله:أيُّ رَجـُلٍ خَرَجَ مِن مَنزِلِهِ حاجًّا أو مُعتَمِرًا، فَكُلَّما رَفَعَ قَدَمًا ووَضَعَ قَدَمًا تَناثَرَتِ الذُّنوبُ مِن بَدَنِهِ كَما يَتَناثَرُ الوَرَقُ مِنَ الشَّجَرِ، فَإِذا وَرَدَ المَدينَةَ وصافَحَنيبِالسَّلامِ صافَحَتهُ المَلائِكَةُ بِالسَّلامِ، فَإِذا وَرَدَ ذَا الحُلَيفَةِ، واغتَسَلَ طَهَّرَهُ اللّهُ مِنَ الذُّنوبِ، وإذا لَبِسَ ثَوبَينِ جَديدَينِ جَدَّدَ اللّهُ لَهُ الحَسَناتِ، وإذا قالَ: لَبَّيكَ اللَّهُمَّ لَبَّيكَ أجابَهُ الرَّبُّ عَزَّوجَلَّ: بـ: لَبَّيكَ وسَعدَيكَ، أسمَعُ كَلامَكَ، وأنظُرُ إلَيكَ. فَإِذا دَخَلَ مَكَّةَ وطافَ وسَعى بَينَ الصَّفا والمَروَةِ وَصَلَ اللّهُ لَهُ الخَيراتِ.
فإِذا وَقَفوا في عَرَفاتٍ، وضَجَّتِ الأَصواتُ بِالحاجاتِ، باهَى
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس براى حج و عمره از خانه اش بيرون آيد، با هر گامى كه بر مى دارد و مى گذارد، گناهان از بدنش مى ريزد، آنگونه كه برگ از درخت فرو مى ريزد. و چون وارد مدينه شود و با سلام با من مصافحه كند، فرشتگان با سلام با او مصافحه مى كنند و چون به «ذو الحليفه» وارد شود و غسل كند، خداوند او را از گناهان پاك مى كند و چون دو جامه نو بپوشد، خداوند حسنات را براى او تازه مى كند و چون بگويد «لبّيك اللّهم لبّيك» خداى متعال هم با «لبّيك و سعديك» در پاسخ گويد: كلامت را مى شنوم و به تو مى نگرم. و چون وارد مكه شود و طواف و سعى ميان صفا و مروه كند، خداوند خيرات را براى او پيوسته مى دارد.
و چون در عرفات وقوف كنند و صداى ناله ها به نيازها برآيد، خداوند به آنان بر فرشتگانِ هفت آسمان
۱.تنبيه الغافلين: 489 / 760 عن عبداللّه بن عبّاس.
عنه صلى الله عليه و آلهـ لِرَجُلٍ مِنَ الأَنصارِ ـ: اِعلَم أنَّكَ إذا تَوَجَّهتَ إلى سَبيلِ الحَجِّ ثُمَّ رَكِبتَ راحِلَتَكَ وقُلتَ: بِسمِ اللّهِ، ومَضَت بِكَ راحِلَتُكَ لَم تَضَع راحِلَتُكَ خُفًّا ولَم تَرفَع خُفًّا إلاّ كَتَبَ اللّهُ عَزَّوجَلَّ لَكَ حَسَنَةً ومَحا عَنكَ سَيِّئَةً.
فَإِذا أحرَمتَ ولَبَّيتَ كَتَبَ اللّهُ تَعالى لَكَ في كُلِّ تَلبِيَةٍ عَشرَ حَسَناتٍ ومَحا عَنكَ عَشرَ سَيِّئاتٍ.
فَإِذا طُفتَ بِالبَيتِ اُسبوعًا كانَ لَكَ بِذلِكَ عِندَ اللّهِ عَهدٌ وذِكرٌ يَستَحي مِنكَ رَبُّكَ أن يُعَذِّبَكَ بَعدَهُ، فَإِذا صَلَّيتَ عِندَ المَقامِ رَكعَتَينِ كَتَبَ اللّهُ لَكَ بِهِما ألفَي رَكعَةٍ مَقبولَةٍ.
فَإِذا سَعَيتَ بَينَ الصَّفا والمَروَةِ سَبعَةَ أشواطٍ كانَ لَكَ بِذلِكَ عِندَ
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به مردى از انصار فرمود: بدان! و قتى كه تو، روى به راه حج نهادى و بر مركب خويش سوار شدى و «بسم اللّه» گفتى و مركبت تو را به حركت آورد، هرگامى كه مركب تو بر مى دارد و هرقدمى كه مى گذارد، خداوند براى تو حسنه اى مى نويسد و گناهى مى زدايد.
پس چون احرام بسته، «لبّيك» گفتى، با هرلبّيك، خداوند براى تو ده حسنه مى نويسد و ده گناه محو مى كند.
وقتى خانه خدا را هفت بار طواف كردى، نزد خداوند، پيمان و يادى خواهى داشت كه از آن پس، خدا شرم مى كند تو را عذاب كند.
