ناسپاسى نعمت
15 حدیث
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ قَوما كانوا في بَني إسرائيلَ يُؤتى لَهُم مِن طَعامِهِم حَتّى جَعَلوا مِنهُ تَماثيلَ بِمُدُنٍ كانَت في بِلادِهِم يَستَنجونَ بِها، فَلَم يَزَلِ اللّهُ بِهِم حَتَّى اضطُرّوا إلَى التَّماثيلِ يَتَّبِعونَها ويَأكُلونَ مِنها! وهُوَ قَولُ اللّهِ: «وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً قَرْيَةً كَانَتْ ءَامِنَةً مُّطْمَـئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَ قَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمَا كَانُواْ يَصْنَعُونَ ۱» . ۲
امام صادق عليه السلام:در ميان بنى اسرائيل، قومى بودند كه غذايشان برايشان در مى رسيد؛ تا اين كه [كفران نعمت كرده] آن را به شكل تنديس هايى درآورده، در شهرهاى سرزمين خود قرار دادند و با آن، نجاست خويش را مى زدودند! پس خداوند چنانشان كرد كه از سرِ ناچارى، به همان پيكره ها روى آوردند و از آن ها خوردند. و اين است سخن خداوند: «و خداوند شهرى را مَثَل مى زند كه امن و آرام بود، روزىِ آن به فراوانى از هر جاى مى رسيد؛ اما نعمت هاى خدا را ناسپاسى كردند، پس خدا به سزاى آن چه مى كردند، جامه گرسنگى و ترس به آن پوشانيد.»
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
تفسير القمّيّ:قَولُهُ: «لَقَد كَانَ لِسَبَإٍ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَ شِمَالٍ ۱» قالَ: فَإِنَّ بَحرا كانَ مِنَ اليَمَنِ، وكانَ سُلَيمانُ أمَرَ جُنودَهُ أن يُجروا لَهُم خَليجا مِنَ البَحرِ العَذبِ إلى بِلادِ الهِندِ، فَفَعَلوا ذلِكَ، وعَقَدوا لَهُ عُقدَةً عَظيمَةً مِنَ الصَّخرِ وَالكِلسِ حَتّى يَفيضَ عَلى بِلادِهِم، وجَعَلوا لِلخَليجِ مَجارِيَ، فَكانوا إذا أرادوا أن يُرسِلوا مِنهُ الماءَ أرسَلوهُ بِقَدرِ ما يَحتاجونَ إلَيهِ، وكانَت لَهُم جَنَّتانِ عَن يَمينٍ وشِمالٍ عَن مَسيرَةِ عَشَرَةِ أيّامٍ، فيهِـ [ـمـ]ـا يَمُرُّ المارُّ لا يَقَعُ عَلَيهِ الشَّمسُ مِنِ التِفافِهِما، فَلَمّا عَمِلوا بِالمَعاصي وعَتَوا عَن أمرِ رَبِّهِم ونَهاهُمُ الصّالِحونَ فَلَم يَنتَهوا،
تفسير قمى:در تفسير سخن خداوند كه «قوم سبأ را در سكونتگاهشان نشانه اى بود: دو باغ از راست و چپ» : دريايى از جانب يمن روان بود. سليمان به سپاهيانش فرمان داد كه براى ايشان خليجى از آن درياى داراى آب گوارا به سرزمين هند جريان دهند؛ و آنان چنين كردند و برايش آب بندى بزرگ از سنگ و آهك ساختند تا آب به سوى سرزمينشان روان گردد؛ و براى آن خليج آبراهه هايى نهادند؛ پس هر گاه مى خواستند از آن آبى روان سازند، به قدر نيازشان آن را مى گشودند؛ و ايشان را دو باغ از راست و چپ بود كه به قدر ده روز با هم فاصله داشتند و چنانچه كسى اين فاصله را مى پيمود، به سبب سايه گسترىِ آن دو باغ، آفتاب بر وى نمى افتاد. اما چون معصيت پيشه كردند و از فرمان پروردگارشان سرپيچيدند و صالحان نهيشان كردند و نپذيرفتند، خداوند موش هاى
