حدیث دربارهوليد بن مغيره

تفسير القمّي ـ في قَولِهِ تَعالى: «فَإِذَا نُقِرَ فِى النَّاقُورِ» إِلى قَولِهِ تَعالى: «ذَرنِى وَ مَن خَلَقتُ وَحِيدًا» ۱ ـ : فَإِنَّها نَزَلَت فِي الوَليدِ بنِ المُغَيرَةِ، وَكانَ شَيخا كَبيرا مُجَرَّبا مِن دُهاةِ العَرَبِ، وَكانَ مِنَ المُستَهزِئينَ بِرَسولِ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله، وَكانَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يَقعُدُ فِي الحُجرَةِ وَيَقرَأُ القُرآنَ، فَاجتَمَعَت قُرَيشٌ إِلَى الوَليدِ بنِ المُغيرَةِ، فَقالوا: يا أَبا عَبدِ الشَّمسِ، ما هذا الَّذي يَقولُ مُحَمَّدٌ؟ أَشِعرٌ، أَم كِهانَةٌ، أَم خَطبٌ؟ فَقالَ: دَعوني أَسمَعُ كَلامَهُ، فَدَنا مِن رَسولِ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فَقالَ: يا مُحَمَّدُ، أَنشِدني مِن شِعرِكَ، قالَ: ما هُوَ شِعرٌ، وَلكنَّهُ كَلامُ اللّه‏ِ الَّذي ارتَضاهُ لِمَلائِكَتِهِ وَأَنبِيائِهِ، فَقالَ: أُتلُ عَلَيَّ مِنهُ شَيئا. فَقَرَأَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله حم السَّجدَةَ، فَلَمّا بَلَغَ قَولَهُ: «فَإِن أَعرَضُوا» يا مُحَمَّدُ ـ أَعني قُرَيشا ـ «فَقُل» لَهُم «أَنذَرتُكُم صَـعِقَةً مِّثلَ صَـعِقَةِ عَادٍ وَ ثَمُودَ» . ۲ قالَ: فَاقشَعَرَّ الوَليدُ وَقامَت كُلُّ شَعرَةٍ في رَأسِهِ وَلِحيَتِهِ، وَمَرَّ إِلى بَيتِهِ وَلَم يَرجِع إِلى قُرَيشٍ مِن ذلِكَ. فَمَشَوا إِلى أَبي جَهلٍ فَقالوا: يا أَبا الحَكَمِ، إِنَّ أَبا عَبدِ الشَّمسِ صَبَأَ إِلى دينِ مُحَمَّدٍ، أما تَراهُ لَم يَرجِع إلَينا؟ فَغَدا أبو جَهلٍ فَقالَ لَهُ: يا عَمِّ، نَكَّستَ رُؤُوسَنا وَفَضحتَنا، وَأَشمَتَّ بِنا عَدُوَّنا، وَصَبَوتَ إِلى دينِ مُحَمَّدٍ! فَقالَ: ما صَبَوتُ إِلى دينِهِ، وَلكِنّي سَمِعتُ مِنهُ كَلاما صَعبا تَقشَعِرُّ مِنهُ الجُلودُ! فَقالَ لَهُ أَبو جَهلٍ: أَخَطبٌ هُوَ؟ قالَ: لا، إِنَّ الخَطبَ كَلامٌ مُتَّصِلٌ، وَهذا كَلامٌ مَنثُورٌ وَلا يُشبِهُ بَعضُهُ بَعضا. قالَ: أَفَشِعرٌ هُوَ؟ قالَ: لا، أَما إِنّي قَد سَمِعتُ أَشعارَ العَرَبِ بَسيطَها وَمَديدَها وَرَمَلَها وَرجَزَها، وَما هُوَ بِشِعرٍ. قالَ: فَما هُوَ؟ قالَ: دَعني أُفَكِّرُ فيهِ. فَلَمّا كانَ مِنَ الغَدِ قالوا: يا أَبا عَبدِ شَمسٍ، ما تَقولُ فيما قُلناهُ؟ قالَ: قولوا: هُوَ سِحرٌ؛ فَإِنَّهُ آخِذٌ بِقُلوبِ النّاسِ. فَأَنزَلَ اللّه‏ُ عَلى رَسولِهِ في ذلِكَ: «ذَرنِى وَ مَن خَلَقتُ وَحِيدًا» وَإِنَّما سُمِّيَ وَحيدا لِأَنَّهُ قالَ لِقُرَيشٍ: أَما أَتَوَحَّدُ بِكِسوَةِ البَيتِ سَنَةً وَعَلَيكُم في جَماعَتِكُم سَنَةً، وَكانَ لَهُ مالٌ كَثيرٌ وَحَدائِقُ، وَكانَ لَهُ عَشرُ بَنينَ بِمَكَّةَ، وَكانَ لَهُ عَشرُ عَبيدٍ، عِندَ كُلِّ عَبدٍ أَلفَ دينارٍ يَتَّجِرُ بِها، وَتِلكَ القِنطارُ في ذلِكَ الزَّمانِ، وَيُقالُ: إِنَّ القِنطارَ جِلدُ ثَورٍ مَملوءٌ ذَهَبا، فَأَنزَلَ اللّه‏ُ: «ذَرنِى وَ مَن خَلَقتُ» إِلى قَولِهِ: «صَعُودًا» قالَ: جَبَلٌ يُسَمّى صَعودا «ثُمَّ نَظَرَ * ثُمَّ عَبَسَ وَ بَسَرَ» قالَ: عَبَسَ وَجهَهُ وَبَسَرَ ۳، قالَ: أَلقى شِدقَهُ «ثُمَّ أَدبَرَ وَ استَكبَرَ * فَقَالَ إِن هَـذَا إلَّا سِحرٌ يُؤثَرُ * إِن هَـذَا إلَّا قَولُ البَشَرِ» ۴ إِلى قَولِهِ: «مَا سَقَرُ» وادٍ في النّارِ. ۵