وقتى كنار «مقام ابراهيم» نماز خواندى، خداوند به پاداش آن، ثواب دو هزار ركعت نماز مقبول برايت مى نويسد. و چون ميان صفا و مروه هفت بار سعى كردى، پاداش تو نزد خدا مثل پاداش كسى است كه از ديار خود، پياده به حج آمده
۱.الفقيه: 2 / 202 / 2138، التهذيب: 5 / 20 / 57 عن محمّد بن قيس عن الإمام الباقر عليه السلام نحوه.
الإمام الباقر عليه السلام:إنَّ الحاجَّ إذا أخَذَ في جِهازِهِ لَم يَخطُ خُطوَةً في شَيءٍ مِن جِهازِهِ إلاّ كَتَبَ اللّهُ عَزَّوجَلَّ لَهُ عَشرَ حَسَناتٍ، ومَحا عَنهُ عَشرَ سَيِّئاتٍ، ورَفَعَ لَهُ عَشرَ دَرَجاتٍ حَتّى يَفرُغَ مِن جِهازِهِ مَتى ما فَرَغَ، فَإِذَا استَقبَلَت بِهِ راحِلَتُهُ لَم تَضَع خُفًّا ولَم تَرفَعهُ إلاّ كَتَبَ اللّهُ عَزَّوجَلَّ لَهُ مِثلَ ذلِكَ، حَتّى يَقضِيَ نُسُكَهُ. فَإِذا قَضى نُسُكَهُ غَفَرَ اللّهُ لَهُ ذُنوبَهُ، وكانَ ذُو الحِجَّةِ ۱ والمُحَرَّمُ وصَفَرٌ وشَهرُ رَبيعٍ الأَوَّلِ أربَعَةَ أشهُرٍ تُكتَبُ لَهُ الحَسَناتُ ولا تُكتَبُ عَلَيهِ السَّيِّئاتُ، إلاّ أن يَأتِيَ بِموجِبَةٍ، فَإِذا مَضَتِ الأَربَعَةُ الأَشهُرِ خُلِطَ بِالنّاسِ ۲.
امام باقر عليه السلام:همين كه حج گزار شروع به تهيه وسايل سفرش كند، هيچ گامى در راه تهيه وسايلش بر نمى دارد، مگر آن كه خداى متعال، ده حسنه برايش مى نويسد و ده گناه از او مى آمرزد و ده درجه بر او مى افزايد. تا آنگاه كه از وسايلش آسوده شود، هروقت كه شد.
و چون با مركبش رو به سوى حجّ كند، با هر گامى كه بر مى دارد و هرگامى كه مى نهد، خداوند همان پاداش را براى او مى نويسد، تا اعمالش به پايان رسد.
چون اعمالش را به پايان رساند، خداوند گناهانش را مى آمرزد و در چهارماهِ ذى حجّه، محرّم، صفر و ربيع الأوّل، حسنات او نوشته مى شود، ولى گناهانش ثبت نمى شود، مگر آن كه گناه كبيره اى مرتكب شود. پس از گذشت اين چهار ماه، مثل مردم ديگر (و مخلوط با آنان) است.
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ العَبدَ المُؤمِنَ حينَ يَخرُجُ مِن بَيتِهِ حاجًّا لا يَخطو خُطوَةً ولا يَخطو بِهِ راحِلَتُهُ إلاّ كَتَبَ اللّهُ لَهُ بِها حَسَنَةً، ومَحا عَنهُ سَيِّئَةً، ورَفَعَ لَهُ بِها دَرَجَةً. فَإِذا وَقَفَ بِعَرَفاتٍ فَلَو كانَت لَهُ ذُنوبٌ ۱ عَدَدَ الثَّرى رَجَعَ كَما وَلَدَتهُ اُمُّهُ، فَقالَ لَهُ: اِستَأنِفِ العَمَلَ، يَقولُ اللّهُ: «فَمَن تَعَجَّلَ في يَومَينِ فَلا إثمَ عَلَيهِ ومَن تَأَخَّرَ فَلا إثمَ عَلَيهِ لِمَنِ اتَّقى ۲.» ۳
امام صادق عليه السلام:بنده مؤمن وقتى به قصد حجّ از خانه اش بيرون مى آيد، خود و مركبش گامى بر نمى دارند، مگر اينكه خداوند حسنه اى براى او مى نويسد، گناهى محو مى كند و درجه اى مى افزايد
وچون در عرفات وقوف كند، اگر گناهانش به اندازه دانه هاى خاك هم باشد، چون برگردد، مثل روزى كه مادرش او را به دنيا آورده (پاك و بى گناه) خواهد بود و به او گفته مى شود: اعمالت را دوباره از سرگير.
خداوند مى فرمايد: «كسى كه عجله كند و ذكر خدا را در دو روز انجام دهد، و كسى كه تأخير افكند (و سه روز انجام دهد) گناهى بر آنان نيست، براى آنان كه تقوا پيشه كنند» .