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الدرّ المنثور عن الضحّاكـ فِي الآيَةِ «لَقَد كَانَ لِسَبَإٍ.» ـ: كانَت أودِيَةُ اليَمَنِ تَسيلُ إلى وادي سَبَاً?، وهُوَ وادٍ بَينَ جَبَلَينِ، فَعَمَدَ أهلُ سَبَاً? فَسَدّوا ما بَينَ الجَبَلَينِ بِالقيرِ وَالحِجارَةِ، وتَرَكوا ما شاؤوا لِجَنّاتِهِم، فَعاشوا بِذلِكَ زَمانا مِنَ الدَّهرِ. ثُمَّ إنَّهُم عَتَوا وعَمِلوا بِالمَعاصي، فَبَعَثَ اللّهُ عَلى ذلِكَ السَّدِّ جُرَذا فَنَقَبَهُ عَلَيهِم، فَعَرَّضَ اللّهُ مَساكِنَهُم وجَنّاتِهِم، وبَدَّلَهُم بِمَكانِ جَنَّتَيهِم جَنَّتَينِ؛ خَمطٍ (وأثلٍ. ۱)
الدرّ المنثور از ضحاك ـ درباره اين آيه: «و قوم سبأ را.» ـ:آبراهه هاى يمن به سبأ مى رسيد كه دره اى بود ميان دو كوه. مردم سبأ ميان آن دو كوه با قير و سنگ سدى ساختند و هر چه آب خواستند به باغ هاشان رساندند و بدين سان روزگارى را خوش زيستند. سپس به سركشى و گناه پرداختند و خداوند موش هاى صحرايى را فرستاد تا آن سد را سوراخ نمايند و بدين سان، خدا خانه ها و باغ هاشان را با خاك يكسان كرد و به جاى آن دو باغ، دو درختزار با ميوه هاى تلخ و ترش و درختان شوره گز به ايشان داد.
۱.
الدرّالمنثور: ج ۶، ص ۶۹۰ نقلاً عن ابن جرير وابن المنذر.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الكافي عن سدير:سَأَلَ رَجُلٌ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَن قَولِ اللّهِ عز و جل: «فَقَالُواْ رَبَّنَا بَـعِدْ بَيْنَ أَسْفَارِنَا وَ ظَـلَمُواْ أَنفُسَهُمْ ۱» فَقالَ: هؤُلاءِ قَومٌ كانَت لَهُم قُرىً مُتَّصِلَةٌ يَنظُرُ بَعضُهُم إلى بَعضٍ، وأنهارٌ جارِيَةٌ وأموالٌ ظاهِرَةٌ، فَكَفَروا نِعَمَ اللّهِ عز و جل، وغَيَّروا ما بِأَنفُسِهِم مِن عافِيَةِ اللّهِ، فَغَيَّرَ اللّهُ ما بِهِم مِن نِعمَةٍ، وإنَّ اللّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِأَنفُسِهِم، فَأَرسَلَ اللّهُ عَلَيهِم سَيلَ العَرِمِ فَغَرَّقَ قُراهُم وخَرَّبَ دِيارَهُم وأذهَبَ أموالَهُم، وأبدَلَهُم مَكانَ جَنّاتِهِم جَنَّتَينِ ذَواتَي اُكُلٍ خَمطٍ وأثلٍ وشَيءٍ مِن سِدرٍ قَليلٍ، ثُمَّ قالَ: «ذَ لِكَ جَزَيْنَـهُم بِمَا
الكافى از سدير:مردى از امام صادق عليه السلام درباره اين سخن خداوند پرسيد: «پس گفتند: پروردگارا! ميان شهرهاى ما دورى افكن؛ و بر خويشتن ستم كردند» . فرمود: «اينان گروهى بودند كه شهرهاشان به هم متصل و در چشم انداز يكديگر بود و رودهاى روان و دارايى هاى نمايان داشتند. سپس نعمت هاى خدا را كفران كردند و عافيتى را كه خداوند به ايشان بخشيده بود، دگرگون ساختند و خدا نيز نعمت را بر آنان دگرگون فرمود و همانا خداوند تا كسانى حال خودشان را تغيير ندهند، نعمت ايشان را دگرگون نمى سازد. پس خداوند سيلى عظيم بر آنان فرستاد و شهرهاشان را غرق نمود و سرزمين هاشان را ويران ساخت و مال هاشان را از ميان برد و به جاى باغ هاشان، دو باغ با ميوه هاى تلخ و ترش و درختان شوره گز و اندكى سدر نهاد و سپس فرمود: «آن [كيفر]را
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
وقعة صفّينـ في بَيانِ مَسيرِ الإِمامِ عَلِيٍّ عليه السلام إلى صِفّينَ ـ: ثُمَّ مَضى نَحوَ ساباطَ حَتَّى انتَهى إلى مَدينَةِ بَهُرَسيرَ، وإذا رَجُلٌ مِن أصحابِهِ ـ يُقالُ لَهُ حُرُّ بنُ سَهمِ بنِ طَريفٍ مِن بَني رَبيعَةَ بنِ مالِكٍ ـ يَنظُرُ إلى آثارِ كِسرى وهُوَ يَتَمَثَّلُ قَولَ ابنِ يَعفُرَ التَّميمِيِّ:
جَرَتِ الرِّياحُ عَلى مَكانِ دِيارِهِمفَكَأَنَّما كانوا عَلى ميعادِ
