نظارت بر بازار

امام باقر عليه السلام:اميرالمؤمنين عليه السلام در كوفه و نزد شما [مردم] هر روز بامدادان از امارتگاه برون آمده، بازار كوفه را بازارچه به بازارچه مى گشت، حال آن كه تازيانه اى دو سويه با نام سَبيبه بر دوش مى افكند و بر سر هر بازارچه مى ايستاد و ندا در مى داد: «اى گروه بازرگانان! خداى را پروا كنيد». آن گاه كه بانگش را مى شنيدند، هر آن چه را در دست داشتند، فرو مى گذاشتند و با دل هاى خويش به وى گوش مى سپردند و با گوش هاشان سخنش را مى شنيدند. امام مى فرمود: «نخست از خدا خير بخواهيد؛ سپس با آسان گيرى [بر مردم] به بركت روى آوريد؛ خود را به خريداران نزديك [و ايشان را جذب]كنيد؛ با مُدارا زينت يابيد؛ از سوگندخورى بپرهيزيد؛ از ناراستى دورى كنيد؛ از ستم ورزى كناره گيريد؛ دادِ ستمديدگان را بدهيد؛ به ربا

امام حسين عليه السلام:علىّ بن ابى طالب بر اَسترى خاكسترى رنگ كه از آنِ رسول خدا صلى الله عليه و آله بود، سوار شد و در كوفه بازارچه به بازارچه پيش آمد. به راسته گوشت فروشان درآمد و با رساترين بانگش ندا داد: «اى گروه قصّابان! به هنگام ذبح، كارد را به نخاع حيوان نرسانيد و شتاب نورزيد تا جان از تنِ حيوان بيرون شود. مبادا براى فروش، در گوشت بدميد [تا خريدار را جلب كند]؛ كه من، خود، از رسول خدا صلى الله عليه و آلهشنيدم كه اين كار را نهى مى فرمود». سپس به سراى خرمافروشان درآمد و فرمود: «همان سان كه كالاى نيكوتان را آشكار مى كنيد، جنس پَست را هم در معرض نهيد». آن گاه، به راسته ماهى فروشان آمد و فرمود: «جز ماهى تازه و نيكو مفروشيد و از فروش ماهىِ در آب مرده بپرهيزيد!» از آن پس، به منطقه كُناسه

مكارم الأخلاق از عبداللّه بن عبّاس:آن گاه كه ابن عبّاس از بصره بازگشت و همراهِ مال، به كوفه درآمد، اميرالمؤمنين عليه السلام را ديد كه در بازار ايستاده، ندا برآورده است: «اى مردم! از امروز به بعد، هر كس را بيابيم كه ماهى سلورى بى فَلس، ماهى در آب مرده، و مارماهى بفروشد، با اين تازيانه ـ نام تازيانه اش سِبتِيَّه بود ـ مجازات مى كنيم». ابن عبّاس مى گويد: «امام را سلام گفتم؛ پاسخم داد و فرمود: ابن عبّاس! مال چه شد؟ گفتم: همين جا است، اى اميرالمؤمنين! سپس مال را نزد وى بردم؛ مرا نزديك خواند و مرحبايم گفت. آن گاه، كسى آمد كه شمشير وى را همراه داشت و قيمت آن را هفت درهم اعلان مى كرد. امام فرمود: «اگر مرا از بيت المال مسلمانان، حتّى به اندازه بهاى درخت مسواكى سهم بود، شمشيرم را نمى فروختم!» پس

مكارم الأخلاق از مختار تمّار:من در مسجد كوفه مى خوابيدم و در پيش خانِ مسجد سكونت داشتم و از بقّالى كه اهل بصره بود، نان مى ستاندم. روزى بيرون شدم و ديدم كه مردى مرا مى خوانَد: «لُنگ خود را بالا بگير تا هم لباست پاكيزه تر مانَد و هم تقواى پروردگارت را بيش تر مراعات كنى». گفتم: «كيستى؟» فرمود: «علىّ بن ابى طالب!». پس پشت سر او روان شدم، كه به سوى بازار شترفروشان مى رفت. وقتى به آن جا رسيد، ايستاد و فرمود: «اى بازرگانان! از سوگند ناروا بپرهيزيد؛ كه آن، كالا را رونق مى دهد وَ[لى] بركت را از ميان مى بَرَد». سپس حركت كرد تا به خرمافروشان رسيد. در آن جا، كنيزى را ديدكه نزد خرمافروشى مى گريد. فرمود: «تو را چه شده است؟» گفت: «من كنيزى هستم كه خانواده ام مرا فرستادند تا به يك درهم، برايشان خرما

تاريخ طبرى از يزيد بن عدى بن عثمان:على عليه السلام را بيرونِ هَمدان ديدم كه چون دو گروه درگير را ديد، ايشان را از هم جدا كرد و سپس روانه شد تا صدايى شنيد: «براى خدا، به يارى ام آييد!» پس به سوى آن شتافت ـ به گونه اى كه صداى كفش وى را مى شنيدم ـ، در حالى كه مى فرمود: «يارى رسان تو آمد!» پس مردى را ديد كه با مردى ديگر درآويخته است. وى گفت: «اى اميرالمؤمنين! به اين مرد جامه اى به نُه درهم فروختم و با وى شرط كردم كه پول معيوب و تكّه شده به من ندهد ـ و آن روزگار، چنين شرطى مى كردند ـ. اكنون اين درهم ها را بازآورده ام تا عوض كند و او سرباز مى زند. پس با وى درآويختم و او به من سيلى نواخت». امام فرمود: «درهم ها را براى وى عوض كن!» سپس به آن مرد فرمود: «نشان سيلى كو؟» مرد، نشان را به وى نماياند.