عنه عليه السلام:الحُجّاجُ يَصدُرون عَلى ثَلاثَةِ أصنافٍ: صِنفٌ يُعتَقُ مِنَ النّارِ، وصِنفٌ يَخرُجُ مِن ذُنوبِهِ كَهَيئَةِ يَومِ وَلَدَتهُ اُمُّهُ، وصِنفٌ يُحفَظُ في أهلِهِ ومالِهِ، فَذاكَ أدنى ما يَرجِعُ بِهِ الحاجُّ ۱.
حُجّاج، بر سه گونه از حج باز مى گردند:يك گروه، از آتش نجات يافته اند. و گروهى از گناهانشان پاك مى شوند، مانند روزى كه از مادر زاده شده اند. گروهى هم تنها خانواده و مالشان حفاظت مى شود. اين كمترين چيزى است كه حج گزار آن را با خود مى آورد.
۱.الكافي: 4 / 253 / 6 عن معاوية بن عمّار و ص 262 / 40 عن هشام بن الحكم، ثواب الأعمال: 72 / 9 عن معاوية بن عمّار.
المُشمَعِلُّ الأَسَدِيّ:خَرَجتُ سَنَةً حاجًّا، فَانصَرَفتُ إلى أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام فَقالَ: مِن أينَ بِكَ يا مُشمَعِلُّ؟ فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، كُنتُ حاجًّا، فَقالَ عليه السلام: أوَتَدري ما لِلحاجِّ مِنَ الثَّوابِ؟ فَقُلتُ: ما أدري حَتّى تُعَلِّمَني، فَقالَ: إنَّ العَبدَ إذا طافَ بِهذَا البَيتِ اُسبوعًا وصَلّى رَكعَتَيهِ وسَعى بَينَ الصَّفا والمَروَةِ كَتَبَ اللّهُ لَهُ سِتَّةَ آلافِ حَسَنَةٍ، وحَطَّ عَنهُ سِتَّةَ آلافِ سَيِّئَةٍ، ورَفَعَ لَهُ سِتَّةَ آلافِ دَرَجَةٍ، وقَضى لَهُ سِتَّةَ آلافِ حاجَةٍ لِلدُّنيا كَذا، وادَّخَرَ لَهُ لِلآخِرَةِ كَذا.
فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، إنَّ هذا لَكَثيرٌ! فَقالَ: ألا اُخبِرُكَ بِما هُوَ أكثَرُ مِنهُ؟ قُلتُ: بَلى، فَقالَ عليه السلام: لَقَضاءُ
مشمعلّ اسدى:سالى به حج رفته بودم. در بازگشت، خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم. حضرت پرسيد: از كجا مى آيى، مشمعل؟ عرض كردم: فدايت شوم! به حج رفته بودم. حضرت فرمود: آيا مى دانى حج گزار چه پاداشى دارد؟ عرض كردم: از شما مى آموزم. فرمود: هرگاه بنده، هفت بار دور اين خانه را طواف كند و دو ركعت نماز طواف را بخواند و ميان صفا و مروه سعى كند، خداوند شش هزار حسنه براى او مى نويسد و شش هزار گناه او را مى بخشايد وشش هزار درجه بر او مى افزايد وشش هزار حاجت دنيوى او را بر مى آورد و به همين اندازه براى آخرتش ذخيره مى كند.
عرض كردم: فدايت شوم، اينها پاداش بسيارى است! فرمود: آيا به چيزى بيشتر وبالاتر از اين آگاهت كنم؟ گفتم: آرى. فرمود: اداى حاجتى از يك مؤمن، برتراست از حجّى وحجّى وحجّى (. وتا ده حج برشمرد).
۱.عوالي اللآلي: 4 / 25 / 77.
الإمام الصادق عليه السلام:لَمّا حَجَّ موسى عليه السلام نَزَلَ عَلَيهِ جَبرَئيلُ عليه السلام فَقالَ لَهُ موسى عليه السلام: يا جَبرَئيلُ. ما لِمَن حَجَّ هذَا البَيتَ بِنِيَّةٍ صادِقَةٍ ونَفَقَةٍ طَيِّبَةٍ؟ قالَ: فَرَجَعَ إلَى اللّهِ عَزَّ وجَلَّ فَأوحَى اللّهُ تَعالى إلَيهِ: قُل لَهُ: أجعَلُهُ فِي الرَّفيقِ الأَعلى مَعَ النَّبِيّينَ والصِّدّيقينَ والشُّهَداءِ والصّالِحينَ، وحَسُنَ اُولئِكَ رَفيقًا ۱.
امام صادق عليه السلام:چون حضرت موسى عليه السلام حج گزارد، جبرئيل عليه السلام نازل شد. موسى عليه السلام به او گفت:. كسى كه با نيّتى صادق و خرجى پاك و حلال، اين خانه را زيارت كند، چه پاداشى دارد؟ جبرئيل عليه السلام به سوى خدا بازگشت. خداوند وحى فرمود كه به او بگو: او را در ملكوت اعلى، همراه پيامبران، صدّيقان، شهيدان و صالحان قرار مى دهم و اينان چه رفيقان و همراهان خوبى اند!
۱.الفقيه: 2 / 235 / 2287.