فَقالَ عَلِيٌّ عليه السلام: أفَلا قُلتَ: «كَمْ تَرَكُواْ مِن جَنَّـتٍ وَ عُيُونٍ * وَ زُرُوعٍ وَ مَقَامٍ كَرِيمٍ * وَ نَعْمَةٍ كَانُواْ فِيهَا فَـكِهِينَ * كَذَ لِكَ وَ أَوْرَثْنَـهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ * فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَآءُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا كَانُواْ مُنظَرِينَ» ؟! ۱ إنَّ هؤُلاءِ كانوا
وقعة صفينـ در توضيح مسير امام على عليه السلام به صفين ـ: سپس به سوى ساباط روان شد تا به شهر بَهُرَسير رسيد. در آن جا، مردى از ياران وى به نام حُرّ بن سهم بن طريف از قبيله بنى ربيعة بن مالك، در حالى كه به آثار كسرى مى نگريست، به سخن ابن يعفر تميمى تمسك مى جست:
باد بر جاى سرزمين ايشان مى وزيدگويى در آن جا وعده نهاده [و سپس رخت بربسته] بودند.
امام فرمود: «چرا به اين سخن خداى تمسك نكردى: «چه بسيار باغ ها و چشمه ها كه بگذاشتند؛ و كشتزارها و جاى هاى نيكو و آراسته و نعمت ها و آسايشى كه در آن بهره مند بودند * اين چنين [بود سرگذشتشان] و آن ها را به قومى ديگر ميراث داديم * پس آسمان و زمين بر آنان گريه نكرد و مهلت هم نيافتند» ؟ همانا ايشان كه خود ارث برده بودند، بدين سان كسان ديگر از آنان
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:قَيِّدوا قَوادِمَ النِّعَمِ بِالشُّكرِ؛ فَما كُلُّ شارِدٍ بِمَردودٍ. ۱
امام على عليه السلام:با شكرگزارى، پاى هاى نعمت ها را در بند كنيد؛ زيرا هر گريزانى بازگشتنى نيست.
۱.
غرر الحكم: 6816.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:اِحذَروا نِفارَ النِّعَمِ؛ فَما كُلُّ شارِدٍ بِمَردودٍ. ۱
امام على عليه السلام:از گريزانى نعمت ها بپرهيزيد؛ كه هر چه گريزد، بازنگردد.
۱.
نهج البلاغة: الحكمة 246، نثر الدرّ: ج ۱، ص ۳۲۷
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:إذا وَصَلَت إلَيكُم أطرافُ النِّعَمِ، فَلا تُنَفِّروا أقصاها بِقِلَّةِ الشُّكرِ. ۱
امام على عليه السلام:آن گاه كه دامنه هاى نعمت به شما رسد، با كم سپاسى آن را برنچينيد!
۱.
نهج البلاغة: الحكمة 13
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:سَبَبُ تَحَوُّلِ النِّعَمِ الكُفرُ. ۱
امام على عليه السلام:كفران نعمت ها، سبب از دست رفتن آن ها است.
۱.
غرر الحكم: 5545.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:النِّعَمُ يَسلُبُهَا الكُفرانُ. ۱
امام على عليه السلام:ناسپاسى، نعمت ها را سلب مى كند.
۱.
غرر الحكم: 864.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:كُفرُ النِّعمَةِ مُزيلُها. ۱
امام على عليه السلام:كفران نعمت، آن را نابود مى كند.
۱.
غرر الحكم: 7242.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:سَبَبُ زَوالِ النِّعَمِ الكُفرانُ. ۱
امام على عليه السلام:ناسپاسى، سبب نابودى نعمت ها است.
۱.
غرر الحكم: 5517.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:زَوالُ النِّعَمِ بِمَنعِ حُقوقِ اللّهِ مِنها، وَالتَّقصيرِ في شُكرِها. ۱
امام على عليه السلام:اگر حقوق خدا در نعمت ها ادا نشود و در شكرگزارى شان كوتاهى گردد، آن نعمت ها ستانده مى شوند.
۱.
