حدیث دربارهآنچه بر بطلان نظريّه جبر دلالت مى كند
الإمام الصادق عليه السلامـ وقَد سُئِلَ عَنِ القَضاءِ وَالقَدَرِ ـ: مَا استَطَعتَ أن تَلومَ العَبدَ عَلَيِه فَهُوَ مِنهُ، وما لَم تَستَطِع أن تَلومَ العَبدَ عَلَيهِ فَهُوَ مِنَ فِعلِ اللّهِ.
يَقولُ اللّهُ تَعالى لِلعَبدِ: لِمَ عَصَيتَ؟ لِمَ فَسَقتَ؟ لِمَ شَرِبتَ الخَمرَ؟ لِمَ زَنَيتَ؟ فَهذا فِعلُ العَبدِ، ولا يَقولُ لَهُ: لِمَ مَرِضتَ؟ لِمَ عَلَوتَ؟ لِمَ قَصُرتَ؟ لِمَ ابيَضَضتَ؟ لِمَ اسوَدَدتَ؟ لِأَنَّهُ مِن فِعلِ اللّهِ تَعالى. ۱
امام صادق عليه السلامـ وقتى درباره قضا و قدر، مورد پرسش قرار گرفت ـ: آنچه توانستى بنده را به وسيله آن سرزنش كنى، از جانب اوست، و آنچه نتوانستى بنده را به جهت آن سرزنش كنى، از جانب خداوند است.
خداى متعال به بنده مى فرمايد: «چرا نافرمانى كردى؟ چرا گناه كردى؟ چرا مى خوارگى كردى؟ چرا زنا كردى؟». پس، اينها فعل بنده اند؛ ولى به او نمى فرمايد: «چرا بيمار شدى؟ چرا قد بلند شدى؟ چرا قد كوتاه شدى؟ چرا سفيد شدى؟ چرا سياه شدى؟»؛ چرا كه اينها از افعال خداى متعال اند.
۱.الطرائف: ص 330، بحار الأنوار: ج 5 ص 59 ح 109.
کلیدواژهها آنچه بر بطلان نظریه جبر دلالت می کند