تفسير القمّى ـ در باره آيه شريف: «آن گاه كه در صور دميده شود» تا آيه «مرا با آن كه [او را]تنها آفريدم، وا گذار» ـ : اين آيات در باره وليد بن مغيره نازل شد. او پيرى سال‏خورده و پخته و يكى از خردمندان عرب و از جمله كسانى بود كه پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله را مسخره مى‏كرد. پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله در حِجر [اسماعيل]مى‏نشست و قرآن مى‏خواند. قريش نزد وليد بن مغيره جمع شدند و گفتند: اى ابو عبد شمس! اين چيزهايى كه محمّد مى‏گويد، چيست؟ آيا شعر است يا پيشگويى يا خطابه؟ وليد گفت: اجازه بدهيد كه سخن را بشنوم. پس، نزديك پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله رفت و گفت: اى محمّد! از شعرهايت برايم بخوان. پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فرمود: «اين شعر نيست؛ بلكه كلام خداست كه آن را براى فرشتگان و فرستادگانش پسنديده است». وليد گفت: چيزى از آن را برايم تلاوت كن. پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله شروع به قرائت «حم سجده» براى او كرد. چون به اين آيه رسيد: « [اى محمّد!]پس اگر روى گرداندند» يعنى قريش « [به ايشان] بگو كه شما را از صاعقه‏اى چون صاعقه [ى وارد آمده بر قوم]عاد و ثمود، هشدار مى‏دهم» ، لرزه بر اندام وليد افتاد و موهاى سر و ريشش سيخ شد، و يك‏راست به طرف خانه‏اش رفت و نزد قريش بر نگشت. قريش پيش ابو جهل رفتند و گفتند: اى ابو حكم! ابو عبد شمس به دين محمّد گرويده است. مگر نديدى كه به سوى ما باز نگشت؟ بامداد، ابو جهل نزد وليد رفت و گفت: عمو جان! تو ما را سرافكنده و رسوا كردى و دشمنانمان را خوش‏حال نمودى و به دين محمّد گرويدى. وليد گفت: من به دين او نگرويده‏ام؛ امّا از او كلام بلند عجيبى شنيدم كه از شنيدن آن مو بر بدن، راست مى‏شود! ابو جهل گفت: آيا آن، خطابه است؟ گفت: نه، خطابه، گفتارى پيوسته است، در حالى كه اين، گفتارى گسسته است و اجزاى آن به هم شباهت ندارند. ابو جهل گفت: پس شعر است؟ وليد گفت: نه، من اشعار عرب را از بسيط و مديد و رمل و رجز، شنيده‏ام. سخن او شعر هم نيست. گفت: پس چيست؟ وليد گفت: بگذار در باره‏اش بينديشم. فردا كه شد، گفتند: اى ابو عبد شمس! در باره آنچه گفتيم، چه مى‏گويى؟ گفت: بگوييد: جادوست؛ زيرا گفتار او دل‏هاى مردم را مسحور مى‏كند. پس خداوند در اين باره بر پيامبرش چنين نازل كرد: «مرا با آن كه [او را] تنها آفريده‏ام، وا گذار» . از اين جهت، او را تنها مى‏ناميدند كه به قريش گفت: يك سال، من به تنهايى بر خانه كعبه جامه مى‏پوشانم و يك سال شما با هم، چنين كنيد. او ثروت و باغ‏هاى بسيار داشت. ده پسر در مكّه، و ده غلام داشت كه به هر غلامى هزار دينار داده بود تا با آن تجارت كند، و اين مبلغ، قنطارِ آن زمان بود ـ به قولى، قنطار، عبارت بوده از يك پوست گاو پر از طلا. پس خداوند، اين آيات را فرو فرستاد: «مرا با آن كه [او را] تنها آفريدم، وا گذار» تا «صَعُودًا» و آن نام كوهى است، «آن گاه نظر كرد، سپس رو ترش نمود و چهره در هم كشيد. آن گاه پشت گردانيد و تكبّر ورزيد و گفت: اين [قرآن] جز سِحرى كه [به برخى] آموخته‏اند، نيست. اين [چيزى]غير از سخن بشر نيست» تا «چيست سَقَر؟» ، سَقَر، درّه‏اى است در جهنّم.