غرر الحكم: 5475.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ قَوما وُسِّعَ عَلَيهِم في أرزاقِهِم حَتّى طَغَوا، فَاستَخشَنُوا الحِجارَةَ، فَعَمَدوا إلَى النَّقِيِّ فَصَنَعوا مِنهُ كَهَيئَةِ الأَفهارِ، فَجَعَلوهُ في مَذاهِبِهِم، فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِالسِّنينَ، فَعَمَدوا إلى أطعِمَتِهِم فَجَعَلوها فِي الخَزائِنِ، فَبَعَثَ اللّهُ عَلى ما في خَزائِنِهِم ما أفسَدَهُ، حَتَّى احتاجوا إلى ما كانوا يَستَنظِفونَ بِهِ في مَذاهِبِهِم، فَجَعَلوا يَغسِلونَهُ ويَأكُلونَهُ! ۱
امام صادق عليه السلام:همانا گروهى بودند كه چندان روزى شان گشايش يافت كه طغيان كردند و چون سنگ را [براى طهارت] خشن يافتند، به نان روى آورده، آن را به شكل سنگ ساخته، در طهارتگاه هاشان نهادند. پس خداوند به خشكسالى گرفتارشان فرمود و آنان به غذاهاشان روى آورده، آن را در انبارها گرد آوردند؛ اما خداوند آفتى در انبارهاشان افكند، چندان كه به همان چيزها كه در طهارتگاه هاشان براى نظافت خويش به كار مى بردند، نيازمند شدند، بدين سان كه آن را مى شستند و مى خوردند.
۱.
المحاسن: ج ۲، ص ۴۱۹، ح ۲۴۶۶ عن أبي عيينة، دعائم الإسلام: ج ۱، ص ۱۷۹ نحوه، بحار الأنوار: ج ۸۰، ص ۲۰۴، ح ۱۲.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر
الكافي عن عمرو بن شمر:سَمِعتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام يَقولُ: إنّي لَأَلحَسُ أصابِعي مِنَ الاُدمِ، حَتّى أخافَ أن يَراني خادِمي فَيَرى أنَّ ذلِكَ مِنَ التَّجَشُّعِ، ولَيسَ ذلِكَ كَذلِكَ؛ إنَّ قَوما اُفرِغَت عَلَيهِمُ النِّعمَةُ ـ وهُم أهلُ الثَّرثارِ ـ فَعَمَدوا إلى مُخِّ الحِنطَةِ فَجَعَلوها خُبزا هِجاءً، وجَعَلوا يُنجونَ بِهِ صِبيانَهُم، حَتَّى اجتَمَعَ مِن ذلِكَ جَبَلٌ عَظيمٌ. قالَ: فَمَرَّ بِهِم رَجُلٌ صالِحٌ، وإذَا امرَأَةٌ وهِيَ تَفعَلُ ذلِكَ بِصَبِيٍّ لَها، فَقالَ لَهُم: وَيحَكُم! اِتَّقُوا اللّهَ عز و جل، ولا تُغَيِّروا ما بِكُم مِن نِعمَةٍ، فَقالَت لَهُ: كَأَنَّكَ تُخَوِّفُنا بِالجوعِ!؟ أما ما دامَ ثَرثارُنا يَجري فَإِنّا لا نَخافُ الجوعَ. قالَ: فَأَسِفَ اللّهُ عز و جل،
الكافى از عمرو بن شمر:از امام صادق عليه السلام شنيدم كه فرمود: «من چندان انگشتانم را كه نانْ خورش بر آن است، مى ليسم كه بيم دارم خدمتكارم مرا ببيند و گمان كند كه از گرسنگى چنين مى كنم. اما چنين نيست؛ بلكه گروهى بر كناره رودى بودند كه نعمت بسيار يافته بودند و به مغز گندم روى آورده، براى تمسخر آن را به شكل نان درآوردند و با آن كودكانشان را طهارت مى دادند؛ تا آن جا كه كوهى بزرگ از آن ها گرد آمد. مردى صالح بر ايشان برگذشت و ديد كه زنى با فرزندش چنان مى كند. به آنان گفت: واى بر شما! از خداى بپرهيزيد و نعمت خدا بر خويش را دگرگون مسازيد. آن زن گفت: گويى ما را از گرسنگى بيم مى دهى! تا زمانى كه رود ما جريان دارد، از گرسنگى بيمى نداريم. پس خداوند ناخشنود گشت و آب آن رود را كم كرد و بارش آسمان و رويش
۱.
الكافي: ج ۶، ص ۳۰۱، ح ۱، المحاسن: ج ۲، ص ۴۱۷، ح ۲۴۶۲ نحوه، بحار الأنوار: ج ۱۴، ص ۱۴۴، ح ۲.
کلیدواژهها برکتحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های مربوط به جهان و انسانموانع برکت +1 مورد دیگر