۱.. المدّثّر: 8 ـ 11.

۲.. فصّلت: 13.

۳.. بَسَرَ: أي أظهرَ العُبوسَ قبل أوانِه وفي غير وقته (مفردات ألفاظ القرآن: ص 122 «بسر»).

۴.. المدّثّر: 23 ـ 27.

۵.. تفسير القمّي: ج 2 ص 393، المناقب لابن شهر آشوب: ج 1 ص 52 نحوه نقلاً عن السدّي، بحار الأنوار: ج 9 ص 244 ح 148.

کلیدواژه‌ها دوزخ گروهی از نویددادگان به آتش ولید بن مغیره

احادیث دیگر این موضوع

سعد السعود ـ به نقل‏از ابن عبّاس ـ : عتبة و شيبة و وليد براى مبارزه به ميدان آمدند، و عبيد اللّه‏ بن رواحه از ديگر سوى به ميدان آمد؛ امّا پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله خوش نداشت كه نخستين كشته جنگ از انصار باشد. از اين رو، از خانواده خودش آغاز كرد و فرمود: «به آنها بگوييد به صفوف خود، باز گردند. هدف آن جماعت، عموزادگانش است». آن گاه پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله على و حمزه و عبيدة بن حارث بن عبد المطلّب را فرا خواند و آن سه با سلاح‏هاى خود در برابر ايشان حاضر شدند. پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله [به حمزه و عبيده] فرمود: «او (على) را در وسط خود قرار دهيد» و نگران جوانى او بود. آن گاه فرمود: «برويد و به خاطر حقّانيت خود و دينى كه خداوند، آن را به وسيله پيامبرش فرستاده است بجنگيد؛ چرا كه آنها با باطل خويش آمده‏اند تا نور خدا را با دهان‏هاى خود، خاموش كنند. برويد در امان خدا [يا: به يارى خدا]». آن سه، روانه ميدان شدند و چندان نزديك شدند كه صداى يكديگر را مى‏شنيدند. عتبه فرياد زد: خودتان را معرّفى كنيد تا شما را بشناسيم، كه اگر همسنگ ما باشيد، با شما مى‏جنگيم. پس، آيه: «اين دو [گروه] دشمنان يكديگرند كه در باره پروردگارشان با يكديگر ستيزه مى‏كنند. پس كسانى كه كافر شدند، جامه‏هايى از آتش برايشان بريده شده است» در باره ايشان نازل شد.

السيرة النبويّة، ابن هشام: موسم [حج] فرا رسيده بود. گروهى از قريش نزد وليد بن مغيره ـ كه از بقيّه آنان مسن‏تر بود ـ، جمع شدند. وليد به آنان گفت: اين موسم فرا رسيده است و به زودى، گروه‏هاى عرب بر شما وارد مى‏شوند. آنها قضيّه اين همشهرى شما (پيامبرى محمّد صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله) را شنيده‏اند. پس همگى در باره او يك‏رأى شويد و به طورى كه يكى ديگرى را تكذيب كند و گفته‏هايتان متناقض باشد اختلاف نكنيد. آن عدّه گفتند: اى ابو عبد شمس! تو خود بگو و رأيى بياور كه ما نيز همان را بگوييم. وليد گفت: نه، شما بگوييد. من مى‏شنوم. گفتند: مى‏گوييم: او كاهن است. وليد گفت: نه به خدا، او كاهن نيست. ما كاهنان را ديده‏ايم. او نه مانند كاهن، زير لب زمزمه مى‏كند و نه مانند آنها سجع مى‏گويد. گفتند: مى‏گوييم: جن‏زده است. گفت: او جن‏زده نيست؛ ما جن‏زدگان را ديده‏ايم، و با آن آشناييم، در حالى كه او نه دچار خفگى مى‏شود، نه تشنّج و نه هذيان‏گويى. گفتند: مى‏گوييم: شاعر است. وليد گفت: او شاعر نيست. ما انواع شعر را از رجز و هزج و قريضه و مقبوضه و مبسوطه، مى‏شناسيم. سخنان او شعر نيست. گفتند: مى‏گوييم: جادوگر است. وليد گفت: او جادوگر هم نيست. ما جادوگران و جادوى آنها را ديده‏ايم، در صورتى كه او نه مانند جادوگران مى‏دمد و نه گره مى‏زند. گفتند: پس چه بگوييم، اى ابو عبد شمس؟ گفت: به خدا سوگند كه سخن او حلاوتى دارد، ريشه‏اش استوار و ميوه‏اش چيدنى است. پس، هر يك از اينها را بگوييد تا درستى آن دانسته شود. بهترين سخن در باره او، آن است كه بگوييد او جادوگر است. سخنانى آورده كه افسون است و به واسطه آن، ميان پدر و پسر و برادر و برادر و زن و شوهر و افراد عشيره جدايى مى‏اندازد. پس، آن عدّه، هم‏داستان بر اين رأى، از نزد وليد پراكنده شدند و بر سر راه مردمانى كه به حج مى‏آمدند، مى‏نشستند و هر كس را كه بر آنان مى‏گذشت، از پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله بر حذر مى‏داشتند و از جادوگر بودن او برايش مى‏گفتند. پس خداوند متعال در باره وليد بن مغيره و اين ماجرا، اين آيات را فرو فرستاد: «مرا واگذار با آن كه [او را] تنها آفريدم. و دارايى بسيار به او بخشيدم و پسرانى آماده [به خدمت، دادم]و برايش [عيش خوش] آماده كردم. باز هم طمع دارد كه بيفزايم؛ ولى نه؛ چرا كه او دشمن آيات ما بود» .

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : وليد بن مغيره نزد پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله آمد. ايشان برايش قرآن خواند. گويا تحت تأثير قرار گرفت. خبر به ابو جهل رسيد. نزد وليد آمد و گفت: عمو جان! قومت در نظر دارند برايت مالى جمع كنند. وليد گفت: چرا؟ ابو جهل گفت: تا به تو بدهند؛ چون تو نزد محمّد رفته‏اى تا از جانب او به نوايى برسى. وليد گفت: قريش خوب مى‏دانند كه من ثروتمندترين مرد قريش هستم. ابو جهل گفت: پس در باره او چيزى بگو كه قومت بدانند تو منكر او هستى يا او را خوش نمى‏دارى. وليد گفت: چه بگويم؟ به خدا سوگند، در ميان شما هيچ كس نيست كه به اندازه من شعر بشناسد و به رجز و قصيده و اشعار جنّيان، آگاه‏تر از من باشد. به خدا سوگند كه آنچه او مى‏گويد، به هيچ يك از اينها نمى‏ماند. به خدا سوگند، سخن او، حلاوت و زيبايى خاصّى دارد و [چون درختى است كه]شاخه‏هايش پر از ميوه است و ريشه‏اش شاداب. بالاتر از هر سخنى است و بالاتر از آن وجود ندارد، و آنچه را پايين‏تر از آن است، خُرد مى‏كند. ابو جهل گفت: قومت از تو راضى نمى‏شوند، تا آن كه در باره او چيزى بگويى. وليد گفت: پس بگذار تا بينديشم. و چون انديشيد، گفت: سخنان او جادوست و تأثيرى متفاوت با ديگر جادوها دارد. پس، اين آيه نازل شد: «مرا با آن كه [او را] تنها آفريدم وا گذار.» .